Huế: Đa dạng hóa sinh kế từ nghề biển truyền thống

Khai thác lợi thế biển, đầm phá để phát triển các hoạt động dịch vụ

Kinh tế thủy sản từ lâu giữ vai trò quan trọng trong đời sống cư dân ven biển, đầm phá Huế. Bên cạnh khai thác, nuôi trồng thủy sản, nhiều địa phương đang phát triển các hoạt động dịch vụ gắn với nghề truyền thống nhằm tạo thêm nguồn thu, giảm sự phụ thuộc vào thời tiết, mùa vụ và biến động nguồn lợi tự nhiên.

Tại thôn Ngư Mỹ Thạnh, xã Đan Điền, du lịch cộng đồng được phát triển dựa trên nghề đánh bắt thủy sản và văn hóa cư dân phá Tam Giang. Người dân tham gia vận chuyển khách, hướng dẫn trải nghiệm chèo thuyền, đổ nò, dậm trìa, tham quan rừng ngập mặn và thưởng thức đặc sản địa phương. Những công việc quen thuộc của ngư dân được khai thác thành sản phẩm du lịch, góp phần mở rộng cơ hội việc làm tại chỗ.

Mô hình này còn tạo điều kiện để các hộ gia đình tham gia nhiều khâu dịch vụ, từ vận chuyển, hướng dẫn trải nghiệm đến chế biến và phục vụ ẩm thực. Thay vì chỉ tiêu thụ thủy sản dưới dạng nguyên liệu, người dân có thêm cơ hội nâng cao giá trị sản phẩm thông qua các hoạt động phục vụ du khách.

Các hộ gia đình vùng biển Huế tham gia nhiều khâu dịch vụ, từ vận chuyển, hướng dẫn trải nghiệm đến chế biến và phục vụ ẩm thực. Ảnh: Thanh Hải

Tại Đầm Chuồn, phường Mỹ Thượng, hoạt động du lịch trải nghiệm cũng đang phát triển dựa trên cảnh quan và đời sống ngư dân. Những chuyến thuyền đưa khách ngắm bình minh, hoàng hôn, tìm hiểu nghề đánh bắt và thưởng thức thủy sản tại các nhà nổi đã trở thành sản phẩm đặc trưng. Một số gia đình trước đây chủ yếu sống bằng nghề cá nay có thêm nguồn thu từ vận chuyển khách, phục vụ ăn uống và tổ chức trải nghiệm.

Sự phát triển của những mô hình này cho thấy tiềm năng kết hợp kinh tế thủy sản với du lịch sinh thái tại Huế. Cảnh quan đầm phá, nghề chài lưới và văn hóa ẩm thực không chỉ là nguồn tài nguyên du lịch mà còn có thể trở thành lợi thế phát triển sinh kế cho cộng đồng cư dân ven biển.

Thúc đẩy du lịch cộng đồng, góp phần giảm nghèo bền vững

Hoạt động du lịch Huế đang tạo thêm điều kiện thuận lợi cho việc mở rộng các mô hình sinh kế gắn với cộng đồng. Theo Sở Du lịch thành phố, 6 tháng đầu năm 2026, Huế đón hơn 4,3 triệu lượt khách, tăng 30% so với cùng kỳ năm trước; tổng thu từ du lịch ước đạt 10.300 tỷ đồng, tăng 56,2%. Sự tăng trưởng này mở ra cơ hội thu hút khách đến các điểm du lịch biển, đầm phá, đồng thời thúc đẩy tiêu thụ sản phẩm và dịch vụ địa phương.

Hoạt động trải nghiệm thuyền câu tại Huế rất thu hút khách du lịch. Ảnh: Thanh Hải

Tại hội nghị đối thoại với lãnh đạo xã Đan Điền ngày 12/6/2026, người dân thôn Ngư Mỹ Thạnh đã đề nghị hỗ trợ đào tạo nghề, chuyển đổi từ khai thác thủy sản sang dịch vụ du lịch; tổ chức các lớp đào tạo, cấp chứng chỉ điều khiển phương tiện thủy và đầu tư hạ tầng phục vụ khách. Những kiến nghị về quy hoạch không gian du lịch, sắp xếp hệ thống nò sáo và bảo vệ môi trường đầm phá cũng cho thấy yêu cầu phát triển sinh kế cần gắn với quản lý, khai thác bền vững tài nguyên.

Để thúc đẩy hướng phát triển này, UBND thành phố Huế đã ban hành Kế hoạch số 188/KH-UBND ngày 02/4/2026 về phát triển du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng giai đoạn 2026–2027. Theo đó, thành phố định hướng hình thành 4 cụm du lịch theo các không gian đặc trưng, trong đó có khu vực đầm phá - biển; lựa chọn khoảng 10–12 xã, phường có tiềm năng triển khai và hoàn thiện tối thiểu 8–10 mô hình điểm. Huế cũng phấn đấu khoảng 50% số hộ dân trực tiếp tham gia du lịch được đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ.

Trước đó, trong Kế hoạch số 157/KH-UBND ngày 08/4/2025, Huế đặt mục tiêu trong dài hạn sẽ gia tăng lượng khách du lịch cộng đồng (khoảng 5–10% mỗi năm), phấn đấu đến năm 2030 chiếm 30% tổng lượt khách du lịch đến Huế. Thành phố cũng đặt mục tiêu 80% lao động du lịch cộng đồng được bồi dưỡng nghiệp vụ, đồng thời tiếp tục hoàn thiện mô hình du lịch nông thôn, cộng đồng tại Ngư Mỹ Thạnh gắn với xây dựng nông thôn mới.

Đáng chú ý, kế hoạch này xác định nguồn lực thực hiện bao gồm ngân sách Trung ương hỗ trợ CTMTQG, ngân sách địa phương, nguồn vốn lồng ghép từ các chương trình, dự án và nguồn xã hội hóa. Đây là cơ sở để huy động nguồn lực đầu tư hạ tầng, đào tạo nghề, phát triển sản phẩm du lịch và hỗ trợ người dân tham gia hoạt động dịch vụ.

Việc phát triển du lịch cộng đồng gắn với nghề biển cũng phù hợp với mục tiêu của các CTMTQG về giảm nghèo bền vững và xây dựng nông thôn mới, nhất là trong hỗ trợ phát triển sinh kế, tạo việc làm và nâng cao thu nhập cho người dân. Đối với các hộ nghèo, cận nghèo và hộ mới thoát nghèo, cơ hội tham gia dịch vụ vận chuyển, chế biến thực phẩm, phục vụ khách và tiêu thụ sản phẩm địa phương có thể góp phần cải thiện thu nhập, hạn chế nguy cơ tái nghèo.

Để những mô hình này phát huy hiệu quả lâu dài, Huế cần tiếp tục chú trọng đào tạo kỹ năng, kết nối doanh nghiệp lữ hành với cộng đồng, bảo đảm an toàn hoạt động đường thủy và gìn giữ hệ sinh thái đầm phá. Khi người dân trực tiếp tham gia và được hưởng lợi từ hoạt động du lịch, các mô hình sinh kế mới sẽ có thêm điều kiện phát triển ổn định, đóng góp thiết thực vào mục tiêu giảm nghèo bền vững./.