Hơn 8,5 triệu tỷ đồng tín dụng cho hợp tác xã

Nhiều cơ chế tín dụng đặc thù cho hợp tác xã

Thông tin trên được Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước (NHNN) Nguyễn Ngọc Cảnh cho biết tại Diễn đàn Hợp tác xã Quốc gia lần thứ 3 năm 2026 với chủ đề "Kết nối kinh tế hợp tác với hệ sinh thái kinh tế tư nhân" do Liên minh Hợp tác xã (HTX) tổ chức ngày 10/4.

Theo Phó Thống đốc, thời gian qua, NHNN đã chủ động triển khai các cơ chế, chính sách tại Luật Hợp tác xã 2023, tạo điều kiện thuận lợi nhất cho khu vực kinh tế tập thể tiếp cận vốn và các dịch vụ tài chính.

Trong đó, có các cơ chế tín dụng đặc thù cho liên kết nông nghiệp. Cụ thể như, nâng mức cho vay không tài sản bảo đảm đối với cá nhân, hộ gia đình lên 500 triệu đồng; Đối với HTX và Liên hiệp HTX, mức cho vay không tài sản bảo đảm tăng từ 1-3 tỷ đồng lên 5 tỷ đồng.

Các HTX tham gia liên kết với doanh nghiệp hoặc ứng dụng công nghệ cao có thể được vay không tài sản bảo đảm tối đa 70%-80% giá trị dự án.

Thiết lập các cơ chế xử lý rủi ro đặc thù như cơ cấu lại nợ, giữ nguyên nhóm nợ hoặc khoanh nợ khi gặp thiên tai, dịch bệnh bất khả kháng.

NHNN đã thiết kế nhiều gói tín dụng ưu đãi quy mô lớn như: Chương trình 1 triệu ha lúa chất lượng cao và phát thải thấp tại Đồng bằng sông Cửu Long. Đến nay, 8 ngân hàng thương mại đã tham gia với doanh số giải ngân đạt 3.200 tỷ đồng.

Chính sách tín dụng theo Nghị định 28/2022 cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số, trong đó HTX tham gia chuỗi giá trị được vay vốn từ Ngân hàng Chính sách xã hội với lãi suất chỉ bằng 50% lãi suất hộ cận nghèo (khoảng 3,74%/năm).

NHNN cũng thường xuyên chỉ đạo các TCTD tập trung vốn cho các mô hình sản xuất chuỗi giá trị, ứng dụng công nghệ cao, chuyển đổi số và các sản phẩm OCOP thế mạnh của địa phương.

Diễn đàn Hợp tác xã Quốc gia lần thứ 3 năm 2026

Tính đến nay, dư nợ cho vay đối với chủ thể HTX, Liên hiệp HTX đạt khoảng 7 nghìn tỷ đồng. Nếu tính cả các cá nhân, hộ gia đình là thành viên HTX, tổng dư nợ lên tới trên 8,5 triệu tỷ đồng, chiếm khoảng 46% tổng dư nợ toàn nền kinh tế.

Bên cạnh việc giải ngân vốn, các TCTD còn đóng vai trò tư vấn cho HTX xây dựng phương án kinh doanh, hợp đồng bao tiêu sản phẩm. Đồng thời, các ngân hàng cũng khuyến khích doanh nghiệp cùng góp vốn hoặc bảo lãnh tín dụng cho HTX, từ đó giảm gánh nặng tài sản bảo đảm và thắt chặt liên kết chuỗi giá trị.

Tuy nhiên, Phó Thống đốc Nguyễn Ngọc Cảnh thẳng thắn thừa nhận hoạt động tín dụng đối với HTX vẫn gặp không ít thách thức.

Nguyên nhân không chỉ nằm ở cơ chế chính sách mà còn từ nội tại của chính các HTX như: Quy mô và năng lực hoạt động còn hạn chế, chưa hình thành được chuỗi bền vững. Thiếu sự minh bạch trong dòng tiền của chuỗi. Thiếu cơ sở dữ liệu về vùng liên kết và các hợp đồng liên kết.

Cần tái cấu trúc căn bản mối quan hệ doanh nghiệp – hợp tác xã

Theo Chủ tịch Liên minh Hợp tác xã Việt Nam Cao Xuân Thu Vân, tính đến tháng 3/2026, cả nước có khoảng 35.197 HTX với gần 7 triệu thành viên. Trong đó khu vực nông nghiệp chiếm 66,8% với 23.512 HTX tiếp tục giữ vai trò trụ cột trong xây dựng nông thôn mới.

Khoảng 78% HTX hoạt động hiệu quả, gần 4.700 HTX tham gia liên kết chuỗi giá trị và khoảng 2.600 HTX ứng dụng công nghệ cao.

Tuy nhiên, theo bà Nguyễn Thị Hoàng Yến, Phó Cục trưởng Cục Kinh tế hợp tác và phát triển nông thôn (Bộ NN&MT), nhiều HTX nông nghiệp vẫn hoạt động ở quy mô nhỏ, năng lực quản trị, tài chính và ứng dụng khoa học công nghệ còn hạn chế, chưa đáp ứng được yêu cầu ngày càng cao của thị trường và doanh nghiệp, dẫn đến vị thế còn yếu trong chuỗi giá trị.

Bên cạnh đó, các mối liên kết giữa HTX và doanh nghiệp hiện nay chủ yếu mang tính ngắn hạn, thiếu ổn định, dễ bị phá vỡ khi thị trường biến động; cơ chế hợp đồng, chia sẻ lợi ích và rủi ro chưa rõ ràng; niềm tin giữa các chủ thể chưa được củng cố vững chắc.

Trong bối cảnh nền nông nghiệp Việt Nam đang chuyển mạnh sang sản xuất hàng hóa quy mô lớn, hiện đại, xanh và bền vững đặt ra yêu cầu cấp thiết phải đổi mới tư duy và cách tiếp cận phát triển, chuyển từ “liên kết đơn lẻ” sang “hệ sinh thái tích hợp”.

Theo đó, cần tái cấu trúc căn bản mối quan hệ giữa HTX và doanh nghiệp theo hướng hình thành hệ sinh thái kinh tế tư nhân trong nông nghiệp, trong đó doanh nghiệp giữ vai trò dẫn dắt thị trường và chuỗi giá trị; HTX là nền tảng tổ chức sản xuất, đại diện cho nông dân; Nhà nước giữ vai trò kiến tạo, thiết kế thể chế và điều phối hệ sinh thái.