Hơn 4.000 năm trước, người phụ nữ này đã làm điều chưa từng có trong lịch sử
Hơn 4.000 năm trước, một người phụ nữ ở Lưỡng Hà đã nắm giữ quyền lực tôn giáo và để lại dấu ấn đặc biệt trong lịch sử văn học nhân loại.
Nhân vật đó là Enheduanna, con gái của Sargon Đại đế, vị vua sáng lập đế chế Akkad. Bà sống vào khoảng thế kỷ 23 trước Công nguyên và được bổ nhiệm làm nữ tư tế tối cao phụng sự thần Mặt Trăng Nanna tại thành phố Ur, thuộc miền Nam Iraq ngày nay.
Cần lưu ý rằng Enheduanna không nhất thiết là nữ tư tế đầu tiên từng tồn tại, bởi hoạt động tế lễ đã xuất hiện từ trước đó rất lâu. Tuy nhiên, bà là một trong những nữ tư tế sớm nhất được lịch sử ghi nhận rõ danh tính, đồng thời là người phụ nữ đầu tiên được biết đến rộng rãi với tư cách tác giả có tên trong lịch sử văn học thế giới.

Đĩa thạch cao tuyết hoa khắc hình Enheduanna trong một nghi lễ tôn giáo, khoảng năm 2300 TCN. Ảnh: livescience.com
Tên gọi Enheduanna thường được diễn giải là "Nữ tư tế tối cao – vật trang sức của thiên đường". Trên cương vị của mình, bà không chỉ phụ trách các nghi lễ mà còn nắm giữ ảnh hưởng đáng kể về chính trị, kinh tế và tôn giáo. Việc Sargon bổ nhiệm con gái vào vị trí quan trọng tại Ur cũng được xem là một chiến lược củng cố quyền lực của đế chế Akkad đối với các thành bang Sumer.
Điều khiến Enheduanna trở nên đặc biệt là những sáng tác thơ ca mang tên bà. Nổi tiếng nhất là tác phẩm "Sự tôn vinh Inanna" (The Exaltation of Inanna), ca ngợi nữ thần tình yêu và chiến tranh Inanna. Trong các tác phẩm, bà sử dụng ngôi thứ nhất để bộc lộ cảm xúc, niềm tin và cả những biến cố cá nhân. Một số bài thơ còn kể về việc bà bị một thủ lĩnh nổi loạn trục xuất khỏi đền thờ và phải cầu xin nữ thần giúp đỡ để giành lại vị trí.
Các tác phẩm của Enheduanna được lưu truyền qua nhiều thế kỷ bằng những bản chép trên bảng đất sét. Đáng chú ý, chúng vẫn được sử dụng trong chương trình đào tạo thư lại tại các trường học Lưỡng Hà rất lâu sau khi bà qua đời.
Ngày nay, Enheduanna được xem là một trong những nhân vật có ảnh hưởng đặc biệt đối với lịch sử chữ viết, văn học và vai trò của phụ nữ trong các nền văn minh cổ đại. Câu chuyện của bà cho thấy phụ nữ đã có thể đảm nhiệm những vị trí quyền lực và tạo ra các tác phẩm văn chương từ hàng thiên niên kỷ trước.
Loài hoa khổng lồ có hình dáng như vương miện từng xuất hiện từ hàng trăm triệu năm trước.
