Hội thảo khoa học về hành trình 555 năm đô thị thương cảng Hội An và xứ Quảng

Hội thảo do Sở VHTTDL TP. Đà Nẵng phối hợp với Trường Đại học Khoa học, Đại học Huế tổ chức, nhằm tiếp tục đánh giá sâu sắc hơn những đóng góp của xứ Quảng và cảng thị quốc tế Hội An đối với công cuộc mở mang bờ cõi, phát triển kinh tế, giao lưu văn hóa, hình thành bản sắc văn hóa Việt Nam; nêu ra những bài học lịch sử, kiến nghị các giải pháp nhằm bảo tồn, phát huy giá trị di sản gắn với yêu cầu phát triển thành phố Đà Nẵng trong giai đoạn mới.

Hội thảo sẽ diễn ra tại vào sáng ngày 22.10.2026, tại Hội trường Đảng ủy phường Hội An, số 11 Trần Hưng Đạo, phường Hội An, thành phố Đà Nẵng

Sự kiện dự kiến sẽ quy tụ hơn 100 đại biểu là lãnh đạo các cơ quan Trung ương, các cơ quan, đơn vị của TP. Đà Nẵng; đại diện các viện nghiên cứu, trường đại học cùng các nhà khoa học, nhà nghiên cứu Trung ương và địa phương.

Ban Tổ chức đã tuyển chọn 55 tham luận khoa học từ gần 100 bài viết gửi về hội thảo. Các tham luận tập trung vào ba nhóm chủ đề lớn, phản ánh tương đối toàn diện tiến trình hình thành, phát triển, vị thế lịch sử của xứ Quảng và đô thị thương cảng Hội An, cũng như những vấn đề đặt ra đối với công tác bảo tồn, phát huy di sản hiện nay.

Nhìn lại vị thế lịch sử của thương cảng Hội An và xứ Quảng

Tháng 6.1471, vua Lê Thánh Tông thành lập đạo Thừa tuyên Quảng Nam, đạo Thừa tuyên thứ 13 của nước Đại Việt. Đây là dấu mốc quan trọng trong tiến trình mở rộng không gian lịch sử, văn hóa của dân tộc, tạo tiền đề cho sự phát triển của vùng đất xứ Quảng trong những thế kỷ tiếp theo.

Trong hành trình 555 năm ấy, Hội An từng giữ vị trí đặc biệt với vai trò là một thương cảng quốc tế sầm uất, nơi hội tụ nhiều cộng đồng cư dân, kết nối các tuyến giao thương và diễn ra quá trình giao lưu, tiếp biến văn hóa giữa nhiều quốc gia, dân tộc.

Lễ hội cầu ngư tại Cù Lao Chàm, xã đảo Tân Hiệp, Đà Nẵng

Từ nền tảng lịch sử đó, nhóm tham luận thứ nhất của hội thảo sẽ tập trung làm rõ quá trình hình thành, phát triển và vị thế của xứ Quảng, đô thị thương cảng Hội An qua các thời kỳ; phân tích chính sách phát triển của các chính quyền trong lịch sử, cũng như vai trò của vùng đất này trong chiến lược kinh tế biển và tiến trình lịch sử dân tộc.

Đáng chú ý, nhóm chủ đề thứ hai với 25 tham luận sẽ đi sâu nghiên cứu Hội An và xứ Quảng trong mạng lưới giao thương quốc tế và giao lưu, tiếp biến văn hóa. Các nghiên cứu đề cập hoạt động thương mại quốc tế, sự hình thành các cộng đồng cư dân, làng nghề, tín ngưỡng, tôn giáo, quá trình phát triển chữ Quốc ngữ cùng những hình thức giao lưu văn hóa đặc sắc.

Qua đó, góp phần làm rõ sức sống của một vùng đất có truyền thống cởi mở, nơi các yếu tố văn hóa bản địa và những ảnh hưởng từ bên ngoài cùng tham gia hình thành bản sắc riêng của xứ Quảng.

Những kết quả nghiên cứu này cũng được kỳ vọng góp phần bổ sung cơ sở khoa học cho việc xây dựng các sản phẩm văn hóa, du lịch đặc trưng, nâng cao trải nghiệm du khách và quảng bá hình ảnh Đà Nẵng giàu bản sắc, năng động, hội nhập.

Gắn bảo tồn di sản với động lực phát triển mới

Ban tổ chức cho biết, bên cạnh việc nhận diện những giá trị lịch sử, văn hóa, hội thảo cũng sẽ dành sự quan tâm đến các vấn đề bảo tồn và phát huy giá trị di sản đô thị thương cảng Hội An trong bối cảnh phát triển hiện nay.

Theo đó, nhóm tham luận thứ ba sẽ tập trung vào những nội dung có ý nghĩa thực tiễn đối với công tác quản lý, bảo tồn và phát triển văn hóa, du lịch của TP. Đà Nẵng.

Trong đó, các vấn đề bảo tồn đô thị di sản, gìn giữ tính xác thực, phát huy vai trò cộng đồng, bảo vệ và khai thác di sản tư liệu, ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số được đặt trong mối quan hệ với phát triển kinh tế di sản, công nghiệp văn hóa.

Đây cũng là những hướng tiếp cận nhằm tìm kiếm giải pháp chuyển hóa giá trị di sản thành nguồn lực phát triển, đồng thời bảo đảm gìn giữ lâu dài các giá trị văn hóa cho cộng đồng và các thế hệ tương lai.

Theo Ban Tổ chức, hội thảo không chỉ là diễn đàn công bố, trao đổi các kết quả nghiên cứu về lịch sử, văn hóa Hội An và xứ Quảng mà còn là dịp để các nhà khoa học, nhà quản lý thảo luận những yêu cầu mới trong bảo tồn và phát huy di sản.

Thông qua các tham luận và trao đổi khoa học, Ban Tổ chức kỳ vọng tiếp nhận thêm những luận cứ, đề xuất có giá trị thực tiễn, góp phần hoàn thiện nhận thức về lịch sử vùng đất, định hướng các giải pháp bảo tồn phù hợp với yêu cầu phát triển của thành phố.

Từ hành trình 555 năm hình thành và phát triển của xứ Quảng, những giá trị lịch sử, văn hóa và truyền thống giao thương của đô thị thương cảng Hội An tiếp tục được nhìn nhận như một nguồn lực quan trọng trong phát triển du lịch, công nghiệp văn hóa và nâng cao chất lượng đời sống người dân.

Đây cũng là cách tiếp cận gắn bảo tồn di sản với phát triển bền vững, xem văn hóa là nguồn lực nội sinh và động lực thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của Đà Nẵng trong giai đoạn mới.