Huế xây dựng hệ sinh thái công nghiệp văn hóa, đưa di sản thành nguồn lực phát triển

Tập trung các nhóm ngành phù hợp với lợi thế địa phương

Phát biểu tại Hội thảo “Phát huy giá trị văn hóa Việt Nam thành một động lực quan trọng phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới” sáng 10.10, Phó Chủ tịch UBND TP. Huế Trần Hữu Thùy Giang cho biết, thành phố đang xây dựng Đề án phát triển các ngành công nghiệp văn hóa đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, hướng tới hình thành hệ sinh thái công nghiệp văn hóa gắn với những lợi thế riêng của địa phương.

Quang cảnh Hội thảo

Theo ông Trần Hữu Thùy Giang, một trong những yêu cầu quan trọng là xác định rõ không gian, đối tượng ưu tiên bảo tồn và không gian dành cho phát triển. Theo đó, bảo tồn không tách rời sáng tạo, mà tạo nền tảng để hình thành các sản phẩm văn hóa có giá trị, mở rộng thị trường và tạo nguồn lực tái đầu tư cho di sản, cộng đồng.

Thay vì triển khai dàn trải, Huế dự kiến tập trung vào 6 nhóm ngành phù hợp với lợi thế địa phương, gồm du lịch văn hóa; nghệ thuật biểu diễn; thiết kế sáng tạo; sản phẩm công nghiệp văn hóa số; thủ công mỹ nghệ, làng nghề; truyền hình và phát thanh, xuất bản, quảng cáo.

Trong định hướng này, du lịch văn hóa, nghệ thuật biểu diễn và thiết kế giữ vai trò dẫn dắt; sản phẩm công nghiệp văn hóa số được xác định là dư địa tăng trưởng mới, giúp các giá trị văn hóa Huế tiếp cận rộng hơn với thị trường ngoài địa phương và quốc tế.

Thành phố đặt mục tiêu đến năm 2030, các ngành công nghiệp văn hóa đóng góp khoảng 10% GRDP; đến năm 2045, trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, đóng góp trên 20% GRDP. Đây là mục tiêu đầy tham vọng, đòi hỏi Huế phải chuyển từ khai thác các giá trị văn hóa theo phương thức truyền thống sang tổ chức sản xuất, phát triển sản phẩm và xây dựng thị trường một cách chuyên nghiệp.

Ông Trần Hữu Thùy Giang cho rằng, để đạt được mục tiêu này, Huế không thể chỉ tăng số lượng khách tham quan hoặc tổ chức thêm các sự kiện văn hóa, mà cần tạo dựng Trung tâm công nghiệp văn hóa đổi mới sáng tạo.

Đây sẽ là cơ sở để hình thành các sản phẩm văn hóa có bản quyền, thương hiệu, hàm lượng sáng tạo và công nghệ cao; đồng thời thu hút các tập đoàn, tổng công ty đầu tư tại Huế, phát triển những doanh nghiệp đủ năng lực sản xuất, phân phối và đưa sản phẩm ra ngoài địa phương.

Một yêu cầu quan trọng khác là chuyển từ hỗ trợ từng hoạt động riêng lẻ sang hỗ trợ toàn bộ chuỗi giá trị, từ sáng tạo, sản xuất, trình diễn, quảng bá, phân phối đến tiêu dùng và tái đầu tư. Cách tiếp cận này giúp kết nối các chủ thể trong hệ sinh thái công nghiệp văn hóa, tạo điều kiện để ý tưởng sáng tạo được phát triển thành sản phẩm có khả năng tiếp cận công chúng và tạo ra giá trị kinh tế.

Về huy động và sử dụng nguồn lực, Huế xác định đầu tư công đóng vai trò dẫn dắt đầu tư tư nhân. Cùng với nguồn lực tài chính, thành phố coi con người, di sản, thương hiệu, dữ liệu và tài sản trí tuệ là những nguồn lực quan trọng cần được khai thác hiệu quả. Vì vậy, việc đầu tư hạ tầng phải đi cùng phát triển nguồn nhân lực, nuôi dưỡng sáng tạo và bảo hộ tài sản trí tuệ.

Phó Chủ tịch UBND TP. Huế Trần Hữu Thùy Giang trình bày tại Hội thảo

Bảo tồn tạo nền tảng cho sáng tạo

Từ thực tiễn địa phương, TP. Huế kiến nghị Quốc hội sớm thông qua Luật Phát triển công nghiệp văn hóa, trong đó làm rõ phạm vi các ngành, cơ chế ưu đãi, đặt hàng sáng tạo, khai thác tài sản công, liên doanh, liên kết và hợp tác công tư đối với các dự án văn hóa có khả năng tạo doanh thu.

Thành phố cũng đề xuất sớm xây dựng bộ chỉ tiêu thống kê và hướng dẫn phương pháp tính giá trị tăng thêm, việc làm, xuất khẩu, bản quyền và tác động lan tỏa của công nghiệp văn hóa. Đây sẽ là cơ sở để các địa phương theo dõi kết quả, đánh giá hiệu quả đầu tư và hoạch định chính sách phù hợp với điều kiện thực tế.

Bên cạnh đó, cần có cơ chế tín dụng, quỹ đầu tư, bảo lãnh và ưu đãi phù hợp đối với doanh nghiệp sáng tạo, doanh nghiệp nhỏ và vừa, nghệ nhân, văn nghệ sĩ và các nhóm khởi nghiệp. Việc từng bước tạo điều kiện định giá, bảo hộ và khai thác tài sản trí tuệ, dòng tiền bản quyền cũng được đặt ra nhằm mở rộng khả năng huy động nguồn lực cho các hoạt động sáng tạo.

Đối với những lĩnh vực cần đầu tư nền tảng, Huế kiến nghị ưu tiên nguồn lực Trung ương cho số hóa di sản, phát triển hạ tầng số, đào tạo nhân lực, bảo tồn gắn với phát triển sản phẩm và các dự án có tính liên vùng. Đây là những điều kiện quan trọng để các giá trị văn hóa không chỉ được lưu giữ mà còn có thể tiếp tục được nghiên cứu, sáng tạo và phát huy trong môi trường số.

Trong bối cảnh các sản phẩm văn hóa ngày càng được sản xuất và lưu thông trên không gian mạng, thành phố cũng nhấn mạnh yêu cầu tăng cường phối hợp giữa các cơ quan quản lý nhà nước, lực lượng Công an, doanh nghiệp nền tảng và chủ thể quyền.

Các đại biểu dự Hội thảo

Mục tiêu là tạo môi trường thuận lợi cho sáng tạo, đồng thời chủ động phòng ngừa, đấu tranh với các hành vi lợi dụng văn hóa, truyền thông và công nghệ để xâm phạm an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội; xuyên tạc lịch sử, xâm phạm thuần phong mỹ tục, bản quyền và quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.

Theo ông Trần Hữu Thùy Giang, định hướng xuyên suốt của Huế là xây dựng một hệ sinh thái công nghiệp văn hóa, trong đó bảo tồn tạo nền tảng cho sáng tạo; sáng tạo tạo ra sản phẩm; sản phẩm mở rộng thị trường; thị trường tạo việc làm và nguồn thu. Một phần nguồn lực được tạo ra sẽ quay trở lại phục vụ công tác bảo tồn, hỗ trợ cộng đồng và thúc đẩy phát triển bền vững.

Cách tiếp cận này cho thấy nỗ lực của Huế trong việc tìm kiếm sự gắn kết giữa gìn giữ di sản và phát triển kinh tế. Khi các giá trị văn hóa được đặt trong một hệ sinh thái có sự tham gia của Nhà nước, doanh nghiệp, nghệ nhân, người sáng tạo và cộng đồng, di sản không chỉ là tài sản cần bảo vệ mà còn có thể trở thành nguồn cảm hứng cho những sản phẩm mới, tạo sinh kế và mở rộng cơ hội phát triển.

Với Huế, phát triển công nghiệp văn hóa vì thế không đơn thuần là gia tăng tỷ trọng đóng góp kinh tế, mà còn là quá trình tổ chức lại nguồn lực, khơi dậy sức sáng tạo và mở rộng không gian sống cho di sản. Đây cũng là hướng đi để văn hóa thực sự trở thành động lực phát triển, đồng thời bảo đảm những giá trị làm nên bản sắc của vùng đất cố đô tiếp tục được gìn giữ và lan tỏa trong đời sống đương đại.