Houthi có vũ khí gì khiến lưới phòng không đắt đỏ của Ả-rập Xê-út bất lực?

Đám đông ủng hộ Houthi giương khẩu hiệu “Tất cả cơ sở dầu mỏ của Ả-rập Xê-út đều là mục tiêu của chúng tôi”, trong cuộc tuần hành ở thủ đô Sanaa của Yemen ngày 17/7. (Ảnh: AP)

Lực lượng Houthi tại Yemen đang triển khai các đòn tấn công sâu vào lãnh thổ Ả-rập Xê-út bằng nhiều đợt tên lửa đạn đạo, tên lửa hành trình và máy bay không người lái (UAV).

Sân bay quốc tế King Khalid ở thủ đô Riyadh nhiều lần trở thành mục tiêu của Houthi kể từ lực lượng này bắt đầu chiến dịch quân sự mới vào tháng 9.

Cuộc tấn công vào sân bay này cuối tuần qua khiến 12 người thiệt mạng và 309 người bị thương, trở thành vụ tấn công gây chết người nhiều nhất tại vương quốc này trong hơn 1 thập niên. Cơ quan hàng không dân dụng Ả-rập Xê-út buộc phải đình chỉ hoạt động và chuyển hướng toàn bộ chuyến bay, trong khi Mỹ và Anh ban hành cảnh báo đi lại với công dân của họ.

Houthi tuyên bố thực hiện thêm 2 cuộc tấn công khác nhằm vào sân bay này ngay trong ngày đầu tiên của tuần mới, đồng thời cảnh báo người dân tránh xa các sân bay của Ả-rập Xê-út.

Lực lượng quân sự của Ả-rập Xê-út được trang bị tốt nhất thế giới, với các hệ thống phòng không tiên tiến, nhiều tầng đánh chặn.

Trong tuần qua, máy bay chiến đấu Ả-rập Xê-út đã oanh kích dữ dội các vị trí của Houthi trên khắp Yemen, để hỗ trợ lực lượng chính phủ Yemen đẩy lùi những bước tiến gần đây của lực lượng được Iran hậu thuẫn.

Kho vũ khí của Houthi đã phát triển đáng kể kể từ khi lực lượng này giành quyền kiểm soát thủ đô Sanaa từ chính phủ Yemen vào tháng 9/2014.

Máy bay không người lái và tên lửa của Houthi có thể vươn tới tận Israel. Khả năng tấn công chính xác được thể hiện qua những đòn tấn công vào sân bay và cơ sở dầu mỏ của Ả-rập Xê-út.

Chưa rõ Houthi dùng loại vũ khí nào để thực hiện tấn công vào sân bay Riyadh cuối tuần qua. Tuy nhiên, kể từ khi Ả-rập Xê-út can thiệp quân sự vào năm 2015, Houthi đã phóng hàng trăm máy bay không người lái và tên lửa nhằm vào vương quốc này.

Lực lượng được Iran hậu thuẫn cũng nhắm vào Israel và các tàu bị cho là liên quan đến Israel trên Biển Đỏ.

Houthi sử dụng phối hợp nhiều loại vũ khí, kết hợp UAV và tên lửa có tốc độ khác nhau nhằm gây khó khăn cho các hệ thống phòng không. Cách phối hợp tương tự cũng định hình cuộc chiến trên bộ tại Yemen: Houthi pháo kích dữ dội các vị trí của chính phủ trong nhiều tuần trước khi chiếm được vùng bờ biển Biển Đỏ, trong chiến dịch tiến công chớp nhoáng vào tháng trước.

Trong số những vũ khí tiên tiến nhất của lực lượng này có một số tên lửa đạn đạo tầm trung như Palestine-2. Đây là tên lửa nhiên liệu rắn 2 tầng, được cho là có tầm bắn 2.000 km và sở hữu năng lực siêu vượt âm.

Một loại khác là Toufan, có vẻ là tên gọi mới của tên lửa Ghadr do Iran sản xuất, với tầm bắn được cho là từ 1.350 - 1.950 km.

Tầm bắn của những tên lửa này, trong đó một số mang đầu đạn chùm, đã giúp Houthi xuyên thủng mạng lưới phòng không của Israel - cách Yemen khoảng 2.000 km.

Houthi cũng sở hữu một số loại tên lửa tầm ngắn như Burkan và Badr. Những loại này cũng được cho là có nguồn gốc từ Iran và từng được sử dụng trong các cuộc tấn công xuyên biên giới nhằm vào Ả-rập Xê-út.

Theo ông Nawaf Obaid - nghiên cứu viên cao cấp tại Khoa Nghiên cứu Chiến tranh thuộc Trường King's College London, kho tên lửa của Houthi về cơ bản bắt nguồn từ công nghệ vũ khí của Iran, và một số thể hiện ảnh hưởng công nghệ từ Trung Quốc.

“Có rất ít bằng chứng cho thấy Houthi đã đạt được những đổi mới công nghệ đáng kể do chính họ phát triển. Năng lực sản xuất nội địa của họ chủ yếu giới hạn ở một số loại tên lửa và UAV thuộc phân khúc công nghệ thấp hơn”, ông Obaid nói.

Tháng trước, chính phủ Yemen nói rằng Houthi nhận được hỗ trợ từ Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) để phát triển năng lực mới: tên lửa hành trình có khả năng bay lượn chờ mục tiêu.

Vì sao hệ thống phòng không Ả-rập Xê-út khó đối phó?

Giới chức Ả-rập Xê-út cho biết lực lượng nước này đã bắn hạ một số vật thể bay trong tuần qua, trong đó có 2 tên lửa đạn đạo nhắm vào thủ đô hôm 8/10. Tuy nhiên, họ đã không thể đánh chặn vật thể bay lao trúng sân bay quốc tế King Khalid ở Riyadh hôm 10/10.

Theo ông Obaid, một số vũ khí thỉnh thoảng xuyên thủng hệ thống phòng không Ả-rập Xê-út là điều có thể dự đoán, vì vương quốc có diện tích lớn và giáp biên giới với Yemen.

Ông Wolfgang Pusztai - chuyên gia phân tích chính sách an ninh và quốc phòng, nói với Al Jazeera rằng hệ thống phòng thủ tên lửa đạn đạo của Ả-rập Xê-út chủ yếu được thiết kế để đối phó với các mối đe dọa từ Iran.

Tuy nhiên, khi các cuộc tấn công từ Houthi gia tăng, ông cho rằng Ả-rập Xê-út có thể sẽ điều chỉnh lại hướng bố trí một phần hệ thống phòng thủ để đối phó với mối đe dọa từ Yemen.

Một vấn đề khác là vấn đề về số lượng tên lửa đánh chặn dự trữ. Ả-rập Xê-út cùng nhiều đồng minh của Mỹ đang gặp khó khăn về nguồn dự trữ đạn đánh chặn cho các hệ thống Patriot và THAAD, do Mỹ đã tiêu hao nhiều đạn dược trong những tháng đầu của cuộc chiến với Iran.

Tháng trước, Riyadh được nói là đã liên hệ với một số quốc gia thân thiện để đề nghị triển khai hệ thống phòng không hoặc cung cấp các hình thức hỗ trợ khác để hỗ trợ họ đối phó với Houthi.

Chưa rõ kho tên lửa của Houthi hiện còn bao nhiêu.

Nếu chỉ còn một số lượng hạn chế tên lửa đạn đạo tầm ngắn, các chuyên gia cho rằng Houthi có thể chọn cách nhắm vào các mục tiêu được bảo vệ kém hơn để tối ưu hóa tác động.

Ngày 11/10, Thổ Nhĩ Kỳ, Pakistan, Ai Cập cùng Ả-rập Xê-út ra tuyên bố chung lên án các cuộc tấn công của Houthi vào sân bay quốc tế ở Riyadh. Các nước gọi đây là “sự leo thang nguy hiểm, không thể biện minh hoặc chấp nhận dưới bất kỳ lý do nào”.

Nhóm các cường quốc khu vực, được gọi là R4, tái khẳng định tình đoàn kết và ủng hộ Ả-rập Xê-út, bao gồm việc ủng hộ đầy đủ mọi “biện pháp và bước đi hợp pháp” mà nước này thực hiện để chống lại các cuộc tấn công, ngăn chặn những mối đe dọa và phòng tránh nguy cơ tái diễn.