Sầu riêng trên đất Vĩnh Hoàng

Cách đây khoảng 5 năm, thực hiện chủ trương đa dạng hóa cây trồng, huyện Vĩnh Linh (cũ) đã hỗ trợ xây dựng một số mô hình cây ăn quả trên địa bàn. Trong đó, cây sầu riêng được đưa vào trồng thử nghiệm tại xã Vĩnh Nam, nay là xã Vĩnh Hoàng.

Thời điểm đó, không ít người tỏ ra băn khoăn bởi sầu riêng vốn là loại cây được trồng phổ biến ở Tây Nguyên và các tỉnh phía Nam. Trong khi đó, tại Quảng Trị, đây vẫn là cây trồng rất mới, chưa có cơ sở thực tiễn để đánh giá khả năng thích nghi cũng như hiệu quả kinh tế.

Là một trong những hộ tham gia mô hình, năm 2021, gia đình ông Tạ Long An được Phòng Nông nghiệp huyện Vĩnh Linh (cũ) hỗ trợ kinh phí để xây giếng, phục vụ sản xuất. Từ nguồn hỗ trợ này, ông đầu tư xây dựng mô hình trồng cây bơ và sầu riêng.

Theo ông An, khu vườn của gia đình nằm trên vùng đất đỏ bazan khá màu mỡ. Qua tìm hiểu, ông nhận thấy điều kiện đất đai có những nét tương đồng với một số vùng chuyên canh cây ăn quả ở Tây Nguyên nên quyết định mạnh dạn thử nghiệm.

Vợ chồng ông Tạ Long An vui mừng khi vườn cây sầu riêng ra rất nhiều hoa - Ảnh: N.V

Ông An liên hệ với một cơ sở sản xuất cây giống ở tỉnh Lâm Đồng (cũ) để mua 20 cây giống sầu riêng. Sau khi gửi cây giống ra Quảng Trị, cơ sở này tiếp tục hướng dẫn kỹ thuật trồng và chăm sóc từ xa. “Lúc đầu chủ yếu làm theo hướng dẫn của cơ sở giống và cán bộ nông nghiệp. Đây là cây trồng mới nên vừa làm vừa học hỏi kinh nghiệm. May mắn là cây phát triển khá tốt”, ông An chia sẻ. Sau hơn 4 năm chăm sóc, đến năm 2025, những cây sầu riêng đầu tiên bắt đầu ra hoa, tuy nhiên, do là vụ bói nên tỉ lệ đậu quả chưa cao.

Ông An cho biết, cây ra nhiều hoa nhưng chỉ giữ lại được một số quả đến khi thu hoạch. Có cây cho 3-4 quả, mỗi quả nặng hơn 4kg. “Quả không nhiều nhưng chất lượng tốt. Điều quan trọng nhất là cây đã cho quả trên vùng đất này”, ông An cho hay. Không chỉ riêng gia đình ông An, một số hộ dân khác ở Vĩnh Hoàng cũng đã đưa sầu riêng vào trồng thử nghiệm trong những năm gần đây. Dù diện tích chưa lớn và số lượng hộ tham gia còn ít nhưng bước đầu đã xuất hiện những vườn cây cho quả bói. Từ thực tế này, nhiều người bắt đầu quan tâm hơn đến khả năng thích nghi của cây sầu riêng trên vùng đất đỏ bazan ở địa phương.

Theo ông Đào Hải Tuấn, cán bộ xã Vĩnh Hoàng, người từng có dịp đến Tây Nguyên để tìm hiểu mô hình sản xuất sầu riêng, kết quả bước đầu cho thấy cây có khả năng sinh trưởng tương đối tốt tại địa phương. Tuy nhiên, ông Tuấn cho rằng đây mới chỉ là những ghi nhận ban đầu, chưa đủ cơ sở để đưa ra những đánh giá mang tính khẳng định. “Điều kiện khí hậu ở Vĩnh Hoàng có những điểm khác với Tây Nguyên và các tỉnh Nam bộ. Nhiệt độ mùa hè thường cao hơn, độ ẩm thấp hơn. Tuy nhiên, qua thực tế có thể thấy cây vẫn phát triển tương đối ổn định”, ông Tuấn cho biết.

Theo ông Tuấn, đối với cây sầu riêng, khâu chăm sóc khi ra hoa, thụ phấn và dưỡng quả có vai trò rất quan trọng. Đây cũng là giai đoạn quyết định năng suất và chất lượng sản phẩm. “Nếu muốn đạt hiệu quả, người trồng phải tuân thủ quy trình kỹ thuật khá nghiêm ngặt bởi sầu riêng không phải là loại cây có thể trồng theo phong trào hoặc chăm sóc theo kinh nghiệm thông thường”, ông Tuấn nhận định.

Bà Lê Thị Thúy Kiều, Phó Trưởng phòng Kinh tế xã Vĩnh Hoàng cho biết hiện địa phương chưa tiến hành khảo sát, đánh giá cụ thể về cây sầu riêng do diện tích còn ít và phần lớn các vườn cây mới bước vào giai đoạn cho thu hoạch. Tuy nhiên, những kết quả bước đầu sẽ làm cơ sở thực tiễn để địa phương tiếp tục nghiên cứu, theo dõi loại cây trồng này trong thời gian tới.

Theo bà Kiều, nếu trong tương lai có các chương trình, dự án hỗ trợ phát triển cây ăn quả thì sầu riêng có thể là một trong những loại cây được nghiên cứu, xem xét trên cơ sở đánh giá đầy đủ về điều kiện tự nhiên, hiệu quả kinh tế và nhu cầu thị trường.

Từ một mô hình thử nghiệm cách đây 5 năm, những trái sầu riêng đầu tiên đã xuất hiện trên vùng đất Vĩnh Hoàng. Dù còn quá sớm để nói về thành công hay hiệu quả kinh tế của loại cây trồng này, nhưng kết quả bước đầu cho thấy những nỗ lực tìm tòi, mạnh dạn thử nghiệm của người dân đã mang lại tín hiệu khả quan.