Hợp tác xã Quang Minh: Giữ nghề truyền thống, nâng cao giá trị sản phẩm

TỪ NGHỀ TRUYỀN THỐNG ĐẾN THỊ TRƯỜNG QUỐC TẾ

HTX Quang Minh được thành lập năm 2003. Năm đầu, đơn vị chủ yếu sản xuất hàng nội địa, sau đó từng bước chuyển sang xuất khẩu trực tiếp.

Hợp tác xã Quang Minh tiếp tục đổi mới sản phẩm để phát triển sản xuất, kinh doanh.

Những năm đầu, sản phẩm chủ lực của HTX là các mặt hàng làm từ sợi lục bình. Nguyên liệu tự nhiên kết hợp với bàn tay người thợ tạo nên nét riêng cho sản phẩm, được khách hàng nước ngoài ưa chuộng.

Khoảng 10 năm trở lại đây, HTX phát triển thêm sản phẩm từ sợi nhựa. Dù một số công đoạn như sản xuất sợi phải sử dụng máy móc, riêng công đoạn đan vẫn được thực hiện bằng tay. 

So với lục bình, sợi nhựa giúp HTX chủ động hơn trong việc tạo màu sắc, kích thước và kiểu dáng sản phẩm. Từ dây tròn, dây dẹp, dây bán nguyệt đến nhiều kiểu đan và màu sắc khác nhau, sản phẩm ngày càng đa dạng.

Dù vậy, trong cơ cấu hàng xuất khẩu, sản phẩm từ lục bình chiếm khoảng 60%, phần còn lại chủ yếu là sản phẩm từ sợi nhựa.

Để xuất khẩu trực tiếp, nhất là cung ứng sản phẩm cho các tập đoàn nước ngoài, HTX phải đáp ứng nhiều yêu cầu khắt khe của khách hàng và thị trường. Không chỉ sản phẩm mà nhà xưởng cũng phải bảo đảm các tiêu chuẩn theo quy định. 

"Đặc thù của ngành hàng thủ công mỹ nghệ là chu kỳ kinh doanh khoảng 1 năm. 

Vì vậy, mỗi năm sản phẩm cần có sự mới lạ, đáp ứng thị hiếu người tiêu dùng nước ngoài, nhất là thị trường Mỹ. 

HTX sẽ tăng cường đầu tư cho bộ phận marketing, nghiên cứu và sáng tạo mẫu mã, chủ động thiết kế sản phẩm mới để giới thiệu, chào hàng với đối tác.

GIÁM ĐỐC HỢP TÁC XÃ QUANG MINH CAO DŨNG KHANH

Đến nay, HTX đã sản xuất được khoảng 4.000 - 5.000 mã sản phẩm. Mỗi sản phẩm đều được HTX tự thiết kế và đặt mã số riêng. Ý tưởng sản phẩm đến từ nhiều nguồn, trong đó có yêu cầu, gợi ý của khách hàng và quá trình tự nghiên cứu, sáng tạo của HTX.

Theo ông Cao Dũng Khanh, Giám đốc HTX Quang Minh, hiện toàn bộ sản phẩm của HTX được xuất khẩu. Mỹ là thị trường chủ lực, chiếm khoảng 75% - 80% tổng thị trường xuất khẩu; phần còn lại là châu Âu và Canada, mỗi thị trường khoảng 10%. 

HTX có 4 xưởng sản xuất, với khoảng 100 - 200 lao động trực tiếp tùy từng thời điểm, bình quân 100 - 120 người. Ngoài ra, HTX còn duy trì mạng lưới hàng chục tổ vệ tinh tại khu vực nông thôn, với khoảng 3.000 lao động ở Cao Lãnh, Chợ Gạo và một số khu vực thuộc tỉnh Vĩnh Long. Đây là lực lượng được HTX đào tạo, làm nghề trong nhiều năm. 

Nguyên liệu và một số công đoạn được đưa về các tổ vệ tinh để người dân thực hiện tại nhà. Cách tổ chức sản xuất này phù hợp với đặc thù của nghề thủ công mỹ nghệ, tận dụng thời gian nhàn rỗi của lao động nông thôn sau những giờ sản xuất nông nghiệp.

Hơn 20 năm qua, HTX duy trì đào tạo, tạo việc làm thường xuyên cho hàng ngàn lao động nông thôn. Thu nhập của lao động vệ tinh tùy theo thời gian và khối lượng công việc, bình quân khoảng 2 - 3 triệu đồng/người/tháng. 

Trong khi đó, lao động trực tiếp tại xưởng có thu nhập bình quân 5 - 6 triệu đồng/tháng; những người có tay nghề lâu năm có thể đạt 8 - 10 triệu đồng/tháng.

ĐỔI MỚI SẢN PHẨM, CẢI THIỆN THU NHẬP NGƯỜI LAO ĐỘNG 

Trong bối cảnh chi phí sản xuất tăng, trong khi giá bán khó tăng tương ứng, HTX xác định đổi mới sản phẩm là một trong những hướng quan trọng để duy trì hoạt động và nâng giá trị hàng thủ công. 

 Nhiều lao động gắn bó lâu năm với Hợp tác xã Quang Minh từ nghề sản xuất đồ thủ công mỹ nghệ.

Năm 2025, HTX đạt doanh thu khoảng 5 triệu USD và đặt mục tiêu cố gắng duy trì mức này trong năm nay. 

Trước mắt, HTX tập trung giữ ổn định sản xuất. Về lâu dài, HTX từng bước mở rộng cơ sở hạ tầng, đầu tư thêm kho, xưởng để phục vụ sản xuất và dự trữ nguyên liệu. Đồng thời, HTX dự kiến mở rộng mặt hàng, tập trung phát triển sản phẩm mới.

Một trong những khó khăn lớn nhất của nghề thủ công mỹ nghệ hiện nay là nguồn lao động kế thừa. 

Ngành nghề này chủ yếu sử dụng lao động nông nhàn, trong đó nhiều người làm nghề đan ở bên ngoài là lao động lớn tuổi. Trong khi đó, lực lượng lao động trẻ ở nông thôn phần lớn đã vào làm việc tại các nhà máy, doanh nghiệp. 

Số người trong độ tuổi lao động chính còn ở nhà làm nghề thủ công không nhiều, khiến việc phát triển nguồn nhân lực cho ngành ngày càng khó. 

Theo ông Cao Dũng Khanh, tiền công cũng là một trở ngại đối với nghề sản xuất thủ công mỹ nghệ. Mức thu nhập khoảng 100.000 - 200.000 đồng/ngày phù hợp hơn với lao động nông nhàn, bởi người dân có thể làm việc tại nhà, tranh thủ thời gian và tránh những công việc nặng nhọc ngoài đồng ruộng. Tuy nhiên, mức thu nhập này chưa đủ hấp dẫn đối với lao động trẻ.

Cũng theo ông Cao Dũng Khanh, nếu không có lực lượng kế thừa, nghề thủ công sẽ đứng trước nguy cơ mai một. Muốn người lao động gắn bó với nghề, yếu tố quan trọng là tiền công phải phù hợp, thậm chí cần được nâng lên. 

Tuy nhiên, điều này cũng phải cân đối với giá thành và khả năng tiêu thụ sản phẩm. Do đó, bên cạnh việc tìm kiếm thêm lao động tại những vùng sâu, vùng xa, HTX xác định nâng giá trị sản phẩm là hướng đi lâu dài. 

Khi sản phẩm có mẫu mã mới, chất lượng tốt, độ tinh xảo cao và tạo được sự khác biệt, giá trị hàng hóa được nâng lên sẽ tạo thêm dư địa để doanh nghiệp cải thiện thu nhập cho người làm nghề.

Câu chuyện gắn bó với nghề của chị Nguyễn Thị Hồng Gấm (phường Trung An) là một minh chứng. Chị Gấm làm việc tại HTX Quang Minh 5 năm và đã có hơn 10 năm gắn bó với nghề đan thủ công mỹ nghệ. 

Trước đây, chị nhận sản phẩm về nhà làm, vừa đan vừa tranh thủ thời gian chăm lo gia đình. Hiện chị làm việc tại HTX với thu nhập khoảng 7 triệu đồng/tháng. 

“Bên cạnh yếu tố công việc gần nhà, tôi cũng có niềm đam mê với nghề. Có lẽ nhờ vậy mà tôi có thể gắn bó lâu dài và tiếp tục giữ được tình yêu với nghề đến nay”, chị Gấm chia sẻ.

Còn ông Phạm Văn Lanh (phường Thới Sơn) gắn bó với HTX từ những ngày đầu thành lập đến nay. Từ công việc đan mẫu, ông chuyển sang thủ kho rồi phụ trách kỹ thuật. 

Hiện thu nhập của ông khoảng 7 - 8 triệu đồng/tháng. “Làm ở đây lâu rồi nên công việc trở nên quen thuộc, mình hiểu nghề, hiểu việc. Cuộc sống cũng tương đối ổn định nên tôi tiếp tục gắn bó với nghề. Hơn nữa, làm nghề này lâu năm thì cũng có tình cảm và yêu nghề”, ông Lanh nói.

Trong chặng đường hơn 2 thập niên hình thành và phát triển, nghề sản xuất đồ thủ công mỹ nghệ tại HTX Quang Minh trở thành sinh kế của hàng ngàn lao động nông thôn. 

Trong hành trình giữ lửa nghề truyền thống, đổi mới mẫu mã nhưng giữ công đoạn thủ công, ứng dụng máy móc ở những khâu phù hợp, nhưng nâng cao giá trị bàn tay người thợ, mở rộng thị trường đi cùng nâng chất lượng sản phẩm… là cách HTX có chỗ đứng trên thị trường quốc tế.