Hơn 60% ca ung thư gan có thể phòng tránh được nếu biết những điều này

Ung thư gan hiện là một trong những nguyên nhân gây tử vong có tốc độ gia tăng nhanh nhất trên thế giới, đồng thời là "hung thần" đứng thứ ba trong số các nguyên nhân tử vong do ung thư trên toàn cầu.

Theo báo cáo của Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC), thế giới ghi nhận khoảng 866.000 ca mắc mới và 758.000 ca tử vong mỗi năm, với tỷ lệ tử vong/mắc vô cùng cao (xấp xỉ 87.5%).

Thậm chí, một nghiên cứu mới được công bố trên tạp chí danh tiếng Lancet chỉ ra rằng số ca mắc ung thư gan mới trên toàn cầu được dự báo sẽ tăng 55% trong giai đoạn 2020-2040. Đặc biệt, dự kiến đến năm 2050, số ca mắc mới có thể chạm mốc 1,5 triệu ca/năm nếu không có các biện pháp can thiệp quyết liệt.

Ung thư gan hiện là một trong những nguyên nhân gây tử vong có tốc độ gia tăng nhanh nhất trên thế giới. Hình minh họa: Sebastian Kaulitzki/Getty Images

Trước thực trạng đáng báo động trên, các chuyên gia y tế đã đưa ra lời cảnh báo quan trọng rằng có đến hơn 60% số ca mắc ung thư gan nguyên phát hoàn toàn có thể phòng tránh được nếu chúng ta giảm thiểu việc tiếp xúc với các yếu tố nguy cơ chính.

Theo đó, phần lớn các ca ung thư gan đều tiến triển từ tình trạng bệnh gan mãn tính kéo dài. Những tác nhân hàng đầu được xác định bao gồm béo phì, đái tháo đường loại 2, lạm dụng rượu bia và nhiễm các loại virus viêm gan.

Dù vậy, gan lại là một cơ quan có khả năng phục hồi vô cùng ấn tượng nếu các tổn thương được nhận diện và xử lý kịp thời. Bằng việc chủ động thay đổi lối sống như cắt giảm lượng rượu tiêu thụ, từ bỏ thuốc lá, duy trì chế độ ăn uống cân bằng, hạn chế thực phẩm siêu chế biến và tích cực vận động thể chất, mỗi người đều có thể làm giảm đáng kể nguy cơ phát triển bệnh gan cũng như ung thư gan sau này.

Tuy nhiên, thách thức lớn nhất hiện nay là bệnh gan thường diễn tiến vô cùng âm thầm và không có dấu hiệu rõ ràng ở những giai đoạn đầu, khiến nhiều người không hề hay biết mình đang gặp vấn đề cho đến khi tổn thương đã trở nên nghiêm trọng.

Bên cạnh đó, định kiến xã hội đối với căn bệnh này cũng là một rào cản không nhỏ. Những hiểu lầm cho rằng đây là căn bệnh do lối sống buông thả của bản thân gây ra đã tạo nên tâm lý e ngại, khiến người bệnh né tránh việc tìm kiếm sự hỗ trợ y tế và vô tình làm chậm trễ quá trình chẩn đoán.

Chính vì vậy, những ai thuộc nhóm nguy cơ cao như người bị béo phì, mắc đái tháo đường loại 2 hoặc thường xuyên sử dụng rượu nên chủ động hỏi ý kiến bác sĩ gia đình về khả năng kiểm tra sức khỏe gan định kỳ.

Chủ động thay đổi lối sống như cắt giảm lượng rượu tiêu thụ có thể làm giảm đáng kể nguy cơ phát triển bệnh gan cũng như ung thư gan sau này. Ảnh minh họa: Dr. Iswanto Sucandy

Ngoài ra, virus viêm gan B và C cũng đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong việc hủy hoại tế bào gan. Nhờ sự phát triển của y học hiện đại, viêm gan C hiện đã có phương pháp điều trị chữa khỏi hoàn toàn, còn viêm gan B có thể chủ động phòng ngừa hiệu quả bằng vaccine.

Các chuyên gia cũng cảnh báo mọi người cần đặc biệt lưu tâm đến các tín hiệu cảnh báo của cơ thể như sụt cân không rõ lý do, mệt mỏi kéo dài, mất cảm giác thèm ăn, đau hoặc sưng vùng bụng, cùng hiện tượng vàng da và vàng mắt để kịp thời đến gặp bác sĩ ngay.

Bên cạnh nỗ lực thay đổi ở cấp độ cá nhân, việc đảo ngược xu hướng gia tăng của căn bệnh này đòi hỏi những biện pháp chính sách mạnh mẽ và khẩn cấp từ phía các chính phủ. Những công cụ vĩ mô như hạn chế quảng cáo đồ uống có cồn và thực phẩm không lành mạnh (đặc biệt là nhóm nhắm đến trẻ em và thanh thiếu niên), kết hợp với các quy định về thuế và nhãn cảnh báo sức khỏe, đều chứng minh được tính hiệu quả cao.

Điển hình như nghiên cứu tại Scotland (Vương Quốc Anh) cho thấy, chính sách áp giá tối thiểu cho mỗi đơn vị rượu đã giúp giảm đáng kể số ca tử vong liên quan trực tiếp đến thức uống này.

Tương tự như những thành công trong chiến dịch kiểm soát thuốc lá giúp làm giảm tỷ lệ ung thư phổi, việc chuyển hướng trách nhiệm từ cá nhân sang cả ngành công nghiệp và nhà nước sẽ thúc đẩy những cải cách chính sách sâu rộng hơn.

Các chuyên gia cũng kêu gọi cần tăng cường nhận thức cộng đồng, song song với việc mở rộng tiếp cận xét nghiệm viêm gan, phát triển dịch vụ hỗ trợ cai nghiện và triển khai các chương trình sàng lọc gan ngay tại cộng đồng.

Với những công cụ và kiến thức hiện có, sự phối hợp chặt chẽ giữa ý thức cá nhân và các biện pháp chính sách sẽ giúp giảm tải áp lực lên hệ thống y tế, đồng thời ngăn chặn hiệu quả hàng loạt ca tử vong có thể phòng tránh được từ ung thư gan trong tương lai.