Hợp tác giáo dục nghề nghiệp kết nối đào tạo với việc làm trong kỷ nguyên số

Chuyển đổi số trong giáo dục nghề nghiệp không chỉ là đưa công nghệ vào nhà trường, mà còn là quá trình đổi mới toàn diện cách dự báo nhu cầu nhân lực, tổ chức đào tạo, đánh giá năng lực và kết nối người học với thị trường lao động.

Trong bối cảnh việc làm biến đổi nhanh chóng dưới tác động của công nghệ, kinh tế, nhân khẩu học và chuyển đổi xanh, xây dựng hệ sinh thái chuyển đổi số gắn kết hệ sinh thái giáo dục với hệ sinh thái việc làm đang trở thành yêu cầu cấp thiết đối với Việt Nam.

Theo các ước tính về xu hướng việc làm đến năm 2030, khoảng 22% số việc làm hiện nay có thể thay đổi, với khoảng 170 triệu việc làm mới được tạo ra và 92 triệu việc làm có thể bị thay thế.

Những con số này cho thấy thị trường lao động đang đứng trước những thay đổi lớn, đặt ra yêu cầu mới đối với hệ thống giáo dục nghề nghiệp: không chỉ đào tạo người học có kỹ năng, mà còn phải giúp họ thích ứng với sự thay đổi của nghề nghiệp và duy trì sinh kế bền vững.

Ông Trần Thanh Đạm, Cục trưởng Cục Giáo dục nghề nghiệp và Giáo dục thường xuyên (Bộ GD&ĐT).

Phát biểu tại hội thảo chuyên đề: Hợp tác giáo dục nghề nghiệp: Xây dựng hệ sinh thái chuyển đổi số gắn kết hệ sinh thái giáo dục với hệ sinh thái việc làm, ông Trần Thanh Đạm, Cục trưởng Cục Giáo dục nghề nghiệp và Giáo dục thường xuyên (Bộ GD&ĐT) tin tưởng rằng, với sự tham gia của các chuyên gia, các tổ chức quốc tế, doanh nghiệp, các cơ sở giáo dục nghề nghiệp và các nhà hoạch định chính sách, những trao đổi tại hội thảo hôm nay sẽ góp phần chuyển hóa những xu hướng quốc tế và kinh nghiệm thực tiễn thành những giải pháp phù hợp với Việt Nam.

Từ ứng dụng công nghệ đến đổi mới hệ sinh thái giáo dục nghề nghiệp

Trên thế giới, chuyển đổi số trong giáo dục nghề nghiệp đang chuyển từ việc ứng dụng công nghệ vào hoạt động giảng dạy sang tái cấu trúc toàn bộ hệ thống đào tạo.

Trong đó, dữ liệu ngày càng giữ vai trò quan trọng, trở thành nền tảng để phân tích nhu cầu kỹ năng, dự báo xu hướng nghề nghiệp, điều chỉnh chương trình đào tạo, theo dõi quá trình học tập và hỗ trợ kết nối việc làm. Việc kết nối dữ liệu giáo dục với dữ liệu dự báo kỹ năng và nhu cầu tuyển dụng cũng đang được một số quốc gia triển khai.

Cùng với đó, trí tuệ nhân tạo (AI) và các công nghệ số được nhìn nhận là công cụ hỗ trợ nâng cao chất lượng đào tạo, chứ không thay thế vai trò của nhà giáo.

UNESCO-UNEVOC nhấn mạnh, mục tiêu của chuyển đổi số cần hướng tới tăng cường năng lực của nhà giáo và người học, đồng thời thu hẹp khoảng cách giữa định hướng chính sách và thực tiễn triển khai.

Ông Trần Thanh Đạm cho biết, chuyển đổi số đang làm thay đổi chính mô hình hợp tác giữa Nhà nước – Nhà trường – Doanh nghiệp. Doanh nghiệp không chỉ còn là nơi tiếp nhận sinh viên thực tập hoặc tuyển dụng sau tốt nghiệp, mà ngày càng trở thành đối tác đồng kiến tạo kỹ năng: tham gia xác định nhu cầu, xây dựng chương trình, cung cấp công nghệ và môi trường thực hành, tham gia đánh giá và cùng chịu trách nhiệm về kết quả đào tạo.

Chuyển đổi số cũng mở rộng cơ hội học tập suốt đời thông qua đào tạo theo mô-đun, học tập kết hợp, chứng nhận kỹ năng ngắn hạn (micro-credentials) và hồ sơ năng lực số. Những hình thức này giúp người lao động có thêm điều kiện học tập, đào tạo lại và nâng cao kỹ năng trong suốt quá trình làm việc.

Như vậy, trọng tâm của chuyển đổi số không nằm ở số lượng thiết bị hay nền tảng công nghệ được đầu tư, mà ở khả năng kết nối các khâu từ dự báo nhu cầu nhân lực, xây dựng chương trình, tổ chức đào tạo đến đánh giá năng lực và tạo cơ hội việc làm cho người học.

PGS.TS Vũ Thị Tú Anh, Phó Cục trưởng Cục Giáo dục nghề nghiệp và Giáo dục thường xuyên (Bộ GD&ĐT).

Việt Nam cần xây dựng hệ sinh thái số gắn kết đào tạo với thị trường lao động

Tại Việt Nam, Chính phủ đã ban hành các văn bản chỉ đạo và xác định những mục tiêu quan trọng về chuyển đổi số, phát triển nhân lực số đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.

Các định hướng tập trung vào phát triển năng lực số cho nhà giáo và cán bộ quản lý; đổi mới chương trình, nội dung và phương thức đào tạo; phát triển hạ tầng, nền tảng và học liệu số; xây dựng cơ sở dữ liệu; hiện đại hóa quản lý nhà nước và quản trị nhà trường; đồng thời tăng cường hợp tác quốc tế, bảo đảm an toàn và an ninh mạng.

Một mục tiêu được đặt ra là đến năm 2030, 100% cơ sở đào tạo đại học, cao đẳng và giáo dục nghề nghiệp hoàn thiện mô hình quản trị số, hoạt động số, chuẩn hóa dữ liệu số và kho học liệu số mở.

Ông Trần Thanh Đạm cho rằng, xác định phát triển nhân lực số là nhiệm vụ then chốt; yêu cầu đổi mới giáo dục, đào tạo theo hướng phát triển tư duy số, AI và tư duy dữ liệu; tăng cường giáo dục nghề nghiệp số, đào tạo lại, đào tạo thường xuyên; thúc đẩy liên kết Nhà nước – nhà trường – doanh nghiệp; và phát triển các nền tảng kết nối đào tạo, việc làm và dự báo nhu cầu nhân lực.

Bên cạnh những định hướng và chính sách đã có, chuyển đổi số trong giáo dục nghề nghiệp của Việt Nam cần được triển khai đồng bộ trên toàn bộ hệ sinh thái, từ thể chế, quản trị, hạ tầng, dữ liệu đến đội ngũ cán bộ quản lý, nhà giáo, người học, chương trình, phương pháp đào tạo và sự tham gia của doanh nghiệp; qua đó chuyển từ số hóa sang đổi mới mô hình đào tạo, gắn kết chặt chẽ hơn với thị trường lao động và hướng tới việc làm, sinh kế bền vững cho người học.

Toàn cảnh hội thảo.

Sự phối hợp giữa các cơ quan quản lý, cơ sở giáo dục nghề nghiệp, doanh nghiệp, tổ chức quốc tế và các nhà hoạch định chính sách sẽ góp phần chuyển hóa kinh nghiệm quốc tế thành giải pháp phù hợp với Việt Nam. Đây cũng là nền tảng để giáo dục nghề nghiệp thích ứng tốt hơn với biến động của thị trường lao động, mở rộng cơ hội học tập suốt đời và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực trong kỷ nguyên số.