Trung Quốc - EU bắt tay giảm thâm hụt thương mại

Ngày 10/10, Trung Quốc và Liên mình châu Âu (EU) đã đạt được thỏa thuận có thể cắt giảm hơn một nửa lượng xe hybrid Trung Quốc sang EU. Tuy nhiên đây chỉ là bước đầu tiên để tái cân bằng thâm hụt thương mại giữa EU với Trung Quốc, vốn đã phình to lên mức hơn 1 tỷ euro (1,12 tỷ USD) mỗi ngày.

Ô tô mới xếp hàng tại cảng Thượng Hải, Trung Quốc. Nguồn: Reuters.

Mất cân bằng thương mại là cốt lõi của vấn đề

Theo dữ liệu từ UN Comtrade, kim ngạch xuất khẩu của Trung Quốc sang EU đạt tổng cộng 560 tỷ USD vào năm ngoái, tăng so với mức 517 tỷ USD của năm trước đó; trong đó, xuất khẩu sang các nền kinh tế lớn như Đức, Ý, Tây Ban Nha và Ba Lan đều tăng khoảng 10%, còn lượng hàng xuất sang Hungary tăng vọt 43%.

Trong khi đó, Trung Quốc đã nhập khẩu lượng hàng hóa châu Âu trị giá 268,3 tỷ USD vào năm ngoái, giảm nhẹ so với mức 269,4 tỷ USD của năm trước, với các đơn hàng lớn đến từ Đan Mạch, Ireland và Pháp.

Trung Quốc cần tìm người mua nước ngoài cho lượng lớn hàng hóa giá rẻ được nhà nước trợ giá mà thị trường nội địa không thể tiêu thụ hết; về phần mình, EU đang đứng trước thế lưỡng nan: một mặt muốn đón nhận hàng nhập khẩu giá rẻ để giảm bớt gánh nặng chi phí sinh hoạt, mặt khác lại muốn ngăn chặn chúng để vực dậy các nhà máy sản xuất trong khối.

Tháng trước, Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen đã cảnh báo Nghị viện châu Âu rằng thâm hụt thương mại đã chạm đến điểm tới hạn và EU sẽ sử dụng mọi công cụ hiện có để tái cân bằng mối quan hệ.

Bộ Thương mại Trung Quốc cho biết nước này và EU sẽ tiếp tục xem xét khả năng giảm thuế đối với một số mặt hàng, đồng thời duy trì đối thoại về vấn đề tiếp cận thị trường đối với các thiết bị y tế. Ông Sefcovic và ông Vương Văn Đào dự kiến ​​sẽ gặp lại nhau vào tháng 3/2027, cùng một cuộc họp trực tuyến vào tháng 1.

Nhập khẩu ô tô từ Trung Quốc vào EU tăng mạnh

Các chính phủ EU đang lo ngại trước sự gia tăng mạnh mẽ lượng ô tô nhập khẩu từ Trung Quốc trong bối cảnh các nhà sản xuất ô tô nội khối phải cắt giảm nhân sự; điển hình là trường hợp của Volkswagen, nơi có tới 100.000 việc làm đang bị đe dọa. Lượng xe hybrid sạc điện (PHEV) nhập khẩu vào EU đã tăng 86% trong một năm tính đến tháng 9, đi kèm với mức giảm giá 20%. Hiện nay, hơn một nửa số xe này có nguồn gốc từ Trung Quốc; xét về giá trị, thị phần của Trung Quốc trong tổng lượng xe hybrid sạc điện nhập khẩu vào EU đạt mức 30%.

Theo Reuters, tranh chấp giữa Trung Quốc và EU về vấn đề xuất khẩu xe điện giá rẻ – vốn dẫn đến việc EU áp thuế vào năm 2024 – đã phủ bóng đen lên quan hệ song phương. Vấn đề này sau đó đã lan rộng, bao gồm các biện pháp đáp trả của Trung Quốc nhắm vào rượu brandy, thịt lợn và các sản phẩm từ sữa của EU, cũng như các hạn chế của Bắc Kinh đối với hoạt động xuất khẩu đất hiếm và khoáng sản thiết yếu.

Paris và Berlin là những bên chịu ảnh hưởng nặng nề nhất từ ​​các biện pháp của Bắc Kinh; trong đó, Pháp chiếm tới 90% lượng rượu brandy xuất khẩu từ EU sang Trung Quốc, còn Đức chịu tác động lớn về mặt hàng sữa.

Trong tuyên bố chung, Trung Quốc và EU cho biết họ sẽ tiếp tục thảo luận về các cam kết về giá như một giải pháp thay thế cho thuế quan. Tuy nhiên, bất chấp các biện pháp thuế quan, lượng xe điện xuất khẩu từ Trung Quốc đã bắt đầu tăng trở lại trong năm nay.

Hiệp hội Công nghiệp Ô tô Đức (VDA) tỏ thái độ thận trọng trước thỏa thuận mới, và cho rằng còn quá sớm để khẳng định liệu nó có giải quyết được vấn đề cạnh tranh không lành mạnh hay không. Mercedes-Benz nhận định rằng thỏa thuận này cho thấy đối thoại mang tính xây dựng là phương thức đúng đắn để giải quyết các thách thức, đồng thời kỳ vọng thỏa thuận sẽ mang lại sự ổn định và khả năng dự báo tốt hơn cho thị trường.

Ông Matthias Schmidt, chuyên gia phân tích thị trường ô tô châu Âu, cho biết các quốc gia như Đức từng nghĩ rằng họ miễn nhiễm trước mối đe dọa từ các hãng xe Trung Quốc, nhưng nay họ đang dần nhận ra thực tế và kêu gọi Brussels vào cuộc. "Giờ đây, Berlin đang kêu gọi London và Brussels cùng tham gia hành động, bởi lẽ Vương quốc Anh chiếm tới 30% doanh số bán xe mới của Trung Quốc tại Tây Âu", ông Schmidt nói.

Trong khuôn khổ thỏa thuận mới đạt được, Bộ Thương mại Trung Quốc cho biết họ cũng sẽ tiếp tục tạo điều kiện thuận lợi cho việc cấp giấy phép xuất khẩu đất hiếm và nam châm vĩnh cửu thông qua cơ chế "kênh xanh".