Hướng đi đột phá thay đổi cách hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa

Sáng 23/6, tại Hà Nội, Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam (VINASME) phối hợp với Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) tổ chức hội thảo “Tham vấn chính sách, giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh, gợi mở định hướng hoàn thiện chính sách trong giai đoạn mới”.

Sự kiện nhằm trao đổi các chính sách, giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV), hộ kinh doanh, đồng thời lấy ý kiến góp ý cho dự thảo Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa (sửa đổi). Hội thảo có sự tham dự và phát biểu chỉ đạo của ông Phan Văn Mãi - Ủy viên Trung ương Đảng, Ủy viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội.

Hội thảo diễn ra trong thời điểm Bộ Tài chính đang đẩy nhanh tiến độ hoàn thiện dự thảo luật để trình Chính phủ và Quốc hội vào tháng 7 tới.

Chính sách phải thực sự đến được với doanh nghiệp

Phát biểu khai mạc hội thảo, TS Tô Hoài Nam - Phó Chủ tịch Thường trực kiêm Tổng Thư ký VINASME cho biết, dự án Luật Hỗ trợ DNNVV sửa đổi có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong bối cảnh Đảng và Nhà nước đang xác định kinh tế tư nhân là một trong những động lực quan trọng nhất của nền kinh tế theo tinh thần Nghị quyết 68 của Bộ Chính trị.

Sau gần 10 năm thực hiện, Luật Hỗ trợ DNNVV đã tạo nền tảng quan trọng cho hoạt động hỗ trợ doanh nghiệp. Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy không phải chính sách nào cũng đến được với doanh nghiệp. Nhiều chính sách tốt nhưng khả năng tiếp cận còn hạn chế; những doanh nghiệp cần hỗ trợ nhất đôi khi lại là những doanh nghiệp khó tiếp cận chính sách nhất.

“Việc sửa đổi luật lần này không đơn thuần là bổ sung thêm chính sách hỗ trợ, mà quan trọng hơn là trả lời được câu hỏi: Làm thế nào để chính sách thực sự đi vào cuộc sống, thực sự đến được với doanh nghiệp nhỏ và vừa để chuyển hóa thành năng lực phát triển của doanh nghiệp?”, ông Nam nhấn mạnh.

Qua nghiên cứu bản tiếp thu, chỉnh lý mới nhất của dự thảo luật, nhiều ý kiến của cộng đồng doanh nghiệp đã được cơ quan soạn thảo tiếp thu nghiêm túc và cầu thị. Tuy nhiên, hiệp hội tiếp tục kiến nghị nghiên cứu một số nội dung có ý nghĩa lâu dài đối với cộng đồng DNNVV.

TS Tô Hoài Nam - Phó Chủ tịch Thường trực kiêm Tổng Thư ký VINASME.

Trong đó, cần có cơ chế hỗ trợ hộ kinh doanh ngay từ giai đoạn chuyển đổi thành doanh nghiệp bởi đây là giai đoạn khó khăn nhất và cũng là khâu quyết định thành công của quá trình chuyển đổi. VINASME cũng đề xuất tiếp tục nghiên cứu cơ chế hỗ trợ DNNVV thông qua các tổ chức xã hội - nghề nghiệp và các tổ chức trung gian hỗ trợ doanh nghiệp nhằm giúp chính sách đến với doanh nghiệp nhanh hơn, hiệu quả hơn và tiết kiệm nguồn lực Nhà nước hơn.

Bên cạnh đó, cần hoàn thiện cơ chế, chính sách phát triển hệ sinh thái hỗ trợ DNNVV theo hướng chuyên nghiệp, rộng khắp và bền vững hơn.

“Chúng tôi hy vọng, trên cơ sở các ý kiến thực tiễn của chuyên gia, nhà khoa học và cộng đồng doanh nghiệp, hội thảo sẽ góp phần xây dựng Luật Hỗ trợ DNNVV thực sự đi vào cuộc sống”, ông Nam bày tỏ.

Phát biểu chỉ đạo tại hội thảo, ông Phan Văn Mãi - Ủy viên Trung ương Đảng, Ủy viên UBTVQH, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội cho biết, mục tiêu quan trọng của việc sửa đổi luật là thể chế hóa đầy đủ tinh thần Nghị quyết 68 cũng như các chủ trương lớn của Đảng về phát triển kinh tế tư nhân.

“Làm sao để chúng ta có thêm một công cụ hiệu quả đồng hành cùng sự phát triển của doanh nghiệp nhỏ và vừa, chứ không phải làm một đạo luật cho xong. Luật phải thực sự đóng góp cho sự phát triển của doanh nghiệp nhỏ và vừa trong tổng thể khu vực kinh tế tư nhân”, ông Phan Văn Mãi nhấn mạnh.

Một đạo luật không thể giải quyết toàn bộ các vấn đề của khu vực kinh tế tư nhân. Vì vậy, cùng với việc sửa đổi Luật Hỗ trợ DNNVV, cần tiếp tục hoàn thiện thể chế, khung pháp lý và môi trường kinh doanh để tạo điều kiện thuận lợi hơn cho doanh nghiệp phát triển đúng với vai trò và vị trí của mình.

Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội cũng mong muốn tiếp tục đồng hành với VINASME, các chuyên gia, tổ chức liên quan và cộng đồng doanh nghiệp để cùng kiến tạo hệ sinh thái thuận lợi hơn cho sự phát triển của kinh tế tư nhân.

Sửa đổi toàn diện luật để đáp ứng bối cảnh mới

Đại diện cơ quan chủ trì soạn thảo, ông Bùi Anh Tuấn - Cục trưởng Cục Phát triển Doanh nghiệp tư nhân và Kinh tế tập thể (Bộ Tài chính) cho biết, Luật Hỗ trợ DNNVV được Quốc hội thông qua năm 2017 và sau 8 năm thực hiện, cùng với khoảng 8 nghị định và 20 thông tư hướng dẫn, đã tạo nền tảng pháp lý quan trọng cho hoạt động hỗ trợ doanh nghiệp.

Trong gần một thập kỷ qua, số lượng doanh nghiệp gia nhập thị trường tăng trưởng trung bình từ 15-20% mỗi năm. Quy mô vốn bình quân của doanh nghiệp cũng tăng từ khoảng 6 tỷ đồng lên 11,6 tỷ đồng/doanh nghiệp.

Ông Bùi Anh Tuấn - Cục trưởng Cục Phát triển Doanh nghiệp tư nhân và Kinh tế tập thể (Bộ Tài chính).

Tuy nhiên, luật hiện hành đã bộc lộ nhiều hạn chế. Trước hết, tiêu chí xác định DNNVV không còn phù hợp với bối cảnh phát triển kinh tế - xã hội hiện nay. Các ngưỡng về vốn, lao động được xây dựng từ nhiều năm trước đã không còn phản ánh đúng thực tiễn và cần được điều chỉnh theo sự thay đổi của nền kinh tế cũng như thông lệ quốc tế.

Bên cạnh đó, nhiều chính sách hỗ trợ chưa thực sự đi vào cuộc sống. Đơn cử, tỷ lệ dư nợ tín dụng dành cho DNNVV trong khoảng 10 năm qua chỉ tăng từ 16% lên 19% và gần như không thay đổi trong nhiều năm gần đây. Trong khi đó, khoảng 93% khoản vay của DNNVV vẫn phải có tài sản bảo đảm.

Theo ông Tuấn, dự thảo luật lần này sẽ thể chế hóa các định hướng mới về tiếp cận tín dụng dựa trên dòng tiền, dữ liệu và tài sản vô hình, đồng thời tăng cường các cơ chế hỗ trợ về đất đai, mặt bằng sản xuất.

Một điểm mới quan trọng khác là chuyển từ tư duy hỗ trợ đơn lẻ sang xây dựng hệ sinh thái hỗ trợ DNNVV. Theo đó, doanh nghiệp sẽ không phát triển riêng lẻ mà được kết nối trong các mạng lưới, chuỗi giá trị với sự dẫn dắt của các doanh nghiệp lớn, tương tự kinh nghiệm của Hàn Quốc và Nhật Bản.

“Từ những cơ sở chính trị và thực tiễn đó, chúng tôi đã báo cáo Chính phủ và Quốc hội để sửa đổi toàn diện luật thay vì chỉ sửa đổi, bổ sung một số điều như kế hoạch ban đầu”, ông Tuấn cho biết.

Theo đại diện Bộ Tài chính, dự thảo luật mới sẽ thay đổi căn bản cách tiếp cận hỗ trợ doanh nghiệp. Ngoài các chính sách hỗ trợ chung như tín dụng, đất đai, mặt bằng sản xuất, luật sẽ tập trung vào các lĩnh vực trọng tâm như chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo, kinh doanh bền vững và phát triển chuỗi giá trị.

Đặc biệt, cơ chế hỗ trợ sẽ chuyển từ mô hình “Nhà nước cung cấp những gì mình có” sang lấy doanh nghiệp làm trung tâm. Doanh nghiệp sẽ chủ động tiếp cận chính sách và lựa chọn đơn vị cung cấp dịch vụ hỗ trợ thông qua cơ chế voucher hoặc phiếu hỗ trợ.

Cách tiếp cận này không chỉ giúp doanh nghiệp lựa chọn đúng dịch vụ mình cần mà còn tạo động lực để các tổ chức hỗ trợ nâng cao chất lượng và năng lực cạnh tranh.

Đông đảo đại diện cơ quan quản lý, chuyên gia và cộng đồng doanh nghiệp, hiệp hội tham gia sự kiện.

Toàn bộ quá trình hỗ trợ dự kiến được thực hiện trực tuyến trên nền tảng công nghệ thông tin, kết nối dữ liệu giữa các cơ quan quản lý nhằm giảm thiểu thủ tục hành chính và chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp.

Ở góc độ quốc tế, bà Sinwon Park - Giám đốc Quốc gia Văn phòng Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) tại Việt Nam nhìn nhận, các DNNVV và hộ kinh doanh đóng vai trò trung tâm trong nền kinh tế Việt Nam khi tạo việc làm, hỗ trợ sinh kế, đóng góp cho phát triển kinh tế địa phương và thúc đẩy tinh thần khởi nghiệp.

Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp vẫn đang gặp khó khăn trong tiếp cận tài chính, thị trường, công nghệ và kỹ năng cần thiết để nâng cao năng suất và tăng trưởng bền vững.

“Luật Hỗ trợ DNNVV sửa đổi mang đến cơ hội tăng cường năng suất và khả năng cạnh tranh, đồng thời khuyến khích chính thức hóa, phát triển kỹ năng, bảo trợ xã hội và tuân thủ các tiêu chuẩn lao động”, bà Sinwon Park nhận định.

ILO khuyến khích các bên liên quan tiếp tục trao đổi cởi mở, xây dựng về những thách thức doanh nghiệp đang đối mặt và cách thức để luật sửa đổi có thể hỗ trợ tốt hơn cho quá trình tăng trưởng và phát triển của doanh nghiệp trong thời gian tới.