HTX ở Sơn La đưa công nghệ vào sản xuất, mở hướng nâng giá trị nông sản

Tỉnh Sơn La có trên 85.000 ha cây ăn quả, cùng nhiều vùng sản xuất nông sản đặc sản có giá trị.  Đến nay, toàn tỉnh có 6 liên hiệp HTX, 825 HTX nông nghiệp; 9 vùng nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, gần 3.900 ha cây trồng áp dụng công nghệ tưới tiết kiệm, hơn 115 ha nhà lưới, nhà màng...

Đầu tư công nghệ, nâng cao hiệu quả

Chú trọng ứng dụng công nghệ cao vào sản xuất, HTX Đoàn Kết (xã Chiềng Mung) đã đầu tư 1,5 tỷ đồng xây dựng 6.000 m² nhà màng, kết hợp hệ thống tưới nhỏ giọt và màng phủ nông nghiệp. Giải pháp này giúp duy trì độ ẩm phù hợp, hạn chế cỏ dại, tiết kiệm nước tưới và phân bón, đồng thời giảm tác động bất lợi của thời tiết đến cây trồng.

Trên tổng diện tích 50 ha, HTX duy trì gần 30 ha sản xuất theo hướng hữu cơ, diện tích còn lại áp dụng quy trình VietGAP. Đáng chú ý, mô hình trồng chanh leo vàng hương ổi với diện tích 1,1 ha, trong đó 5.000 m² đang cho thu hoạch, bước đầu mang lại hiệu quả kinh tế tích cực. Vụ đầu tiên, sản lượng ước đạt khoảng 17 tấn quả, giá bán dao động từ 50.000-80.000 đồng/kg. Bên cạnh đó, HTX còn trồng cà chua trong nhà màng, góp phần nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả sản xuất.

Không chỉ đầu tư công nghệ trong canh tác, các HTX còn từng bước ứng dụng tiến bộ kỹ thuật vào chế biến, bảo quản nhằm gia tăng giá trị nông sản. Tại xã Chiềng Hặc, HTX Nông nghiệp Nà Ngà do chị Quàng Thị Lả làm Giám đốc là một điển hình.

Chị Quàng Thị Lả hướng dẫn thành viên cách ướp xoài trước khi sấy (ảnh TL).

HTX được thành lập từ năm 2017. Đến nay, đơn vị có 8 thành viên, liên kết với 90 hộ dân, tổ chức sản xuất trên 105 ha xoài theo hướng hữu cơ và tiêu chuẩn VietGAP. Sản lượng đạt 600-700 tấn quả mỗi năm, doanh thu hằng năm trên 3 tỷ đồng. Cuối năm 2024, vùng xoài của HTX được UBND tỉnh công nhận là vùng sản xuất xoài ứng dụng công nghệ cao.

Để nâng cao giá trị sản phẩm, năm 2025, HTX được Hội Liên hiệp Phụ nữ xã Chiềng Hặc hỗ trợ đầu tư nhà sấy năng lượng mặt trời, thử nghiệm chế biến xoài sấy dẻo. Với khoảng 20 tấn xoài tươi đưa vào chế biến, HTX thu được 1 tấn thành phẩm, giá bán 150.000 đồng/kg. Mô hình không chỉ giúp đa dạng hóa sản phẩm mà còn kéo dài thời gian bảo quản, giảm áp lực tiêu thụ trong chính vụ.

Chị Quàng Thị Lả, Giám đốc HTX Nông nghiệp Nà Ngà cho biết: HTX đang tiếp tục hoàn thiện quy trình chế biến, tìm kiếm thị trường để mở rộng tiêu thụ sản phẩm sau chế biến, từng bước nâng cao giá trị quả xoài.

Cùng với các HTX, nhiều hộ nông dân cũng mạnh dạn đầu tư máy móc hiện đại phục vụ sản xuất. Tại phường Chiềng Cơi, anh Bùi Việt Hùng đã đầu tư hơn 400 triệu đồng mua máy bay nông nghiệp T70 để chăm sóc gần 5 ha cây ăn quả, gồm lê, nhãn và xoài. Việc cơ giới hóa giúp giảm sức lao động, tiết kiệm thời gian và nâng cao hiệu quả chăm sóc cây trồng.

Số hóa sản xuất

Cùng với ứng dụng công nghệ trong canh tác, tỉnh Sơn La đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý vùng trồng, xây dựng chuỗi cung ứng và truy xuất nguồn gốc.

Toàn tỉnh hiện có 262 chuỗi cung ứng nông sản an toàn, 218 mã số vùng trồng với tổng diện tích hơn 2.800 ha. Việc sử dụng tem điện tử QR, quản lý thông tin vùng trồng và ghi chép nhật ký sản xuất giúp minh bạch quy trình, nâng cao khả năng kiểm soát chất lượng, tạo thuận lợi khi đưa nông sản vào các hệ thống phân phối.

Mô hình trồng chanh leo vàng ứng dụng khoa học công nghệ đang được nhân rộng tại tỉnh Sơn La. 

Đồng hành với HTX, tỉnh chỉ đạo các cơ quan chuyên môn hỗ trợ ứng dụng công nghệ trong truy xuất nguồn gốc, thí điểm các giải pháp quản lý, giám sát sản xuất; phát triển hạ tầng số, nền tảng và hệ thống thông tin dùng chung.

Các lớp tập huấn trực tuyến được tổ chức nhằm hướng dẫn HTX sử dụng phần mềm kế toán, nhật ký sản xuất... Đặc biệt, các HTX được hỗ trợ kinh phí tối đa 20 triệu đồng/đơn vị để xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc bằng tem điện tử QR code.

Hoạt động xúc tiến thương mại trên môi trường số cũng được quan tâm. Đến nay, có 70 sản phẩm nông sản của tỉnh được đưa lên sàn thương mại điện tử buudien.vn, 60 sản phẩm lên sàn sonla.sanviet.vn; 50 sản phẩm tiêu biểu của 42 doanh nghiệp, HTX được quảng bá trên trang thông tin xúc tiến thương mại của tỉnh. Qua đó, mở rộng kênh giới thiệu, tiêu thụ nông sản, giúp các HTX tiếp cận khách hàng và thị trường ngoài địa phương.

Thúc đẩy HTX chuyển đổi số thực chất

Dù đạt nhiều kết quả tích cực, quá trình ứng dụng công nghệ cao, chuyển đổi số trong các HTX tại Sơn La vẫn còn những hạn chế, nhất là về vốn đầu tư, nhân lực, hạ tầng và năng lực quản trị.

Thông tin tại hội nghị ngày 6/11 vừa qua do Liên minh HTX tỉnh Sơn La phối hợp với Trường Đại học Lâm nghiệp tổ chức cho thấy:

Theo kết quả khảo sát 121 HTX tại 5 tỉnh Trung du và miền núi Bắc Bộ, Sơn La dẫn đầu toàn vùng, với 86,1% HTX tham gia khảo sát có ứng dụng công nghệ cao và 88,9% thực hiện chuyển đổi số.

Tuy nhiên, việc ứng dụng hiện chủ yếu tập trung ở khâu tiêu thụ: trên 88% HTX bán hàng trực tuyến, 73,5% sử dụng tem QR truy xuất nguồn gốc. Trong khi đó, chỉ 10,8% HTX ghi nhật ký sản xuất điện tử, dưới 3% ứng dụng thiết bị giám sát tự động và cảm biến độ ẩm. Toàn tỉnh cũng mới có chưa đầy 7% HTX ký được hợp đồng bao tiêu ổn định với doanh nghiệp.

Tại hội thảo, các đại biểu đã phân tích 6 điểm nghẽn chủ yếu gồm vốn, nhân lực, hạ tầng, công nghệ, quản trị và thị trường.

Đồng thời, đề xuất nhân rộng các mô hình ứng dụng công nghệ phù hợp với điều kiện địa phương, nâng cao năng lực quản trị dữ liệu và tăng cường liên kết giữa HTX, doanh nghiệp, nhà khoa học. Nguồn lực từ các chương trình mục tiêu quốc gia, nhất là chương trình phát triển vùng đồng bào dân tộc thiểu số được xác định cần lồng ghép hiệu quả để hỗ trợ HTX.

Với sự chủ động đổi mới của các HTX cùng sự đồng hành của các cấp, ngành, ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số đang từng bước trở thành động lực nâng cao hiệu quả sản xuất nông nghiệp ở Sơn La. Đây cũng là nền tảng để các HTX phát triển theo hướng hiện đại, minh bạch, nâng cao sức cạnh tranh của nông sản và cải thiện thu nhập bền vững cho thành viên, người lao động.