Hong Kong (Trung Quốc) đón cơ hội từ làn sóng già hóa dân số

Tiềm năng từ nền “kinh tế bạc”

Theo SCMP, năm 2025, Trung Quốc có khoảng 320 triệu người từ 60 tuổi trở lên, chiếm 23% dân số. Con số này có thể tăng lên 400 triệu người, tương đương gần 30% dân số vào năm 2035.

Cùng với tốc độ già hóa, nền “kinh tế bạc” của Trung Quốc được dự báo sẽ mở rộng nhanh chóng. Với quy mô khoảng 7.000 tỷ NDT (tương đương 1.030 tỷ USD), thị trường này được dự báo có thể đạt 30.000 tỷ NDT vào năm 2035, chiếm khoảng 10% GDP.

Sự phát triển của nền “kinh tế bạc” không chỉ gắn với viện dưỡng lão, bệnh viện hay các cơ sở chăm sóc người cao tuổi, mà còn thúc đẩy sự hình thành của y học trường thọ. Lĩnh vực này tập trung vào việc kéo dài “thời gian sống khỏe mạnh”, tức số năm mỗi người có thể duy trì cuộc sống năng động, độc lập và ít chịu ảnh hưởng bởi bệnh mạn tính.

Khác với cách điều trị truyền thống vốn can thiệp sau khi bệnh xuất hiện, y học trường thọ hướng tới việc phát hiện sớm nguy cơ và chủ động phòng ngừa. Các công cụ sàng lọc sinh học có thể phân tích những thay đổi trong ADN để ước tính tuổi sinh học, qua đó phản ánh mức độ lão hóa thực tế của cơ thể.

Một số nghiên cứu tập trung loại bỏ các tế bào già đã ngừng phân chia nhưng vẫn tồn tại và gây viêm, đồng thời phát triển các liệu pháp bảo vệ ADN, phục hồi tế bào và làm chậm quá trình suy giảm ở cấp độ phân tử. Tuy nhiên, nhiều công nghệ vẫn cần được tiếp tục kiểm chứng về hiệu quả và độ an toàn.

Thị trường tuổi thọ toàn cầu hiện được định giá 27,6 tỷ USD và có thể vượt 67 tỷ USD vào năm 2035. Châu Á - Thái Bình Dương được dự báo là khu vực tăng trưởng nhanh nhất, với tốc độ tăng trưởng bình quân 11,25% mỗi năm.

Những con số này cho thấy già hóa dân số không chỉ tạo thêm áp lực lên hệ thống chăm sóc sức khỏe mà còn mở ra thị trường lớn cho xét nghiệm, dược phẩm, công nghệ sinh học và các dịch vụ y tế chuyên sâu.

Lợi thế của Hong Kong

Hong Kong có nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển y học trường thọ, từ hệ thống y tế tiêu chuẩn cao, năng lực nghiên cứu của các trường đại học đến thị trường vốn phát triển và vị trí kết nối Trung Quốc đại lục với thế giới.

Chất lượng dịch vụ y tế của đặc khu hành chính này từ lâu đã tạo dựng được uy tín trong khu vực, đặc biệt đối với khách hàng đến từ Đông Nam Á. Đây là lợi thế quan trọng đối với lĩnh vực y học trường thọ, vốn đòi hỏi đội ngũ chuyên môn cao, quy trình kiểm soát chặt chẽ và mức độ tin cậy cao.

Hong Kong cũng đang cải thiện cơ chế phê duyệt dược phẩm. Theo đó, cơ chế đăng ký thuốc mới “1+”, được triển khai cuối năm 2023 và mở rộng trong năm 2024, cho phép Hong Kong xem xét các sản phẩm đã được ít nhất một cơ quan quản lý dược phẩm tham chiếu phê duyệt, thay vì phụ thuộc nhiều vào quyết định từ bên ngoài như trước đây. Qua đó, quy trình đánh giá một số loại thuốc mới có thể được rút ngắn.

Một bước đi đáng chú ý khác là kế hoạch thành lập Trung tâm Quản lý sản phẩm y tế. Cơ quan này được kỳ vọng sẽ nâng cao khả năng đánh giá độc lập các liệu pháp hóa học, sinh học và thiết bị y tế tiên tiến dựa trên dữ liệu thử nghiệm lâm sàng.

Nếu xây dựng được hệ thống quản lý phù hợp với tiêu chuẩn quốc tế, Hong Kong có thể trở thành địa điểm thử nghiệm và phê duyệt các sản phẩm y tế mới, tạo thêm uy tín cho sản phẩm khi tiếp cận Trung Quốc đại lục và các thị trường châu Á - Thái Bình Dương. Lợi thế này đặc biệt có ý nghĩa với y học trường thọ, nơi nhiều công nghệ đang phát triển nhanh nhưng vẫn cần được đánh giá rõ ràng về độ an toàn, hiệu quả và các vấn đề liên quan đến đạo đức.

Bên cạnh năng lực y tế, vị thế trung tâm tài chính quốc tế cũng giúp Hong Kong huy động vốn thuận lợi cho các doanh nghiệp công nghệ sinh học thông qua thị trường chứng khoán, các quỹ đầu tư mạo hiểm và mạng lưới nhà đầu tư toàn cầu. Sự kết hợp giữa nghiên cứu, thử nghiệm lâm sàng, phê duyệt sản phẩm và quy trình huy động vốn có thể giúp đặc khu hành chính của Trung Quốc hình thành chuỗi giá trị tương đối hoàn chỉnh cho ngành y học trường thọ.

Hoàn thiện hệ sinh thái

Dù có nền tảng y tế, nghiên cứu và tài chính thuận lợi, Hong Kong vẫn thiếu một khuôn khổ chuyên môn dành riêng cho y học trường thọ. Khác với lão khoa truyền thống, lĩnh vực này tập trung vào việc phát hiện sớm nguy cơ, làm chậm quá trình lão hóa và kéo dài thời gian sống khỏe mạnh, thay vì chủ yếu điều trị bệnh ở người cao tuổi.

Sự khác biệt đó đặt ra yêu cầu mới đối với các cơ quan quản lý và các tổ chức chuyên môn tại Hong Kong. Hiện các liệu pháp chống lão hóa, xét nghiệm tuổi sinh học và can thiệp ở cấp độ tế bào vẫn được xem xét trong những khuôn khổ vốn được xây dựng cho hoạt động khám, chữa bệnh truyền thống. Nếu thiếu các tiêu chí rõ ràng về hiệu quả, độ an toàn và mục tiêu điều trị, các cơ sở nghiên cứu và doanh nghiệp sẽ khó xác định lộ trình phát triển sản phẩm.

Hong Kong cũng chưa có hệ thống đào tạo chính thức cho bác sĩ, nhà nghiên cứu và chuyên gia lâm sàng trong lĩnh vực này. Trong khi đó, Singapore đã đưa khoa học trường thọ vào hệ thống nghiên cứu y tế, còn Malaysia đẩy mạnh các dịch vụ tế bào gốc, phục hồi và du lịch y tế cao cấp. Sự cạnh tranh cho thấy lợi thế về cơ sở hạ tầng và nguồn vốn vẫn chưa đủ.

Để thu hẹp khoảng cách, Hong Kong cần kết nối cơ quan quản lý, trường đại học, bệnh viện, doanh nghiệp và nhà đầu tư trong một hệ sinh thái thống nhất. Các công viên khoa học và công nghệ cũng có thể trở thành nơi tập hợp doanh nghiệp khởi nghiệp, phòng thí nghiệm và quỹ đầu tư trong các lĩnh vực như phát triển thuốc bằng trí tuệ nhân tạo, xét nghiệm tuổi sinh học và tái lập trình tế bào.

Tuy nhiên, việc mở rộng thị trường phải đi cùng với kiểm soát chặt chẽ. Các liệu pháp tế bào gốc, chỉnh sửa tế bào hoặc can thiệp vào quá trình lão hóa cần được kiểm chứng bằng dữ liệu khoa học, thử nghiệm lâm sàng và quy trình quản lý minh bạch.

Nếu xây dựng được hệ thống đào tạo và khung pháp lý phù hợp, Hong Kong có thể trở thành trung tâm nghiên cứu, thử nghiệm, cung cấp dịch vụ y tế và huy động vốn cho ngành y học trường thọ, qua đó biến thách thức già hóa dân số thành một lĩnh vực kinh tế mang lại giá trị cao.