Không để bị động trước nguy cơ căng thẳng cung ứng điện

Sức ép phụ tải gia tăng, cảnh báo cho mùa hè 2027

Tổng công ty Điện lực miền Bắc (EVNNPC) đang khẩn trương triển khai đồng bộ các giải pháp, từ đẩy nhanh đầu tư hạ tầng lưới điện, phát triển điện mặt trời mái nhà đến quản lý nhu cầu phụ tải, tiết kiệm điện và chuẩn bị các kịch bản vận hành. Mục tiêu không chỉ là bảo đảm cung ứng điện an toàn, ổn định trong năm 2027 mà còn chủ động ứng phó với những thách thức của cả giai đoạn 2027-2030. Năm 2026 đang cho thấy những thách thức ngày càng rõ nét đối với hệ thống điện miền Bắc.

Theo báo cáo của Công ty Vận hành hệ thống điện và thị trường điện Quốc gia (NSMO), sản lượng điện sản xuất và nhập khẩu toàn hệ thống năm 2026 ước đạt 356,2 tỷ kWh, tăng 10,3% so với năm trước. Trong đó, miền Bắc là khu vực chịu áp lực lớn nhất với sản lượng điện ước đạt 170,8 tỷ kWh, tăng 11,9%. Mức tăng này cao hơn đáng kể so với miền Trung (8,4%) và miền Nam (8,8%). Đáng chú ý, trong quý IV-2026, phụ tải điện toàn quốc dự kiến tiếp tục tăng khoảng 13%, riêng miền Bắc tăng khoảng 14%. Một số tỉnh phía Bắc ghi nhận mức tăng xấp xỉ 20%. Những con số này cho thấy nhu cầu điện tại khu vực không chỉ tăng mạnh trong mùa nắng nóng mà còn duy trì đà tăng cao trong những tháng cuối năm.

Nhân viên EVNNPC nâng cấp, sửa chữa lưới điện. Ảnh: DƯƠNG ANH 

Dù hệ thống điện vẫn được đánh giá đáp ứng đủ nhu cầu trong giai đoạn này, song những sức ép đã bộc lộ trong năm 2026 là cảnh báo không thể chủ quan. Theo dự báo của EVNNPC, công suất cực đại (Pmax) năm 2027 có thể đạt 23.531MW, tăng khoảng 11,3% so với năm 2026. Trong kịch bản phụ tải cao, con số này có thể lên tới 24.036MW, tương đương mức tăng khoảng 13,7%. Đáng lo ngại hơn, hiện tượng El Niño có thể kéo dài đến khoảng tháng 6-2027, khiến diễn biến thủy văn phức tạp, ảnh hưởng đến khả năng huy động nguồn thủy điện. Đây cũng là thời điểm miền Bắc bước vào giai đoạn cao điểm nắng nóng, nhu cầu sử dụng điện thường tăng đột biến, tạo sức ép đồng thời lên cả nguồn điện và hệ thống lưới điện.

Tháo gỡ điểm nghẽn nguồn - lưới, phát triển điện mặt trời mái nhà

Trước những thách thức đó, EVNNPC đang tập trung rà soát đồng thời 3 yếu tố then chốt: Phụ tải-nguồn điện-lưới điện, coi đây là cơ sở để xây dựng phương án cấp điện sát với thực tế và nâng cao khả năng ứng phó trước các tình huống bất lợi. Ông Nguyễn Đức Thiện, Tổng giám đốc EVNNPC cho biết, thời gian qua, Ban điều hành EVNNPC đã tập trung thực hiện các nhiệm vụ trọng tâm nhằm bảo đảm cung ứng điện năm 2027 và những năm tiếp theo. Trong đó, các nhiệm vụ về đầu tư xây dựng, sửa chữa lớn được đẩy mạnh; đồng thời tăng cường làm việc với chính quyền địa phương, các nhà máy thủy điện và nhà đầu tư năng lượng tái tạo để phối hợp phát triển nguồn điện, đáp ứng nhu cầu phụ tải.

Theo Tổng giám đốc EVNNPC, nhu cầu phát triển các dự án năng lượng tại địa phương còn rất lớn, trong khi việc đầu tư, nâng cấp lưới điện và giải tỏa công suất nguồn điện vẫn là những điểm nghẽn cần tập trung tháo gỡ. Vì vậy, các đơn vị phải chủ động rà soát hiện trạng lưới điện, đánh giá khả năng tiếp nhận nguồn và nhu cầu phụ tải, đẩy nhanh tiến độ các dự án đầu tư xây dựng, bảo đảm sự đồng bộ giữa phát triển nguồn điện với lưới điện truyền tải, phân phối. Ông Nguyễn Đức Thiện cũng đề nghị các đơn vị tăng cường phối hợp với chính quyền địa phương, nhà đầu tư và các bên liên quan để cập nhật tiến độ dự án, dự báo nhu cầu sử dụng điện, kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc và xây dựng phương án đầu tư phù hợp.

Đặc biệt, các công ty điện lực cần tiếp tục phát huy những kết quả đã đạt được trong công tác phát triển điện mặt trời mái nhà năm 2026. Năm 2026, EVNNPC giao kế hoạch phát triển với tổng công suất 680MW và 10.188 khách hàng. Lũy kế 9 tháng, toàn EVNNPC có 16.151 khách hàng tham gia, đạt 159% kế hoạch về số lượng khách hàng; tổng công suất đạt 709,04MW, tương đương 104% kế hoạch năm. Do vậy, các đơn vị cần rà soát tiềm năng phát triển điện mặt trời mái nhà, xây dựng kế hoạch và giao chỉ tiêu cụ thể, gắn với công tác tuyên truyền, vận động khách hàng phát triển nguồn điện này theo quy định hiện hành. Đây được xem là một trong những giải pháp quan trọng nhằm khai thác thêm nguồn điện tại chỗ, góp phần giảm áp lực cho hệ thống trong những thời điểm phụ tải tăng cao.

Nhận diện rõ những nguy cơ, khó khăn trong cân đối công suất và sản lượng điện trong những năm tới, bà Đỗ Nguyệt Ánh, Chủ tịch Hội đồng thành viên EVNNPC yêu cầu công tác dự báo phải được thực hiện xuyên suốt, liên kết chặt chẽ giữa phụ tải, nguồn điện, lưới điện, quy hoạch, đầu tư xây dựng và quản lý vận hành. Đây là cơ sở quan trọng để nâng cao tính chủ động trong chuẩn bị hạ tầng và xây dựng phương án cung cấp điện.

Đối với nhiệm vụ bảo đảm cung ứng điện năm 2027 và giai đoạn 2027-2030, bà Đỗ Nguyệt Ánh nhấn mạnh nguyên tắc bảo đảm cung cấp điện an toàn, liên tục, ổn định, không để thiếu điện trong mọi tình huống theo chỉ đạo của Chính phủ. Chủ tịch Hội đồng thành viên EVNNPC cũng yêu cầu tiếp tục đẩy mạnh khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, nâng cao chất lượng dữ liệu và hiệu quả các công cụ quản trị, qua đó tăng cường năng lực dự báo, điều hành và quản lý vận hành hệ thống điện.