HTX biến chỉ dẫn địa lý thành lợi thế cạnh tranh cho mãng cầu Bà Đen

Khi cạnh tranh ngày càng khốc liệt, sở hữu trí tuệ đang trở thành một trong những yếu tố quyết định sức cạnh tranh của nông sản. Với mãng cầu Bà Đen, việc xây dựng và bảo hộ các tài sản sở hữu trí tuệ đã tạo nền tảng quan trọng để nâng cao giá trị sản phẩm.

Chỉ dẫn địa lý tạo nền tảng cho thương hiệu

Mãng cầu Bà Đen từ lâu được biết đến là đặc sản nổi tiếng của Tây Ninh. Nhờ điều kiện thổ nhưỡng và khí hậu đặc thù vùng chân núi Bà Đen, sản phẩm có chất lượng khác biệt với trái to, thịt dày, ít hạt và hương vị thơm ngon.

Vùng nguyên liệu mãng cầu Bà Đen tại Tây Ninh được sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, tạo nền tảng để khai thác hiệu quả chỉ dẫn địa lý và nâng cao giá trị thương hiệu đặc sản địa phương.

Không chỉ nổi bật về chất lượng, mãng cầu Bà Đen còn được bảo hộ bằng các công cụ sở hữu trí tuệ quan trọng. Sản phẩm đã được Cục Sở hữu trí tuệ (Bộ Khoa học và Công nghệ) cấp Giấy chứng nhận chỉ dẫn địa lý và được bảo hộ trên phạm vi toàn quốc.

Đây là cơ sở pháp lý để bảo vệ danh tiếng sản phẩm, chống hành vi giả mạo nguồn gốc xuất xứ và nâng cao niềm tin của người tiêu dùng. Bên cạnh đó, mãng cầu Bà Đen còn được công nhận OCOP 4 sao. Sự kết hợp giữa chỉ dẫn địa lý và OCOP đang giúp sản phẩm gia tăng lợi thế cạnh tranh trên thị trường.

Một dấu mốc đáng chú ý khác là năm 2024, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn khi ấy đã công nhận lưu hành đặc cách giống mãng cầu bản địa Tây Ninh. Giống mãng cầu ta bản địa gồm bông xoắn và bông thẳng được phép lưu hành trên toàn quốc. Điều này giúp bảo tồn nguồn gen địa phương và nâng cao chất lượng cây giống.

Theo ngành nông nghiệp Tây Ninh, việc quản lý giống gắn với bảo hộ chỉ dẫn địa lý là giải pháp quan trọng để duy trì chất lượng đặc trưng của mãng cầu Bà Đen.

Các tổ chức, cá nhân và HTX được khuyến khích áp dụng đồng bộ các quy trình IPM, ICM, VietGAP và công nghệ cao trong sản xuất. Thực tế cho thấy, sở hữu trí tuệ không chỉ là câu chuyện đăng ký bảo hộ. Giá trị lớn hơn nằm ở việc duy trì chất lượng, bảo vệ uy tín và khai thác thương hiệu một cách hiệu quả.

HTX khai thác sở hữu trí tuệ, nâng cao giá trị sản phẩm

Khi thương hiệu địa phương được xác lập, HTX trở thành lực lượng quan trọng trong việc đưa các giá trị sở hữu trí tuệ vào thực tiễn sản xuất và kinh doanh.

HTX Dịch vụ Nông nghiệp Minh Trung, xã Tân Phú, là một ví dụ tiêu biểu. Dù mới thành lập hơn 3 năm, HTX đã liên kết được 127 thành viên. Vùng nguyên liệu mãng cầu hiện đạt hơn 600ha với sản lượng khoảng 5.400 tấn mỗi năm.

Toàn bộ diện tích được tổ chức sản xuất theo hướng an toàn. Nông dân thực hiện bao trái nhằm hạn chế sâu bệnh và giảm sử dụng thuốc bảo vệ thực vật.

Trong tổng diện tích canh tác, khoảng 100ha đã đạt chứng nhận VietGAP. Sản lượng từ vùng VietGAP đạt khoảng 3.000 tấn mỗi năm. Ông Trà Minh Nhẫn, Giám đốc HTX Dịch vụ Nông nghiệp Minh Trung, cho biết HTX luôn hỗ trợ thành viên từ khâu chăm sóc đến thu hoạch. Mục tiêu là bảo đảm các tiêu chuẩn nông nghiệp sạch và chất lượng đồng đều.

Sản phẩm của HTX hiện đạt OCOP 4 sao. Đây là một lợi thế lớn trong quá trình xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường. Không dừng lại ở VietGAP, HTX đang từng bước chuyển đổi sang hướng sản xuất hữu cơ. Việc chuyển đổi được thực hiện theo lộ trình nhằm bảo đảm hiệu quả lâu dài.

Lợi thế của HTX là đội ngũ thành viên trẻ, sẵn sàng tiếp cận kỹ thuật mới. Nguồn phế phẩm nông nghiệp tại địa phương được tận dụng để sản xuất phân bón hữu cơ và chế phẩm sinh học.

Phân bò, cá tạp từ hồ Dầu Tiếng và mật rỉ đường được ủ bằng vi sinh vật bản địa. Quy trình này giúp giảm chi phí đầu vào và bảo vệ môi trường. Mô hình sản xuất tuần hoàn cũng góp phần nâng cao chất lượng sản phẩm. Đây là yếu tố ngày càng được thị trường quan tâm.

Cùng với đầu tư sản xuất, HTX chú trọng xây dựng hình ảnh thương hiệu. Mãng cầu được đóng gói theo quy cách thống nhất và gắn tem truy xuất nguồn gốc. Nhờ đó, người tiêu dùng có thể kiểm tra thông tin về vùng trồng và quy trình sản xuất. Đây là công cụ quan trọng để gia tăng niềm tin đối với sản phẩm.

Hiện sản phẩm của HTX được tiêu thụ tại nhiều tỉnh, thành trên cả nước. Đầu ra ổn định giúp nâng cao thu nhập cho thành viên và giảm phụ thuộc vào thương lái.

Không chỉ HTX Minh Trung, nhiều HTX khác tại Tây Ninh cũng đang đầu tư cho bao bì, nhãn mác và nhận diện thương hiệu. Các sản phẩm đều được chú trọng truy xuất nguồn gốc và thông tin xuất xứ. Đây là bước đi cần thiết để nâng cao giá trị thương mại cho đặc sản địa phương.

Liên kết để thương mại hóa hiệu quả

Việc bảo hộ chỉ dẫn địa lý chỉ là bước khởi đầu. Để sở hữu trí tuệ tạo ra giá trị kinh tế, cần có sự tham gia của HTX, doanh nghiệp và các tổ chức khoa học công nghệ.

Các HTX đẩy mạnh đóng gói, gắn tem truy xuất nguồn gốc và xây dựng thương hiệu cho mãng cầu Bà Đen, góp phần mở rộng thị trường tiêu thụ và gia tăng thu nhập cho thành viên.

Những năm gần đây, nhiều HTX tại Tây Ninh đã đẩy mạnh liên kết với doanh nghiệp tiêu thụ và đơn vị phân phối. Các liên kết này giúp sản phẩm tiếp cận hệ thống bán lẻ hiện đại và thị trường chất lượng cao.

Thông qua hợp tác với doanh nghiệp, HTX từng bước xây dựng chuỗi giá trị hoàn chỉnh. Người trồng có đầu ra ổn định hơn và hạn chế tình trạng bị ép giá.

Song song đó, việc liên kết với viện nghiên cứu và trường đại học cũng ngày càng được chú trọng. Đây là kênh quan trọng để chuyển giao kỹ thuật và ứng dụng khoa học vào sản xuất.

Các nghiên cứu về giống, quy trình canh tác và công nghệ bảo quản góp phần nâng cao giá trị sản phẩm. Đây cũng là nền tảng để khai thác hiệu quả hơn các tài sản sở hữu trí tuệ đã được bảo hộ.

Tuy nhiên, quá trình phát triển thương hiệu mãng cầu Bà Đen vẫn đối mặt nhiều thách thức. Tình trạng nhái nhãn hiệu, giả tem VietGAP hoặc trà trộn sản phẩm từ nơi khác vẫn xuất hiện. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến uy tín của sản phẩm và quyền lợi của người sản xuất chân chính.

Theo các chuyên gia, việc bảo vệ thương hiệu cần được thực hiện đồng bộ từ sản xuất đến tiêu thụ. Hệ thống truy xuất nguồn gốc phải được vận hành chặt chẽ và minh bạch.

Bên cạnh đó, công tác kiểm tra, giám sát thị trường cần được tăng cường. Đây là điều kiện quan trọng để bảo vệ giá trị của chỉ dẫn địa lý và thương hiệu địa phương.

Trong thời gian tới, Tây Ninh tiếp tục mở rộng diện tích sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP. Các mô hình hữu cơ cũng sẽ được thí điểm và nhân rộng theo lộ trình phù hợp. Đồng thời, các HTX sẽ được hỗ trợ nhiều hơn trong xây dựng thương hiệu, đăng ký nhãn hiệu, phát triển OCOP và ứng dụng công nghệ số.

Từ chỉ dẫn địa lý, OCOP đến truy xuất nguồn gốc và thương hiệu sản phẩm, các công cụ sở hữu trí tuệ đang mở ra hướng phát triển mới cho mãng cầu Bà Đen. Đây không chỉ là giải pháp nâng cao giá trị nông sản mà còn tạo động lực để HTX phát triển bền vững, gia tăng thu nhập cho thành viên và khẳng định vị thế của đặc sản Tây Ninh trên thị trường.