Hướng dẫn thực hiện thủ tục tố tụng, thủ tục hành chính tư pháp trên môi trường số tại TAND

Nguyên tắc thực hiện thủ tục tố tụng, hành chính tư pháp trên môi trường số

Về phạm vi điều chỉnh, Nghị quyết này hướng dẫn thực hiện thủ tục tố tụng, thủ tục hành chính tư pháp tại Tòa án trên môi trường số để giải quyết vụ án, vụ việc thuộc thẩm quyền của Tòa án, bao gồm các thủ tục sau: Nộp đơn khởi kiện, đơn yêu cầu, đơn kháng cáo, đơn đề nghị, kiến nghị, đơn khiếu nại, tố cáo (sau đây gọi là đơn khởi kiện, yêu cầu); cung cấp, giao nộp tài liệu, chứng cứ; cấp, tống đạt, thông báo văn bản; nộp tạm ứng án phí, lệ phí, chi phí tố tụng; án phí, lệ phí, chi phí tố tụng; phiên họp, phiên tòa giải quyết vụ án, vụ việc; cấp trích lục, bản sao bản án, quyết định của Tòa án; giao, nhận hồ sơ, tài liệu, chứng cứ, văn bản tố tụng giữa các Tòa án; số hóa, lưu trữ hồ sơ, tài liệu, chứng cứ, văn bản tố tụng; thủ tục tố tụng, hành chính tư pháp khác theo quy định của pháp luật và hướng dẫn của TAND tối cao.

Nghị quyết này được áp dụng để thực hiện thủ tục tố tụng, hành chính tư pháp trên môi trường số, trừ trường hợp luật, nghị quyết của Quốc hội, pháp lệnh, nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội có quy định khác.

Việc thực hiện thủ tục giao, nhận hồ sơ, tài liệu, chứng cứ, văn bản tố tụng giữa Tòa án với Viện kiểm sát, cơ quan thi hành án dân sự, cơ quan khác trên môi trường số được thực hiện theo quy định của pháp luật có liên quan, trường hợp pháp luật có liên quan không quy định thì áp dụng Nghị quyết này.

Về nguyên tắc thực hiện thủ tục tố tụng, hành chính tư pháp trên môi trường số, Nghị quyết nêu rõ: Phù hợp với quy định của pháp luật tố tụng, pháp luật về chuyển đổi số, pháp luật về giao dịch điện tử, Nghị quyết này và pháp luật có liên quan.

Thủ tục tố tụng, hành chính tư pháp được thực hiện trên môi trường số có giá trị pháp lý như các phương thức khác theo quy định của pháp luật.

Bảo đảm hợp pháp, hợp lý, khoa học, tiết kiệm thời gian, chi phí, công sức của tổ chức, cá nhân và cơ quan có thẩm quyền; bảo đảm bình đẳng, khách quan, công khai, minh bạch, bảo mật, an ninh mạng và có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan có thẩm quyền.

Không yêu cầu cơ quan, tổ chức, cá nhân cung cấp lại những dữ liệu, tài liệu mà Tòa án đang quản lý hoặc đã được cơ quan nhà nước khác sẵn sàng chia sẻ hoặc thông tin, dữ liệu đã được xác thực qua các cơ sở dữ liệu quốc gia, dữ liệu ngành; chuẩn hóa, kết nối dữ liệu giữa các Tòa án.

Cơ quan, tổ chức, cá nhân có quyền lựa chọn phương thức thực hiện thủ tục tố tụng, hành chính tư pháp, trường hợp không lựa chọn thì Tòa án xem xét, quyết định phương thức theo quy định của pháp luật tố tụng, phương thức quy định tại Nghị quyết này.

Quang cảnh phiên tòa xét xử đại án "chuyến bay giải cứu". (Ảnh minh họa)

Cơ quan, tổ chức, cá nhân đã lựa chọn thực hiện thủ tục tố tụng, hành chính tư pháp trên môi trường số không được thay đổi phương thức trong quá trình giải quyết vụ án, vụ việc, trừ trường hợp có lý do chính đáng và được Tòa án chấp nhận.

Cơ quan, tổ chức, cá nhân chịu trách nhiệm về tính chính xác và tính hợp pháp của thông tin được kê khai, việc giao nộp tài liệu, chứng cứ khi thực hiện thủ tục tố tụng, hành chính tư pháp trên môi trường số; có trách nhiệm theo dõi, cập nhật, phản hồi các thông tin liên quan với Tòa án và chịu trách nhiệm theo quy định của pháp luật.

Quy trình tiếp nhận, giải quyết thủ tục tố tụng trên môi trường số

Về nội dung này, Nghị quyết nêu rõ: Hệ thống dịch vụ công Tòa án tiếp nhận đơn khởi kiện, đơn yêu cầu, kiểm tra tự động về mặt kỹ thuật. Trường hợp hồ sơ bảo đảm thành phần theo quy định và đáp ứng yêu cầu kỹ thuật thì thực hiện phản hồi tự động xác nhận việc gửi đơn thành công và thông báo thời điểm tiếp nhận đơn.

Sau khi kiểm tra hồ sơ, nếu văn bản và hồ sơ điện tử đáp ứng điều kiện tiếp nhận theo quy định của pháp luật tố tụng, Tòa án tiếp nhận vào sổ nhận đơn, cập nhật vào Hệ thống dịch vụ công Tòa án và phân công Thẩm phán giải quyết theo quy định của pháp luật tố tụng.

Tòa án kiểm tra, xem xét đơn và hồ sơ điện tử do cơ quan, tổ chức, cá nhân gửi đến để ra thông báo thụ lý đơn khởi kiện, đơn yêu cầu hoặc yêu cầu sửa đổi, bổ sung đơn khởi kiện, đơn yêu cầu trên Hệ thống dịch vụ công Tòa án theo quy định của pháp luật tố tụng.

Quy trình tiếp nhận, giải quyết thủ tục hành chính tư pháp trên môi trường số

Theo Nghị quyết hướng dẫn, hệ thống dịch vụ công Tòa án tiếp nhận yêu cầu, kiểm tra tự động về mặt kỹ thuật. Trường hợp hồ sơ bảo đảm thành phần theo quy định và đáp ứng yêu cầu kỹ thuật thì thực hiện phản hồi tự động xác nhận việc gửi đơn thành công và thông báo thời điểm tiếp nhận đơn.

Công chức Tòa án được phân công đăng nhập Hệ thống dịch vụ công Tòa án để kiểm tra đơn và hồ sơ điện tử do cơ quan, tổ chức, cá nhân gửi đến. Nội dung kiểm tra bao gồm:

Kiểm tra thông tin được khai trong đơn thông qua việc khai thác dữ liệu từ các cơ sở dữ liệu, hệ thống thông tin đã sẵn sàng kết nối, chia sẻ dữ liệu với Hệ thống dịch vụ công Tòa án, Cổng Dịch vụ công quốc gia theo quy định của pháp luật.

Kiểm tra tính xác thực, tính hợp lệ và tính toàn vẹn của văn bản, tài liệu và chữ ký số hoặc hình thức xác thực điện tử khác theo quy định của Luật Giao dịch điện tử và pháp luật tố tụng.

Sau khi kiểm tra hồ sơ, nếu đơn và hồ sơ điện tử đáp ứng điều kiện tiếp nhận, công chức Tòa án tiếp nhận vào sổ nhận đơn và cập nhật vào Hệ thống dịch vụ công Tòa án. Trường hợp đơn hoặc hồ sơ điện tử chưa đầy đủ, không hợp lệ, không đúng mẫu, không thuộc thẩm quyền, công chức Tòa án thông báo qua Hệ thống dịch vụ công Tòa án cho cơ quan, tổ chức, cá nhân để biết và hướng dẫn về việc sửa đổi, bổ sung hồ sơ theo quy định của pháp luật.

Việc thông báo tiếp nhận chính thức đơn hoặc yêu cầu sửa đổi, bổ sung hồ sơ phải được thực hiện không muộn hơn 08 giờ làm việc kể từ thời điểm Hệ thống ghi nhận việc tiếp nhận đơn.

Thông tin, tài liệu và dữ liệu điện tử quy định tại khoản 2 Điều này, sau khi được Tòa án kiểm tra và xác nhận sẽ được lưu trữ tại Kho quản lý dữ liệu điện tử của cơ quan, tổ chức, cá nhân.

Nghị quyết gồm 5 chương, 32 điều, được Hội đồng Thẩm phán TAND tối cao thông qua ngày 15/1/2026 và có hiệu lực thi hành kể từ ngày 1/3/2026.

PV- Tú Uyên