Hợp tác phòng dịch từ cửa khẩu

Tại cửa khẩu, thông qua hệ thống giám sát thường xuyên, trường hợp có biểu hiện bất thường sẽ được kiểm tra kịp thời và xử lý theo quy trình. Quy trình ấy đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ của lực lượng chức năng hai bên cửa khẩu, nhất là trong những ngày lưu lượng người, hàng hoá, phương tiện qua lại cửa khẩu tăng cao.

Giám sát chặt từ cửa ngõ

Cửa khẩu Quốc tế Hữu Nghị (xã Đồng Đăng) là địa bàn có lưu lượng hành khách, phương tiện và hàng hóa qua lại lớn. Bình quân mỗi ngày, tại cửa khẩu có khoảng 8.000 lượt người làm thủ tục xuất, nhập cảnh. Hệ thống máy đo thân nhiệt từ xa được duy trì hoạt động giúp cán bộ kiểm dịch theo dõi, phát hiện những trường hợp có biểu hiện thân nhiệt bất thường.

Cán bộ Tổ Kiểm dịch y tế Cửa khẩu Quốc tế Hữu Nghị tuyên truyền và kiểm tra thân nhiệt của người nhập cảnh

Ông Phan Trần Kiên, Tổ trưởng Tổ Kiểm dịch y tế Cửa khẩu Quốc tế Hữu Nghị cho biết: Trước lưu lượng hành khách lớn, tổ duy trì giám sát thường xuyên bằng hệ thống máy đo thân nhiệt từ xa, kết hợp quan sát biểu hiện sức khỏe và khai thác yếu tố dịch tễ. Khi phát hiện người có thân nhiệt cao hơn bình thường, cán bộ kiểm dịch sẽ đưa vào phòng cách ly tạm thời để kiểm tra, theo dõi và khai thác tiền sử bệnh. Trường hợp nghi mắc bệnh truyền nhiễm phải cách ly theo quy định, chúng tôi sẽ báo cáo và phối hợp chuyển về Bệnh viện Đa khoa tỉnh để tiếp tục cách ly, xét nghiệm và điều trị.

Sự chủ động đó đã góp phần đảm bảo kiểm soát nguy cơ dịch bệnh nhưng không gây ùn tắc, ảnh hưởng đến quá trình làm thủ tục của hành khách và doanh nghiệp. Từ đầu năm 2026 đến nay, tại Cửa khẩu Quốc tế Hữu Nghị có trên 1,9 triệu lượt khách xuất, nhập cảnh được kiểm dịch y tế, tăng 11,3% so với cùng kỳ năm 2025. Đáng chú ý, lực lượng kiểm dịch y tế tại cửa khẩu đã phát hiện gần 20 hành khách xuất, nhập cảnh có thân nhiệt cao hơn bình thường. Các trường hợp đều được đưa vào khu vực cách ly tạm thời, kiểm tra sức khỏe và khai thác tiền sử dịch tễ. Qua sàng lọc, không phát hiện trường hợp mắc hoặc nghi mắc bệnh truyền nhiễm nguy hiểm thuộc diện phải cách ly.

Chị Hoàng Thị Thu Hạnh, Công ty TNHH Hoàng Kim Thành HKT (Bắc Ninh) thường xuyên xuất, nhập cảnh qua Cửa khẩu Quốc tế Hữu Nghị để phục vụ công việc. Chị Hạnh chia sẻ: Mỗi lần làm thủ tục, chúng tôi đều đi qua khu vực giám sát thân nhiệt. Việc kiểm tra được thực hiện nhanh chóng, không ảnh hưởng nhiều đến thời gian đi lại. Nếu có dấu hiệu bất thường, cán bộ y tế hướng dẫn sang khu vực riêng để kiểm tra nên chúng tôi cũng yên tâm hơn.

Trên phạm vi toàn tỉnh, công tác kiểm dịch y tế hiện được duy trì tại 5 cửa khẩu gồm: Cửa khẩu Quốc tế Hữu Nghị, Ga đường sắt quốc tế Đồng Đăng, Cửa khẩu Chi Ma, Cửa khẩu Tân Thanh và Cửa khẩu Cốc Nam. Từ đầu năm 2026 đến nay, toàn tỉnh đã kiểm dịch y tế cho trên 3,1 triệu lượt khách xuất, nhập cảnh; xử lý y tế trên 275.000 lượt phương tiện. Cùng với giám sát người và phương tiện, lực lượng chức năng còn kiểm tra điều kiện vệ sinh, theo dõi sinh vật trung gian truyền bệnh và phối hợp xử lý khi xuất hiện dấu hiệu bất thường.

Mặc dù lưu lượng người, phương tiện và hàng hóa qua cửa khẩu lớn, hoạt động kiểm dịch vẫn được thực hiện thường xuyên, không để sót các trường hợp có biểu hiện sức khỏe bất thường qua khâu giám sát. Từ đầu năm 2026 đến nay, tại các cửa khẩu trên địa bàn tỉnh không phát hiện trường hợp mắc hoặc nghi mắc bệnh truyền nhiễm nhóm A và các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm phải cách ly; không xảy ra sự kiện y tế công cộng khẩn cấp. Qua đó, hoạt động xuất nhập cảnh, xuất nhập khẩu được duy trì an toàn, thông suốt.

Chung sức trong từng mắt xích

Kiểm soát dịch bệnh qua biên giới không chỉ phụ thuộc vào một điểm kiểm dịch hay một đơn vị. Thông tin phải được trao đổi kịp thời giữa hai bên biên giới; trường hợp nghi mắc bệnh phải được kết nối nhanh chóng từ cửa khẩu đến y tế dự phòng và cơ sở điều trị. Sự phối hợp đồng bộ giữa các lực lượng chức năng là yếu tố tạo nên tuyến phòng dịch vững chắc.

Xác định được yếu tố quan trọng đó, từ năm 2019 đến nay, chương trình hợp tác kiểm dịch y tế biên giới Việt Nam - Trung Quốc được duy trì thông qua cơ chế tổ chức hội nghị luân phiên và ký kết biên bản hợp tác. Các bên tham gia gồm: sở y tế các tỉnh, thành: Lạng Sơn, Quảng Ninh, Cao Bằng (Việt Nam) và cơ quan chức năng của Trung Quốc, hình thành cơ chế hợp tác “Hai nước, bốn bên”. Trên cơ sở biên bản được ký kết, các bên giao cơ quan chuyên môn làm đầu mối, duy trì liên hệ bằng văn bản, thư điện tử và các kênh đã thống nhất. Theo đó, trong điều kiện bình thường, tình hình dịch bệnh truyền nhiễm được các cơ quan chức năng hai bên thông báo định kỳ 3 tháng/lần. Khi xuất hiện nguy cơ gây hại đến sức khỏe cộng đồng, các bên chia sẻ thông tin về diễn biến dịch và biện pháp phòng, chống đã triển khai.

Đại diện sở y tế các tỉnh: Lạng Sơn, Quảng Ninh, Cao Bằng (Việt Nam) và Hải quan Nam Ninh (Trung Quốc)ký kết biên bản hợp tác (tháng 9/2026)

Một nội dung hợp tác được duy trì qua các năm là công tác giám sát chung sinh vật trung gian truyền bệnh. Từ năm 2019 đến nay, các bên đã 5 lần phối hợp giám sát chung. Qua những đợt làm việc chung, cán bộ hai bên cùng lựa chọn địa điểm, thu thập mẫu và đánh giá nguy cơ từ các loài sinh vật có khả năng truyền bệnh ở khu vực biên giới. Gần đây nhất, trong tháng 7/2026, hoạt động giám sát chung được triển khai đồng thời tại 3 cặp cửa khẩu: Hữu Nghị - Hữu Nghị Quan, Móng Cái - Đông Hưng và Tà Lùng - Thủy Khẩu, với 24 cán bộ kiểm dịch của các bên tham gia. Tại mỗi cửa khẩu, các lực lượng lựa chọn từ 3 đến 5 điểm có đặc điểm khác nhau như: bãi hàng, khu dân cư và khu vực gần cửa khẩu để đặt dụng cụ bắt, thu thập mẫu sinh vật trung gian truyền bệnh. Kết quả các chỉ số xét nghiệm mẫu sinh vật trung gian truyền bệnh của các bên đều cho âm tính.

Cùng với giám sát, các bên đã 3 lần phối hợp tập huấn và tổ chức các đợt giám sát thực địa, giúp cán bộ kỹ thuật hai bên có thêm cơ hội trao đổi về lựa chọn điểm giám sát, phương pháp thu thập mẫu, yêu cầu an toàn và đánh giá kết quả. Từ đó góp phần củng cố kỹ năng, nâng cao khả năng phối hợp khi xuất hiện nguy cơ dịch bệnh qua biên giới; đồng thời tạo cơ sở để từng bước ứng dụng công nghệ số, tự động hóa và kết nối, chia sẻ thông tin trong kiểm dịch y tế tại cửa khẩu.

Cùng với hợp tác giữa các cơ quan hai nước, Sở Y tế tỉnh Lạng Sơn đã kết nối lực lượng kiểm dịch cửa khẩu với y tế dự phòng và cơ sở khám, chữa bệnh trong tỉnh. 

Bác sĩ Đặng Huy Du, Phó Giám đốc Bệnh viện Đa khoa tỉnh cho biết: Bệnh viện luôn chủ động chuẩn bị phương án tiếp nhận và điều trị các trường hợp mắc hoặc nghi mắc bệnh truyền nhiễm từ cửa khẩu. Đặc biệt, từ năm 2024, bệnh viện được đầu tư khu cách ly mới quy mô 80 giường bệnh, có phòng áp lực âm cùng trang thiết bị phục vụ cấp cứu, cách ly và điều trị. Cán bộ chuyên khoa truyền nhiễm thường xuyên được đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn; đến nay, khoa truyền nhiễm có 5 bác sĩ có trình độ chuyên khoa I hoặc tương đương. Đây là điều kiện để bệnh viện sẵn sàng xử lý các tình huống phát sinh.

Những kết quả phối hợp thời gian qua được các bên đánh giá tại Hội nghị hợp tác kiểm dịch y tế biên giới Việt Nam - Trung Quốc tổ chức ở Lạng Sơn tháng 9/2026. Tại hội nghị, các bên đã ký biên bản hợp tác, thống nhất định hướng phối hợp trong thời gian tới. Theo đó, các bên tiếp tục duy trì trao đổi thông tin, cảnh báo sớm, giám sát chung sinh vật trung gian truyền bệnh; tổ chức tập huấn nghiệp vụ và diễn tập xử lý sự cố y tế công cộng tại cửa khẩu. Các bên cũng từng bước nghiên cứu ứng dụng công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo và nền tảng số trong chia sẻ dữ liệu, giám sát, phân tích và dự báo nguy cơ dịch bệnh.

Ông Lý Kim Soi, Phó Giám đốc Sở Y tế cho biết: Cơ chế hợp tác “Hai nước, bốn bên” giúp các bên chủ động trao đổi thông tin, cảnh báo sớm và phối hợp xử lý nguy cơ dịch bệnh tại cửa khẩu. Thời gian tới, Sở Y tế tiếp tục cụ thể hóa nội dung biên bản hợp tác; duy trì thông báo tình hình dịch bệnh, tổ chức giám sát chung, trao đổi kỹ thuật và từng bước ứng dụng công nghệ số, hướng tới kiểm dịch y tế thông minh, đáp ứng yêu cầu phòng, chống dịch khi giao thương qua biên giới ngày càng phát triển.

Từ giám sát tại cửa khẩu, trao đổi thông tin giữa hai bên biên giới đến vận chuyển, cách ly và điều trị, từng mắt xích được kết nối chặt chẽ hơn. Cơ chế hợp tác “Hai nước, bốn bên” góp phần phát hiện sớm, xử lý kịp thời nguy cơ dịch bệnh, bảo vệ sức khỏe nhân dân và tạo thuận lợi cho hoạt động giao thương.