Hưng Yên thúc đẩy tăng trưởng xanh dựa trên nền tảng văn hóa, di sản

Đền Mẫu là di tích tiêu biểu của Phố Hiến, thu hút đông đảo nhân dân và du khách thập phương. (Ảnh: Minh Thu/Vietnam+)

Hưng Yên từ lâu được biết đến là vùng đất “địa linh nhân kiệt” một trung tâm văn hóa của vùng đồng bằng Bắc Bộ với truyền thống văn hiến lâu đời. Trải qua nhiều thế kỷ, vùng đất này không chỉ lưu giữ những giá trị lịch sử đặc sắc mà còn sở hữu kho tàng di sản văn hóa vật thể và phi vật thể phong phú.

Đây là nền tảng quan trọng để tỉnh định hướng phát triển kinh tế-xã hội dựa trên văn hóa như một “nguồn lực nội sinh,” gắn bảo tồn di sản với du lịch, sáng tạo và xây dựng cộng đồng bền vững.

Hưng Yên: Điểm đến giàu di sản

Theo Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Hưng Yên Bùi Thị Lương, hiện toàn tỉnh đang lưu giữ 3.716 di tích, trong đó có 6 di tích và cụm di tích quốc gia đặc biệt, 284 di tích và cụm di tích cấp quốc gia, 884 di tích cấp tỉnh cùng 10 bảo vật quốc gia.

Bên cạnh di sản vật thể, Hưng Yên còn sở hữu 29 di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, hơn 1.152 lễ hội truyền thống và 257 làng nghề – con số thể hiện bề dày lịch sử, chiều sâu văn hóa và sức sống trường tồn của cộng đồng cư dân nơi đây.

Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Hưng Yên Bùi Thị Lương (bìa trái) chủ trì buổi làm việc giữa các cán bộ ngành Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh và nhóm phóng viên theo dõi Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch. (Ảnh: Minh Thu/Vietnam+)

Cũng theo bà Bùi Thị Lương, nhiều điểm đến nổi bật đã trở thành thương hiệu của du lịch Hưng Yên như Phố Hiến, Đền Mẫu, Đền Đa Hòa - Dạ Trạch, Chùa Keo, Đền Đậu An, Chùa Thái Lạc, Đền Trần, Đền Phủ Ủng, cùng hệ thống đình, đền, miếu cổ và các điểm du lịch sinh thái, cộng đồng ở nhiều địa phương.

Không chỉ dừng lại ở bảo tồn truyền thống, Hưng Yên đang đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý và giới thiệu di sản. Việc ứng dụng QR code, tham quan 360 độ, xây dựng cơ sở dữ liệu số… đang hình thành nền tảng quan trọng để phát triển du lịch thông minh, giúp di sản tiếp cận rộng rãi hơn với người dân và du khách.

Nhờ đó, cơ cấu sản phẩm du lịch của tỉnh ngày càng đa dạng: du lịch di tích-lễ hội, du lịch làng nghề, sinh thái-nghỉ dưỡng-tắm biển, du lịch cộng đồng và trải nghiệm, tạo ra hệ sinh thái du lịch dựa trên bản sắc, gắn kết giữa văn hóa, kinh tế, sáng tạo.

Phát triển văn hóa có chiều sâu

Sau khi sáp nhập, tỉnh Hưng Yên mới có không gian phát triển rộng lớn và hệ thống tài nguyên du lịch dồi dào. Nhưng để tiềm năng trở thành lợi thế cạnh tranh thật sự, tỉnh cần một chiến lược phát triển bài bản, liên kết vùng mạnh mẽ và sự chung tay của doanh nghiệp.

Theo bà Bùi Thị Lương, xác định văn hóa là động lực thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội, Hưng Yên triển khai nhiều chương trình sáng tạo văn hóa gắn với du lịch lễ hội, làng nghề và di sản phi vật thể. Tỉnh khuyến khích cộng đồng tham gia trực tiếp vào các hoạt động văn hóa, vừa giữ gìn truyền thống vừa tạo ra sản phẩm mới phù hợp với thời đại.

Đền Thiên Hậu nằm ở trung tâm của Phố Hiến xưa là công trình mang đậm màu sắc kiến trúc Trung Hoa. (Ảnh: Minh Thu/Vietnam+)

Các chương trình truyền thông-giáo dục văn hóa được đẩy mạnh thông qua trường học, mạng xã hội, video, trưng bày, triển lãm… giúp người dân, đặc biệt là thế hệ trẻ, tiếp cận và biểu đạt văn hóa đa dạng, trở thành chủ thể của quá trình bảo tồn.

Tỉnh chú trọng khuyến khích nghệ nhân, câu lạc bộ văn nghệ cơ sở tham gia biểu diễn, phục dựng các loại hình nghệ thuật truyền thống; hỗ trợ đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ văn hóa cơ sở; ứng dụng công nghệ số (AR, VR, app trải nghiệm) để tạo ra các không gian văn hóa mới, tăng tính tương tác và hấp dẫn với du khách.

Song song, Hưng Yên tổ chức thường xuyên các lễ hội truyền thống, kết hợp nghi lễ với trình diễn văn hóa dân gian; quảng bá sản phẩm làng nghề như đúc đồng Lộng Thượng, tương Bần, gà Đông Tảo… nhằm phát triển du lịch văn hóa và công nghiệp văn hóa.

Những giải pháp này đã và đang mang lại hiệu quả rõ rệt, góp phần nâng cao nhận thức cộng đồng, tăng mức hưởng thụ văn hóa của người dân và mở rộng cơ hội quảng bá văn hóa Hưng Yên trong nước và quốc tế.

Từ năm 2021 đến tháng 3/2025, toàn tỉnh đã đầu tư tu bổ cho 210 di tích với tổng kinh phí 1.158 tỷ đồng, trong đó: 76 di tích quốc gia và quốc gia đặc biệt: trên 522 tỷ đồng; 107 di tích cấp tỉnh: khoảng 568 tỷ đồng; 27 di tích trong danh mục kiểm kê: khoảng 68 tỷ đồng.

Người dân Hưng Yên vốn tự hào với chùa Chuông, viên ngọc cổ kính giữa lòng Phố Hiến xưa. Chùa Chuông không chỉ là chốn tu hành thanh tịnh mà còn là một biểu tượng tâm linh nền văn hóa Phật giáo đất Bắc. (Ảnh: Minh Thu/Vietnam+)

Cùng thời gian đó, ngân sách tỉnh Thái Bình (cũ) – trước khi hợp nhất điều chỉnh – cũng bố trí hơn 88,5 tỷ đồng cho tu bổ nhiều di tích như Đền Chòi, Đền Hạ Đồng, Đền An Cố, Đình Lạng, Đình Phương Cáp, Đình Tịnh Xuyên, Đình Nhuệ, và thêm 10 tỷ đồng cho tu sửa cấp thiết 200 di tích (50 triệu đồng/di tích).

Tuy nhiên, theo cơ quan quản lý ở địa phương thì khả năng huy động nguồn lực xã hội hóa vẫn chưa tương xứng với tiềm năng. Một số nơi còn lúng túng khi triển khai hương ước, quy ước mới, hoặc thiếu đội ngũ cán bộ văn hóa cơ sở có chuyên môn sâu. Khoảng cách giữa quy hoạch phát triển du lịch và thực tế vận hành tại cơ sở vẫn tồn tại, đặc biệt là ở các điểm du lịch cộng đồng.

Trước những khó khăn này, lãnh đạo ngành văn hóa tỉnh Hưng Yên xác định nhiệm vụ trọng tâm trong giai đoạn tới là xây dựng môi trường văn hóa hiện đại, bền vững dựa trên 3 trụ cột: bảo tồn-sáng tạo-hội nhập.

“Mục tiêu của ngành là gắn bảo tồn di sản với phát triển kinh tế - du lịch, tạo ra hệ sinh thái văn hóa-sáng tạo dựa trên bản sắc địa phương và sự chủ động của cộng đồng. Tỉnh hướng tới một mô hình phát triển văn hóa có chiều sâu, trong đó người dân trở thành chủ thể của quá trình sáng tạo, còn di sản là hạt nhân kết nối,” Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Hưng Yên Bùi Thị Lương chia sẻ.

Tại Hội nghị Xúc tiến điểm đến du lịch Hưng Yên 2025 ngày 21/11/20225, ông Nguyễn Quý Phương, Trưởng Phòng Quan hệ quốc tế và Xúc tiến du lịch (Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam) cho rằng muốn biến tiềm năng thành lợi thế cạnh tranh, Hưng Yên cần bắt đầu bằng việc xác định lại nhóm sản phẩm chủ đạo, trên cơ sở đó, tỉnh phải đầu tư hạ tầng, dịch vụ và hình thành các tuyến điểm đồng bộ.

Cùng với đó, cần chú trọng giải pháp liên kết liên vùng với Hà Nội, Ninh Bình, Hải Phòng, Quảng Ninh. Đồng thời, chính quyền địa phương đồng hành cùng cộng đồng doanh nghiệp để xây dựng chương trình quảng bá dài hạn. Cục Du lịch Quốc gia cam kết sẽ hỗ trợ tỉnh trong khảo sát, kết nối doanh nghiệp và phát triển thị trường./.

(Vietnam+)