Hứng 'cơn mưa' tập kích, vì sao kho tên lửa của Iran vẫn có thể hồi sinh?

Một tổ hợp tên lửa của Iran. (Nguồn: Getty Images)

Wall Street Journal ngày 10/9 đưa tin Tehran đã nối lại sản xuất tên lửa, cho thấy các cuộc tấn công nhằm làm suy giảm năng lực tên lửa chiến lược của Iran chưa thể loại bỏ khả năng tái tạo vũ khí của nước này. Reuters dẫn lại thông tin cho biết các tên lửa đang được sản xuất với số lượng hạn chế hơn trước xung đột.

Người phát ngôn của lực lượng bán quân sự thuộc Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC), ông Hossein Mohebbi ngày 21/9 cảnh báo rằng nếu xảy ra một cuộc tấn công mới, Iran sẽ thay đổi vũ khí và địa bàn tác chiến.

Cảnh báo được đưa ra chỉ vài tuần sau khi người đứng đầu Hội đồng An ninh Quốc gia Iran, ông Mohsen Rezaei nói về một năng lực tên lửa mới đã được thử nghiệm trong chiến đấu nhằm vào một tàu chiến Mỹ.

Nhà phân tích an ninh toàn cầu phụ trách khu vực Trung Đông và Bắc Phi tại công ty tình báo rủi ro RANE, ông Freddy Khoueiry cho rằng việc Iran nối lại sản xuất cho thấy chiến dịch tấn công của Mỹ và Israel đã gây tổn hại cho nền tảng công nghiệp tên lửa nhưng chưa “xóa bỏ năng lực tái tạo” của nước này.

Theo ông Khoueiry, Tehran khó có khả năng khôi phục kho tên lửa về mức trước xung đột trong tương lai gần. Iran cần nhiều linh kiện mà các cơ sở sản xuất hoặc chuỗi cung ứng đã bị phá hủy, gián đoạn, trong khi nguồn linh kiện dự trữ cũng có giới hạn, đặc biệt khi lệnh phong tỏa của Mỹ vẫn được áp dụng.

Ông cho rằng Tehran có khả năng theo đuổi chiến lược sản xuất kết hợp, thay vì chỉ tập trung vào tên lửa tầm ngắn hoặc tầm trung. Iran có động lực tiếp tục sản xuất số lượng lớn các tên lửa đạn đạo tầm ngắn giá rẻ nhưng đã được kiểm chứng trong chiến đấu như Fateh-110, nhằm vào các mục tiêu ở khu vực lân cận vịnh Ba Tư.

Đồng thời, Iran nhiều khả năng tiếp tục sản xuất tên lửa đạn đạo tầm trung như Qassem Bassir, bởi những vũ khí này vẫn giữ vai trò trung tâm trong khả năng cảnh báo các đối thủ bên ngoài khu vực vịnh Ba Tư.

“Iran vì vậy có khả năng sẽ tập trung vào những dòng tên lửa đã chứng minh được hiệu quả và có thể sản xuất một cách ổn định, đồng thời dành các linh kiện tiên tiến vốn có số lượng hạn chế cho tên lửa đạn đạo tầm trung có độ chính xác cao, tên lửa chống hạm và các hệ thống có giá trị cao khác”, ông Khoueiry nói.

Nhà phân tích Trung Đông tại Armed Conflict Location & Event Data (ACLED), bà Salma Eissa nhận định điểm đáng chú ý là Iran đang “tái thiết trong khi hứng chịu hỏa lực”.

Theo ACLED, Mỹ đã tiến hành các cuộc không kích liên tiếp nhằm vào những cơ sở tên lửa lớn của Iran kể từ đầu tháng 7. Các mục tiêu gồm căn cứ tên lửa Jam ở miền Nam, các tổ hợp kiên cố dưới lòng đất như Khorramabad, nhiều cơ sở tên lửa cố định và đường hầm, cùng tổ hợp quân sự Parchin và khu điện tử Shiraz, nơi có các cơ sở sản xuất công nghệ dẫn đường tên lửa. ACLED hiện ghi nhận hàng nghìn sự kiện tập kích kể từ khi xung đột bắt đầu, dù dữ liệu có thể được cập nhật và điều chỉnh.

Bà Eissa cho rằng chiến dịch này gây sức ép đồng thời lên nhiều tầng trong hệ thống tên lửa Iran, gồm nền tảng sản xuất, cơ sở lưu trữ và phóng được gia cố, hệ thống điện tử quân sự, cũng như các mạng lưới giám sát và liên lạc cần thiết để sử dụng vũ khí.

Tuy nhiên, việc lắp ráp được nối lại cho thấy các linh kiện còn sót lại, chuyên môn kỹ thuật và những cơ sở ngầm dưới lòng đất vẫn cho phép Iran sản xuất vũ khí có khả năng tác chiến, dù nền tảng công nghiệp dưới lòng đất đã suy yếu đáng kể.

Theo các đánh giá của Mỹ hồi tháng 4 được bà Eissa dẫn lại, hơn 80% cơ sở sản xuất tên lửa và động cơ nhiên liệu rắn của Iran đã bị hư hại. Bà nhấn mạnh việc thay thế các máy công cụ chuyên dụng và nguồn đầu vào nhập khẩu khó khăn hơn nhiều so với việc mở lại một xưởng lắp ráp.

Bà Eissa dự đoán Tehran sẽ theo đuổi “chiến lược tái thiết hai tầng”, gồm sản xuất số lượng lớn ở phân khúc giá rẻ, chẳng hạn tên lửa đạn đạo tầm ngắn, đồng thời chọn lọc nâng cao tính tinh vi ở phân khúc cao cấp.

“Iran vẫn đang tiến hành một cuộc chiến tiêu hao ở vịnh Ba Tư, điều này khiến các UAV giá rẻ, có thể thay thế và tên lửa tầm ngắn phù hợp hơn để tạo số lượng lớn”, bà nói.

Ông Khoueiry cho rằng Iran có thể kết thúc cuộc chiến với số tên lửa ít hơn hồi tháng 2 nhưng sở hữu một lực lượng “có năng lực và khả năng chống chịu tốt hơn”. Theo ông, xung đột cung cấp cho Tehran những thông tin về loại tên lửa nào hiệu quả nhất trước các hệ thống phòng không phương Tây, cũng như những địa điểm phóng có khả năng sống sót cao nhất.

Iran đã bắt đầu thích ứng bằng cách đưa thêm hoạt động sản xuất và lắp ráp xuống dưới lòng đất, đồng thời phân tán một phần cơ sở hạ tầng tên lửa.

Ở chiều ngược lại, Mỹ, Israel và các quốc gia Arab vùng Vịnh cũng đang tích lũy kinh nghiệm về quy luật phóng, quỹ đạo và chiến thuật của Iran, đồng thời cải thiện hoạt động đánh chặn, tác chiến điện tử và các chiến dịch đối phó lực lượng đối phương.

Theo ông Khoueiry, ngay cả những cuộc tập kích không thành công của Iran cũng có thể gây tổn thất khi buộc Mỹ và các đồng minh sử dụng lượng lớn tên lửa đánh chặn đắt tiền.

Trong một cuộc tập kích bằng tên lửa của Iran nhằm vào các căn cứ Mỹ ở Jordan hồi tháng 9, lực lượng Mỹ phòng thủ đã phóng 60-70 tên lửa đánh chặn MIM-104 Patriot và hơn 10 tên lửa phòng thủ tầm cao giai đoạn cuối (THAAD) để đối phó khoảng 20 tên lửa Iran đang bay tới.

Tuy nhiên, “hạn chế chính” của Iran vẫn là khả năng khôi phục nền tảng công nghiệp trong bối cảnh các lệnh trừng phạt được siết chặt.