Hợp tác công - tư để phổ cập kiến thức và kỹ năng AI cho người lao động

Cần sự “chung tay” để phổ cập AI đến mọi người lao động

Những thông tin về công nghệ mới trí tuệ nhân tạo - AI đang dần trở thành một loại thông tin thiết yếu. Việc người dân được tiếp cận sớm, đầy đủ và chính xác các xu hướng AI sẽ giúp họ nâng cao năng lực số, góp phần giảm nghèo thông tin, đồng thời tăng khả năng thích ứng và tạo cơ hội phát triển kinh tế - xã hội bền vững.

Tại Việt Nam, việc có bộ luật riêng về công nghệ mới này đã cho thấy Việt Nam coi AI là động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và đẩy nhanh quá trình chuyển đổi số. Theo Luật AI, nhà nước sẽ có chính sách bảo đảm quyền và tạo điều kiện tiếp cận, học tập và thụ hưởng lợi ích từ AI của tổ chức, cá nhân.

Việc Việt Nam đạt chỉ số ứng dụng AI 26,5% cho thấy tiến độ áp dụng AI của Việt Nam nhanh hơn, cao hơn so với mức trung bình toàn cầu (17,8%).

Báo cáo mức độ ứng dụng AI toàn cầu được Microsoft công bố giữa tháng 6 cho thấy, mức độ phổ cập AI tại Việt Nam tăng ổn định từ 21,2% trong nửa đầu năm 2025 lên 23,5% trong nửa cuối năm 2025, trước khi đạt 26,5% vào quý I/2026.

Thông tin rõ hơn về báo cáo này, trong trao đổi với báo chí ngày 24/6, ông Dhanawat Suthumpun, Giám đốc điều hành thị trường Thái Lan và các thị trường mới nổi của Microsoft bao gồm Việt Nam, cho hay: Báo cáo mức độ ứng dụng AI toàn cầu có đối tượng tham gia khảo sát rất rộng, gồm người lao động trong mọi ngành, nghề. Việc Việt Nam đạt chỉ số ứng dụng AI 26,5% cho thấy tiến độ áp dụng AI của Việt Nam nhanh hơn, cao hơn so với mức trung bình toàn cầu (17,8%).

Tuy nhiên, chỉ số 26,5% Việt Nam đạt được đa phần là lao động tri thức; do đó còn nhiều dư địa để Việt Nam tiếp tục thúc đẩy ứng dụng AI. Những người chưa áp dụng đầy đủ và mạnh mẽ AI tại Việt Nam gồm những người làm việc nơi đồng ruộng, nhà máy, trang trại... “Đó là những đối tượng mà chúng ta cần “chung tay sát cánh” để tiếp tục tăng cường mạnh mẽ hơn nữa việc áp dụng AI cho họ và cùng với họ”, ông Dhanawat Suthumpun chia sẻ thêm.

Giải đáp thắc mắc của phóng viên VietNamNet, ông Dhanawat Suthumpun khẳng định: Microsoft cam kết lâu dài và mạnh mẽ trong việc góp phần nâng cao năng lực, kỹ năng cho người lao động Việt Nam.

“Việc nâng cao năng lực, kỹ năng ứng dụng AI cho mọi người, gồm cả những người làm việc nơi đồng ruộng, nhà máy, công xưởng... không phải là công việc “đơn thương độc mã” mà một người, một tổ chức có thể làm được. Vì thế, chúng tôi sẽ chung tay cùng cả khu vực công cũng như khu vực tư để góp phần nâng cao năng lực, kỹ năng AI cho người lao động Việt Nam”, ông Dhanawat Suthumpun nhấn mạnh.

AI đang nâng cao giới hạn năng lực, trải nghiệm cho người lao động

Truyền tải thông điệp “AI không phải là tương lai, chính AI sẽ tạo dựng tương lai cho chúng ta”, ông Dhanawat Suthumpun cũng cho biết, hiện nay AI đang góp phần làm phong phú hơn trải nghiệm của người lao động, không chỉ giúp nâng cao năng suất mà còn cải thiện chất lượng công việc và thúc đẩy khả năng sáng tạo của mỗi cá nhân.

Thực tế, nhiều cơ quan, tổ chức đã biết tận dụng AI để thiết kế lại và tối ưu hóa các quy trình hoạt động. Ở mức độ cao hơn, một số tổ chức đã khai thác AI một cách mạnh mẽ hơn, tạo ra những thay đổi, đổi mới và xây dựng được các mô hình kinh doanh mới dựa trên đổi mới sáng tạo.

Ông Dhanawat Suthumpun, Giám đốc điều hành thị trường Thái Lan và các thị trường mới nổi của Microsoft bao gồm Việt Nam, thông tin với báo chí về Work Trend Index 2026.

Đáng chú ý, “Báo cáo Chỉ số xu hướng công việc - Work Trend Index 2026” Microsoft Việt Nam công bố ngày 24/6 chỉ ra rằng, người lao động Việt Nam đang chủ động hơn trong quá trình sử dụng AI khi kết hợp kinh nghiệm, chuyên môn và khả năng đánh giá của bản thân để nâng cao hiệu quả công việc. Điều này cho thấy AI không thay thế con người mà đang góp phần định hình lại cách con người suy nghĩ và đưa ra quyết định.

Theo khảo sát, có tới 89% người dùng AI tại Việt Nam (mức trung bình toàn cầu là 86%) cho biết họ xem kết quả do AI tạo ra là nền tảng để suy nghĩ sâu hơn, thay vì là câu trả lời cuối cùng. Đồng thời, họ vẫn giữ vai trò chủ động trong đánh giá, phân tích và chịu trách nhiệm với các quyết định của mình.

Xu hướng trên cũng được phản ánh rõ nét trong cách người lao động làm việc hàng ngày. Dẫn đầu ASEAN, Việt Nam hiện có 39% lực lượng lao động thuộc nhóm nhân sự tiên phong về AI - những người sử dụng AI thành thạo; tỷ lệ này vượt xa mức trung bình toàn cầu chỉ 16%.

Không dừng lại ở việc sử dụng AI cho các tác vụ cơ bản, nhóm nhân sự này đang tích hợp AI một cách liền mạch vào các công việc như phân tích thông tin, giải quyết vấn đề phức tạp, đánh giá phương án và phát triển ý tưởng sáng tạo.

Trong khi người lao động đang nâng cao năng lực ứng dụng AI với tốc độ cao, nghiên cứu của Microsoft trên toàn cầu còn chỉ ra rằng, hệ thống tổ chức và mô hình lãnh đạo lại đang gặp khó khăn trong việc bắt kịp sự thay đổi này.

Trên phạm vi toàn cầu, chỉ 19% tổ chức được xếp vào nhóm Tổ chức tiên phong về AI - những tổ chức vừa sở hữu lực lượng lao động có năng lực AI vượt trội, vừa có mức độ sẵn sàng cao trong việc khai thác hiệu quả AI.

Tuy nhiên, cũng theo nghiên cứu mới, 48% người dùng AI tại Việt Nam cho biết đội ngũ lãnh đạo trong tổ chức của họ có định hướng rõ ràng và nhất quán với AI, gần gấp đôi mức trung bình toàn cầu là 26%; 32% người được khảo sát cho biết họ được ghi nhận hoặc khen thưởng khi thử nghiệm những phương thức làm việc mới với sự hỗ trợ của AI.

Đại diện Microsoft Việt Nam nêu khuyến nghị, để thành công trong áp dụng AI, nhất thiết phải thực hiện cùng lúc 4 yếu tố, gồm: Người lao động tái cấu trúc lại công việc của mình bằng việc sử dụng AI; lãnh đạo tổ chức thiết kế lại những quy trình xung quanh việc đặt mục tiêu và hiệu quả đầu ra; đội ngũ công nghệ tạo dựng được một cơ sở hạ tầng hỗ trợ vận hành các tác nhân AI; và yếu tố cuối cùng vô cùng quan trọng là nhân sự làm an ninh mạng đảm bảo duy trì niềm tin, sự chắc chắn cho hệ thống.