Hội thảo khoa học cấp Quốc gia với chủ đề 'Đào tạo và cung ứng nguồn nhân lực trong kỷ nguyên mới: Thực trạng và giải pháp' Xây dựng hệ thống thông tin, dự báo cung - cầu nhân lực quốc gia

TS. PHẠM VĂN TÂN, Trưởng khoa Luật - Chính trị, Trường Đại học Công nghệ Giao thông Vận tải:Tìm “chìa khóa” gỡ "nút thắt" trong đào tạo nhân lực

Quá trình đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế sâu rộng đang mở ra nhiều cơ hội to lớn, đồng thời cũng đặt ra không ít thách thức cho Việt Nam. Nhu cầu về nguồn nhân lực chất lượng cao ngày càng gia tăng, trong khi hệ thống đào tạo và cung ứng nhân lực ở nước ta vẫn còn tồn tại những hạn chế nhất định, như: chưa gắn kết chặt chẽ giữa đào tạo với nhu cầu của thị trường lao động, chất lượng đào tạo chưa đồng đều, thiếu hụt nhân lực trong các lĩnh vực mũi nhọn…

Từ thực tế đó, việc tổ chức hội thảo này chính là diễn đàn học thuật quan trọng để các nhà khoa học, các nhà quản lý, các chuyên gia và đại diện doanh nghiệp cùng trao đổi, thảo luận và chia sẻ kinh nghiệm theo chủ đề của hội thảo.

Với tinh thần làm việc khách quan, khoa học và cầu thị, tôi tin tưởng, Hội thảo tìm ra được những "chìa khóa" giải quyết thực trạng hiện nay, gỡ được những “nút thắt” về cơ chế chính sách, đề xuất được những giải pháp khả thi trong đào tạo và cung ứng nguồn nhân lực, góp phần đưa đất nước vững vàng bước vào kỷ nguyên mới - kỷ nguyên phồn vinh và thịnh vượng.

GS.TS. HỒ SĨ QUÝ, nguyên Viện trưởng Viện Thông tin, Viện Hàn Lâm Khoa học Xã hội Việt Nam:Chủ đề hội thảo rất thiết thực, có ý nghĩa

Tôi rất hoan nghênh Ban tổ chức đã chọn một chủ đề nóng, thiết thực và có ý nghĩa trong giai đoạn hiện nay. Trong bối cảnh chúng ta đang tổ chức nhiều hội thảo với các nội dung đa dạng thì việc xoáy sâu vào nguồn nhân lực là lựa chọn rất then chốt. Bởi lẽ, nếu không chuẩn bị được một đội ngũ lao động đủ tầm để đáp ứng nhu cầu phát triển của đất nước thì mọi chiến lược hay tầm nhìn cũng khó có thể đi vào đời sống. Đây cũng chính là cơ hội để chúng ta đánh giá lại nguồn nhân lực số hiện nay.

Hiện, nguồn cung nhân lực cho thị trường lao động đủ để tạo nền tảng thực hiện các mục tiêu kinh tế - xã hội đầy tham vọng, song cũng đang đặt ra những thách thức. Để nâng cao chất lượng nhân lực số, cần có kế hoạch đào tạo lại và đào tạo thêm cho hơn 70% sinh viên công nghệ thông tin khi tham gia thị trường lao động. Cùng với đó, cần có chính sách đối với một bộ phận không nhỏ nhân sự kỹ thuật có nguy cơ bị thay thế do không đủ kỹ năng, kể cả kỹ năng mềm và ngoại ngữ.

Đồng thời, cần có chiến lược và chương trình nâng cao trình độ đối với nhóm nhân lực số tài năng, để có đủ người đảm trách vị trí quản lý hay quản trị tại các doanh nghiệp lớn, tập đoàn đa quốc gia.

Tổng Biên tập Báo Đại biểu Nhân dân PHẠM THỊ THANH HUYỀN:Đưa phát triển nguồn nhân lực trở thành chủ đề thảo luận rộng rãi

Đại hội XIV của Đảng khẳng định: phát triển nguồn nhân lực, nhất là nhân lực chất lượng cao, gắn chặt với khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, là một trong những động lực then chốt của mô hình tăng trưởng mới. Đó không chỉ là định hướng chiến lược, mà là mệnh lệnh phát triển đặt ra đối với toàn hệ thống chính trị trong giai đoạn mới.

Tinh thần này được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhiều lần nhấn mạnh, với yêu cầu xuyên suốt: phát triển nguồn nhân lực phải đi trước một bước, gắn chặt với kinh tế số, xã hội số và tiến trình hội nhập quốc tế sâu rộng; đồng thời kiên định quan điểm con người là trung tâm, là chủ thể và là mục tiêu cao nhất của phát triển. Điều đó đặt ra một đòi hỏi có tính nguyên tắc và cấp bách: phải lấy con người làm trung tâm của chuyển đổi số và phát triển bền vững - bởi không thể có chuyển đổi số thực chất nếu thiếu nguồn nhân lực số đủ năng lực, cũng như không thể đạt được tăng trưởng nhanh và bền vững nếu không đầu tư đúng mức cho con người.

Một chủ trương lớn của Đảng, nếu không được truyền thông kịp thời, sâu sắc, sẽ khó tạo đồng thuận xã hội. Một chính sách đúng, nếu không được lan tỏa hiệu quả, sẽ khó đi vào cuộc sống. Và một vấn đề chiến lược như nguồn nhân lực trong kỷ nguyên mới, nếu không được “truyền thông hóa”, sẽ khó trở thành ý thức chung và hành động chung.

Trong kỷ nguyên mới, truyền thông không chỉ đưa tin mà phải định hướng nhận thức, không chỉ phản ánh mà phải gợi mở giải pháp, không chỉ lan tỏa mà phải kết nối hành động.

Trên tinh thần đó, Báo Đại biểu Nhân dân xác định rõ trách nhiệm đưa các vấn đề lớn của đất nước, trong đó có phát triển nguồn nhân lực, trở thành chủ đề thảo luận rộng rãi trong xã hội. Kết nối trí tuệ khoa học - nghị trường - thực tiễn đời sống; góp phần hình thành dòng chảy thông tin chính thống, sâu sắc, có tính dẫn dắt về các vấn đề chiến lược của quốc gia.

PGS. TS. VŨ NGỌC KHIÊM - Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Công nghệ Giao thông Vận tải:Từng bước khẳng định vai trò dẫn dắt mạng lưới đào tạo công nghệ giao thông

Là cơ sở giáo dục đại học trực thuộc Bộ Xây dựng, Trường Đại học Công nghệ Giao thông Vận tải luôn xác định rõ vai trò và trách nhiệm trong đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho ngành và cho đất nước. Nhà trường không ngừng đổi mới chương trình đào tạo theo hướng hiện đại, tích hợp công nghệ số, tăng cường gắn kết với doanh nghiệp và thực tiễn sản xuất; đồng thời đẩy mạnh nghiên cứu khoa học, chuyển giao công nghệ trong các lĩnh vực giao thông vận tải và hạ tầng thông minh.

Đặc biệt, Nhà trường đang từng bước khẳng định vai trò là đơn vị dẫn dắt trong việc xây dựng và phát triển mạng lưới các trung tâm đào tạo xuất sắc và tài năng trong lĩnh vực công nghệ giao thông và hạ tầng tiên tiến, thông minh. Đây là hướng đi chiến lược nhằm hình thành hệ sinh thái đào tạo - nghiên cứu - đổi mới sáng tạo, góp phần cung ứng nguồn nhân lực tinh hoa, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh và bền vững của đất nước trong giai đoạn mới.

TS. NGUYỄN ĐỨC TOÀN, Học viện Phụ nữ Việt Nam:Nên diễn tập an ninh mạng định kỳ 4 - 6 lần mỗi năm

Chuyển đổi số trong lĩnh vực giáo dục tại Việt Nam đã trở thành một quá trình tất yếu, mang tính chiến lược và diễn ra với tốc độ chưa từng có, đặc biệt sau đại dịch Covid-19. Tuy nhiên, sự phát triển nhanh chóng và quy mô lớn của giáo dục số đã kéo theo những thách thức bảo mật dữ liệu nghiêm trọng và ngày càng phức tạp.

Các loại rủi ro chính trong đào tạo trực tuyến tại Việt Nam trong năm 2025 bao gồm: lừa đảo qua email và kỹ thuật xã hội (chiếm tỷ lệ cao nhất với 38 - 45%); mã độc tống tiền (25 - 32%, mức độ thiệt hại tăng mạnh); rò rỉ dữ liệu cá nhân; tấn công từ chối dịch vụ (làm sập cổng thông tin tuyển sinh, nền tảng học trực tuyến).

Để bảo mật dữ liệu trong đào tạo trực tuyến, Ban Giám hiệu và các phòng ban chức năng cần ban hành văn bản chính sách bảo mật toàn diện; thành lập và vận hành nhóm ứng cứu sự cố họp định kỳ hàng quý để rà soát rủi ro, cập nhật kế hoạch ứng cứu. Việc tổ chức diễn tập an ninh mạng định kỳ (4 - 6 lần mỗi năm) được xác định là giải pháp hiệu quả nhất nhằm chuyển từ trạng thái bảo mật “tĩnh” sang “động”, nâng cao khả năng phản ứng và giảm thiểu rủi ro.

TS. NGUYỄN VĂN ĐIỀU, Trường Chính trị tỉnh Nghệ An:Nhà trường nên thiết lập bộ phận chuyên trách về hợp tác doanh nghiệp

Trong bối cảnh chuyển đổi số, hội nhập quốc tế và phát triển kinh tế tri thức, việc xây dựng và hoàn thiện mô hình liên kết ba nhà “Nhà nước - Nhà trường - Doanh nghiệp” trở thành yêu cầu tất yếu nhằm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực Việt Nam.

Trước tiên, cần hoàn thiện khung pháp lý và cơ chế chính sách cho mô hình liên kết ba nhà. Nhà nước cần ban hành hệ thống văn bản hướng dẫn cụ thể về quy trình, tiêu chuẩn hợp tác, cơ chế chia sẻ chi phí và lợi ích giữa trường học và doanh nghiệp.

Cùng với đó, cần tăng cường vai trò của doanh nghiệp trong đào tạo và phát triển nhân lực. Nhà nước có thể áp dụng chính sách ưu đãi thuế, tín dụng hoặc hỗ trợ tài chính cho doanh nghiệp đầu tư vào hoạt động đào tạo, xây dựng trung tâm huấn luyện hoặc hợp tác nghiên cứu với nhà trường.

Song song, cần đổi mới quản trị và nâng cao năng lực của các cơ sở giáo dục - đào tạo; thiết lập bộ phận chuyên trách về hợp tác doanh nghiệp, chịu trách nhiệm xây dựng và duy trì quan hệ hợp tác lâu dài, thay vì chỉ mang tính phong trào. Các trường cần đổi mới chương trình đào tạo theo hướng linh hoạt, dựa trên chuẩn đầu ra gắn với yêu cầu nghề nghiệp, đồng thời tích hợp kỹ năng mềm và kỹ năng số.

Một hạn chế lớn hiện nay là Việt Nam chưa có hệ thống thông tin thống nhất về thị trường lao động, dẫn đến việc đào tạo và tuyển dụng còn rời rạc. Vì vậy, cần xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về cung - cầu nhân lực, liên thông giữa các bộ, ngành, địa phương, nhà trường và doanh nghiệp. Nhà nước nên giao một cơ quan chuyên trách vận hành, đồng thời khuyến khích doanh nghiệp và trường học chia sẻ dữ liệu về tuyển dụng, sinh viên tốt nghiệp và hiệu quả việc làm.