HTX góp phần đảm bảo an ninh năng lượng

Trong canh tác nông nghiệp truyền thống, việc sử dụng những máy phun thuốc bảo vệ thực vật, máy tưới, máy sấy… bằng xăng dầu không chỉ tốn nhiên liệu mà còn gây ô nhiễm môi trường.

Từng bước “quẳng được gánh lo”

Nhưng tại HTX Sáu Nhung (Quảng Ngãi), nhiều công nghệ đã được đầu tư, thay thế máy móc chạy bằng động cơ đốt trong chạy bằng xăng dầu.

Điển hình, ở khâu trồng và chăm sóc cây cà phê, để bảo đảm theo tiêu chuẩn bền vững, HTX lắp đặt hệ thống tưới phun mưa tại gốc, vận hành theo công nghệ số, với phương châm “mua chung, dùng chung”.

Thu gom nông sản tập trung giúp tiết kiệm nhiên liệu và chi phí.

Theo tính toán của Ban giám đốc HTX, hệ thống nhỏ giọt có chi phí đầu tư cao (khoảng 50-80 triệu đồng/ha). Tuy nhiên, bằng phương pháp huy động vốn của thành viên và tiếp cận các nguồn hỗ trợ, HTX đã thành công trong việc thay đổi công nghệ.

Nếu như sử dụng xăng/dầu để chạy các máy bơm, máy tưới có công suất lớn, HTX sẽ phải mất khoảng 15 - 17 triệu đồng/ha nhưng khi đầu tư máy tưới nhỏ giọt, chi phí dao động trong khoảng 4-6 triệu đồng/ha. Riêng khâu này, HTX tiết kiệm được khoảng 50-70% chi phí năng lượng.

Bên cạnh đó, nếu tưới bằng máy móc chạy bằng xăng dầu, HTX vẫn cần thuê nhân công với chi phí khoảng 10 triệu đồng/ha để canh máy, điều tiết đường ống... Còn hệ thống tưới tự động chỉ cần một người điều khiển bằng điện thoại thông minh, rất tiết kiệm nhân công và chi phí. Hệ thống tưới thông minh còn giúp tiết kiệm lượng nước thay vì tưới tràn như kiểu truyền thống.

Ông Nguyễn Tri Sáu, Giám đốc HTX Sáu Nhung cho biết trước đây, HTX tốn rất nhiều chi phí khi giá xăng dầu tăng cao nhưng nay, với hệ thống tưới thông minh, các thành viên đã “quẳng được gánh lo”. Riêng hệ thống tưới tự động đã giúp thành viên gia tăng thêm khoảng 25% thu nhập.

Còn trong khâu thu hoạch, HTX đã lắp đặt trên 2.000 m2 nhà kính thu nhiệt bằng năng lượng mặt trời. Hệ thống này giúp tăng hiệu quả phơi sấy và đảm bảo được chất lượng của sản phẩm. HTX cũng giảm được chi phí chất đốt và điện năng sấy so với việc dùng lò sấy truyền thống. Đặc biêt, nhiệt độ trong nhà kính luôn cao hơn bên ngoài khoảng 10°C và duy trì ổn định, giúp giảm thời gian phơi sấy.

Vận chuyển “xanh”

Tiết kiệm xăng/dầu không chỉ dừng ở việc đổi mới máy móc, công nghệ mà còn ở việc làm sao để tối ưu hóa quãng đường vận chuyển.

Một trong những vấn đề nổi cộm tại Việt Nam hiện nay là chi phí logistics chiếm tỷ trọng quá cao, từ đó đẩy giá thành sản phẩm lên cao và làm giảm chất lượng nông sản, hàng hóa.

Theo các thống kê, chi phí logistics tại Việt Nam hiện chiếm khoảng 20% GDP, cao hơn nhiều so với các nước phát triển. Tại khu vực nông nghiệp, con số này còn cao hơn do đặc thù sản xuất manh mún, nhỏ lẻ.

Nắm được điều đó, ngay trong thời điểm giá xăng dầu biến động mạnh, HTX nông sản và thảo dược Tu Mơ Rông (Quảng Ngãi) cũng đã có những cách làm sáng tạo. Thay vì các hộ thành viên dùng xe máy cá nhân chở hàng nhỏ lẻ, HTX bố trí các điểm gom tập trung. Điều này không chỉ giảm mật độ lưu thông của các phương tiện nhỏ lẻ, mà còn giúp tiết kiệm được khoảng 30% chi phí xăng dầu khi vào vụ thu hoạch. Việc chủ động trong khâu thu gom hàng hóa cũng giúp mô hình kinh tế tập thể này thích ứng linh hoạt trước biến động giá nhiên liệu, bảo vệ quyền lợi và thu nhập cho thành viên.

Không chỉ tiết kiệm xăng dầu, việc thu gom hàng hóa theo các điểm cố định giúp lãnh đạo HTX kiểm soát tốt chất lượng đầu vào, từ đó giảm thiểu tỷ lệ hao hụt hàng hóa (thường chiếm khoảng 10-15% do vận chuyển không đúng quy cách).

Trong lĩnh vực vận tải, HTX vận tải Sài Gòn GF (TP.HCM) không chỉ đầu tư xe điện để chuyên chở khách mà còn mở các tuyến xe ghép để tiết kiệm nhiên liệu. Mới đây, HTX cũng đã mở thêm tuyến xe ghép TP.HCM-Đồng Tháp và ưu tiên đón khách theo cụm, điểm trung chuyển để tối ưu khả năng lấp đầy, thay vì đón riêng lẻ từng khách tại nhà.

Còn tại HTX vận tải Thăng Long (Hà Nội), Ban giám đốc HTX phổ biến kiến thức về tiết kiệm nhiên liệu, không nổ máy khởi động quá lâu trong bến, không nổ máy xe khi chờ khách. HTX cũng thực hiện kiểm tra, kiểm soát để chủ xe, lái xe không lợi dụng giá xăng dầu tăng để tăng giá cước quá nhiều, làm khó hành khách.

Theo tính toán, trung bình 30 xe khách (29-45 chỗ) nổ máy khởi động lâu trong khâu chờ đón khách, xếp slot khoảng 20-40 phút/ngày trong các bến xe sẽ tiêu tốn khoảng 20-40 triệu/tháng. Nhưng khi quán triệt được điều này sẽ giúp tiết kiệm đáng kể.

Có thể thấy, những cách mà các HTX đang áp dụng tuy khác nhau về cách thức nhưng đều cho thấy một điểm chung đó là hướng đến tiết kiệm nhiên liệu, năng lượng. Và điều này cũng cho thấy, vấn đề tiết kiệm năng lượng, nhiên liệu không còn là “lý thuyết suông” mà đã được ứng dụng vào thực tiễn sản xuất kinh doanh của các HTX.

Đặc biệt, việc đầu tư chi phí để chuyển đổi sang năng lượng xanh, năng lượng tái tạo (như nhà kính thu nhiệt tại HTX Sáu Nhung) và hay cách tối ưu trong vận hành như các HTX vận tải đang làm góp phần bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia từ các địa phương. Những cách làm này đóng góp tích cực vào việc đưa phát thải ròng về "0" (Netzero) vào năm 2050 mà Việt Nam đã cam kết.

Để những mô hình này được nhân rộng, bên cạnh sự chủ động của HTX, rất cần sự vào cuộc từ các nhà quản lý trong việc hỗ trợ mô hình kinh tế tập thể tiếp cận vốn vay ưu đãi để đầu tư công nghệ, xe điện, điểm tập kết hàng hóa… Những cách này sẽ giúp HTX dần dần không còn bị động trước biến động bất thường của giá xăng dầu.

Tùng Lâm