Hơn 40 năm tận tụy nuôi khỉ trên đảo Rều

Muốn cống hiến như đảng viên của Đảng

Ngày ấy, Trại trưởng Trại nuôi khỉ là ông Trần Nộ, thấy chàng trai Lê Duy Thinh (19 tuổi) mạnh khỏe, nét mặt cương nghị thì đưa ngay vào “diện thử thách”, giao cho nhiệm vụ chuyên phát, tỉa cành cây, dọn đường sá, khai thác vật liệu để dựng nhà cửa-những việc mà không phải ai cũng vui vẻ nhận làm.

3 tháng sau, Trại trưởng gặp Lê Duy Thinh trò chuyện. Sau khi đánh giá cao tinh thần trách nhiệm, ý thức tổ chức kỷ luật và hiệu quả công tác của Thinh, ông bày tỏ tiếc nuối vì theo quy định tại thời điểm đó thì Thinh không đủ tiêu chuẩn để trở thành đảng viên và cán bộ lãnh đạo. Tuy nhiên, Trại trưởng Trần Nộ chân tình bảo Thinh nếu muốn làm công việc khác phù hợp hơn thì cứ mạnh dạn đề nghị. Lê Duy Thinh cảm ơn thủ trưởng, nhưng khảng khái nói rõ dù thế nào cũng không ngại việc và nguyện vọng là được cống hiến cho đất nước theo đúng tinh thần của người đảng viên.

Có lẽ vì cảm mến cậu nhân viên trẻ đầy tinh thần trách nhiệm nên cuối năm 1963, Trại trưởng Trần Nộ cử Thinh "tháp tùng" chuyến tham quan Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương ở Hà Nội. Trở về, anh Thinh được chuyển công tác sang Đội nuôi khỉ. Đội gồm 30 người, chuyên săn bắt khỉ trong rừng ở đảo, kết hợp thu mua khỉ ở các địa phương về nuôi. Năm đầu tiên, trại đã có gần 400 con khỉ, sau đó dần tăng lên.

Ngoài công tác bảo đảm chu đáo hậu cần phục vụ cán bộ, nhân viên trong đội, việc nuôi dưỡng đàn khỉ tại đảo Rều cũng đòi hỏi những yêu cầu đặc biệt, nhất là về khẩu phần ăn, chế độ dinh dưỡng, an toàn thực phẩm.... Lê Duy Thinh được Trại trưởng giao tổ chức công việc này, trực tiếp quản lý hậu cần nội bộ và giao dịch với cấp trên. Anh nghiên cứu, lựa chọn người, giao việc phù hợp và quán triệt tinh thần về một công việc rất quan trọng, nhiều ý nghĩa: Chăm lo, nuôi dưỡng đàn khỉ để phục vụ sản xuất vaccine, góp phần giúp trẻ em Việt Nam không còn bị bệnh bại liệt đe dọa tính mạng.

Trong khi trại đang bước đầu xây dựng cơ sở vật chất thì đế quốc Mỹ leo thang, dùng không quân, hải quân đánh phá miền Bắc. Lê Duy Thinh luôn đi đầu nhận việc khó về mình, vừa chăm lo tổ chức bảo đảm hậu cần, vừa chú trọng củng cố hầm hào trú ẩn cho người và bảo vệ đàn khỉ. Anh trực tiếp đến các cơ quan nhà nước nhận tem phiếu lương thực, thực phẩm cho các hộ gia đình công nhân; mỗi sáng, cùng nhân viên chèo thuyền vượt 3km vào đất liền mua lương thực, thực phẩm...

Ông Lê Duy Thinh (giữa) thăm đảo Rều sau 20 năm nghỉ hưu. Ảnh tư liệu

Để bảo đảm đầy đủ nước ngọt khi đàn khỉ ngày một tăng trưởng, Lê Duy Thinh chuẩn bị nhiều nguồn dự phòng. Những mùa triều cạn, thuyền không vào bờ được, anh dẫn cộng sự vượt biển đi lấy nước ngọt ở một con lạch trên đảo Thẻ Vàng, cách đảo Rều 9km. Không ít khi, giữa đêm đông giá rét, lợi dụng thủy triều lên, một mình anh đi thuyền đến đó, gánh nước ngọt xuống thuyền đổ vào thùng phuy; đưa về đến đảo Rều lại nghiêng phuy đổ nước ra thùng nhỏ, gánh lên trút vào bể chứa phục vụ sinh hoạt hằng ngày. Dù công việc nặng nhọc, mệt nhoài, nhưng nghĩ đến nguồn vaccine dồi dào sẽ giúp trẻ em không bị chết vì bệnh bại liệt, anh không cho phép mình nghỉ ngơi, cố gắng hết sức để hoàn thành nhiệm vụ một cách xuất sắc trong bất kỳ hoàn cảnh nào.

Mùa thu năm 1971, khi Nhà nước tổng động viên thanh niên ra tuyến đầu chống giặc Mỹ xâm lược, Lê Duy Thinh viết đơn xung phong, gửi lên Thị đội Cẩm Phả, nhưng đồng chí phụ trách tuyển quân trả lời, đại ý: Lúc này, làm nhiệm vụ ở tuyến đảo Quảng Ninh như đồng chí cũng là tham gia bảo vệ Tổ quốc.

Dũng cảm cứu bộ đội

Từ năm 1971, đế quốc Mỹ tăng cường oanh tạc các tuyến đường thủy ở khu vực Cẩm Phả, cảng Cửa Ông nhằm ngăn chặn tàu thuyền của ta chi viện cho chiến trường miền Nam. Có một đơn vị bộ đội Hải quân ngày đêm canh gác, quan sát máy bay Mỹ thả thủy lôi xuống khu vực này. Nhiều lần, đơn vị đề nghị với lãnh đạo Trại nuôi khỉ hỗ trợ việc đưa đón các chiến sĩ. Lê Duy Thinh được cấp trên giao nhiệm vụ này và anh trở thành “đồng đội” của cán bộ, chiến sĩ đơn vị đó với những kỷ niệm sâu sắc.

Ông Thinh kể: “Tảng sáng ngày 25-12-1972, nghe thấy thủy lôi nổ, tiếp theo là loạt tiếng súng AK rộ lên báo hiệu, tôi vùng dậy chạy ra quan sát. Xa xa, chừng 800m về hướng hòn đảo Đá có chiếc thuyền đang chìm. Tôi hô hoán rồi tức tốc chèo thuyền đi ứng cứu, có ông Bốc làm nghề thuyền chài ở xóm Bến Tâu cùng lên thuyền. Tôi nghĩ rằng, mình khẩn trương bao nhiêu thì sẽ sớm cứu được các chiến sĩ bấy nhiêu nên càng dốc sức chèo thuyền, quên hết nỗi lo thuyền của mình có thể bị dính thủy lôi. Thấy các chiến sĩ đang bơi, dìu một thi thể về phía đảo Đá, tôi đề nghị 3 người và ông Bốc chuyển thi thể liệt sĩ lên thuyền rồi đưa về đảo Rều để lo hậu sự. Còn tôi quay lại đảo Đá ngay. Lúc này có thêm anh Chẩm (công nhân) được Trại trưởng giao nhiệm vụ cùng đi với tôi. Hai anh em đưa 8 người còn lại từ đảo Đá trở về an toàn. 12 chiến sĩ ấy thuộc Trung đoàn 242 (nay là Lữ đoàn 242, Quân khu 3) làm nhiệm vụ ở hòn Nét (thuộc vùng biển Cẩm Phả), trên đường trở về thì dính thủy lôi địch vừa rải đêm trước. Người hy sinh hôm đó là anh Trung".

Sau khi hành động dũng cảm vượt hiểm nguy cứu bộ đội ngày 25-12-1972 của anh Thinh được đơn vị báo cáo lên cấp trên, cán bộ cơ quan thi đua-khen thưởng của Nhà nước và Bộ Y tế đã trực tiếp về đảo Rều thẩm định, sau đó Lê Duy Thinh được tặng bằng khen. Đến nay, ông Thinh và các đồng chí bộ đội mà ông tham gia cứu vớt năm xưa vẫn giữ liên lạc với nhau: "Như anh Minh là cán bộ của Lữ đoàn 242 được thăng quân hàm đại tá; anh Bởi, anh Quyết là người Hải Phòng... Tết năm nào các anh cũng gửi thư, gọi điện chúc Tết gia đình tôi”, ông Thinh hồ hởi kể.

Làm việc gì cũng cố gắng hoàn thành tốt

Nhận thấy Lê Duy Thinh có tư chất và tiềm năng để gắn bó lâu dài với việc phát triển đàn khỉ, tạo nguồn vaccine quý hiếm, năm 1974, cấp trên nâng lương cho anh, rồi điều chỉnh công tác để anh học bổ túc văn hóa từ lớp 5 đến lớp 7 (tốt nghiệp cấp 2 hệ 10 năm), sau đó cho đi học bổ sung kiến thức kế toán...

Năm 1982, Lê Duy Thinh được bổ nhiệm chức vụ Trại phó Trại nuôi khỉ, đến năm 1992 thì làm Trại trưởng. Ở cương vị nào ông cũng cố gắng hoàn thành tốt nhất nhiệm vụ được giao, đóng góp cho tập thể đơn vị. Trong giai đoạn này, Trại nuôi khỉ vinh dự được Đảng, Nhà nước tặng thưởng 2 Huân chương Lao động (hạng Nhì, hạng Ba). Năm 2004, ông Thinh nghỉ hưu với 40 năm 7 tháng làm những việc thầm lặng nhưng rất đáng trân trọng, được tổ chức ghi nhận bằng những phần thưởng cao quý: Huân chương Kháng chiến chống Mỹ, cứu nước hạng Ba; bằng khen của Bộ Y tế về thành tích 10 năm (1991-2001) hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ; Huy hiệu Chiến sĩ thi đua ngành y tế; Huy hiệu Chiến sĩ thi đua toàn quốc... "Vui nhất là hôm tôi nhận quyết định nghỉ hưu, lãnh đạo Bộ Y tế và Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương về tận đảo Rều chia tay trong sự xúc động", ông Thinh bộc bạch.

Từ năm 2009, ông Thinh được bầu làm Tổ trưởng tổ dân phố số 5, khu phố 4A, phường Cẩm Trung, TP Cẩm Phả, tỉnh Quảng Ninh. Liên tục 10 năm, Tổ dân phố số 5 đạt danh hiệu “Tổ dân phố văn hóa”. Cá nhân ông Thinh được chính quyền địa phương tặng giấy khen. Đến năm 2019, ông kiên quyết xin thôi làm Tổ trưởng với lý do tuổi cao, trí lực đã giảm, nhưng ông luôn sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm, giúp đỡ các cán bộ tổ dân phố thế hệ sau.

Hiện, ông Lê Duy Thinh là thành viên tích cực của Câu lạc bộ dân vũ địa phương, góp phần thiết thực vào Phong trào thi đua “Tuổi cao gương sáng” xây dựng quê hương. Ông còn được Chủ tịch Hội truyền thống Xăng dầu, đường ống Trường Sơn công nhận là Hội viên danh dự của Hội, do có những đóng góp tích cực cho các hoạt động của Ban liên lạc truyền thống Bộ đội Xăng dầu, đường ống Trường Sơn tỉnh Quảng Ninh.