Hướng tới đô thị hiện đại, xanh và đáng sống

Khu đô thị Vạn Phú (xã Vạn Phú) được đầu tư đồng bộ, xanh, sạch, đẹp. Ảnh: T.L

Thái Nguyên không dừng ở việc mở rộng không gian đô thị, mà đang định hình mô hình đô thị hiện đại, lấy công nghệ số làm trục kết nối giữa quy hoạch, hạ tầng và con người. Đây là hướng đi mang tính chiến lược, giúp địa phương phát triển nhanh nhưng vẫn bảo đảm bền vững trong giai đoạn mới.

Những năm gần đây, quá trình đô thị hóa diễn ra với tốc độ khá nhanh, đồng thời ghi nhận nhiều chuyển biến tích cực. Giai đoạn 2021-2025, tỷ lệ đô thị hóa đạt khoảng 40,5%; riêng năm 2024 ước trên 45%. Hệ thống đô thị tiếp tục mở rộng về quy mô và nâng cao về chất lượng, từng bước hình thành mạng lưới tương đối đồng bộ.

Toàn tỉnh hiện có hàng chục đô thị với nhiều cấp độ, từ đô thị trung tâm đến các đô thị vệ tinh. Các khu vực nội thị cơ bản đã được lập quy hoạch chi tiết, tạo tiền đề cho đầu tư hạ tầng kỹ thuật và phát triển kinh tế - xã hội.

Nhiều tuyến giao thông huyết mạch được nâng cấp, mở rộng; các khu đô thị mới, khu dân cư hiện đại liên tục hình thành, góp phần làm thay đổi diện mạo đô thị theo hướng khang trang, hiện đại.

Cùng với tốc độ phát triển nhanh là không ít thách thức. Tình trạng ùn tắc giao thông cục bộ, ngập úng khi mưa lớn, thiếu không gian xanh, hạ tầng chưa đồng bộ… vẫn xuất hiện tại một số khu vực trung tâm. Những vấn đề này đòi hỏi các giải pháp căn cơ, dài hạn; trong đó, ứng dụng công nghệ được xác định là hướng đi cần thiết.

Để đáp ứng yêu cầu phát triển, Thái Nguyên đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách quan trọng về phát triển đô thị. Đề án phát triển đô thị và hạ tầng thiết yếu giai đoạn 2026-2030 đặt mục tiêu nâng tỷ lệ đô thị hóa lên trên 55% vào năm 2030, đồng thời từng bước hình thành hệ thống đô thị hiện đại, đồng bộ.

Theo ông Nguyễn Văn Cường, Chủ tịch Hội Kiến trúc sư tỉnh Thái Nguyên, nền tảng của đô thị thông minh nằm ở quy hoạch bài bản và hạ tầng đồng bộ, bên cạnh yếu tố công nghệ. Việc rà soát, điều chỉnh quy hoạch theo hướng tích hợp, bảo đảm hài hòa giữa phát triển kinh tế, bảo vệ môi trường và gìn giữ bản sắc văn hóa giữ vai trò then chốt, tạo nền móng cho quá trình chuyển đổi.

Song song với đó, tỉnh chú trọng phát triển không gian xanh, công trình công cộng và các tiện ích xã hội nhằm nâng cao chất lượng sống. Huy động nguồn lực đầu tư, nhất là theo hình thức hợp tác công - tư, được đẩy mạnh. Nhiều công trình trọng điểm về giao thông, cấp nước, xử lý nước thải, công viên, quảng trường… đang được triển khai, góp phần hoàn thiện diện mạo đô thị theo hướng hiện đại.

Trên nền tảng quy hoạch và hạ tầng, chuyển đổi số được xác định là động lực then chốt trong xây dựng đô thị thông minh. Phát triển hạ tầng công nghệ thông tin, xây dựng cơ sở dữ liệu và ứng dụng công nghệ vào quản lý, điều hành đô thị được triển khai theo hướng đồng bộ.

Hạ tầng viễn thông của tỉnh được đầu tư, nâng cấp mạnh mẽ. Mạng lưới cáp quang phủ rộng, dịch vụ Internet tốc độ cao ngày càng phổ biến, tạo điều kiện thuận lợi cho việc triển khai các ứng dụng công nghệ. Mạng 5G đang được đẩy mạnh phát triển, mở ra khả năng ứng dụng các công nghệ tiên tiến như trí tuệ nhân tạo (AI), Internet vạn vật (IoT).

Trong lĩnh vực giao thông, hệ thống camera giám sát và điều khiển tín hiệu đèn giao thông thông minh từng bước được triển khai, góp phần giảm ùn tắc và nâng cao an toàn. Các lĩnh vực như chiếu sáng công cộng, cấp thoát nước, quản lý môi trường cũng được tích hợp công nghệ, qua đó nâng cao hiệu quả vận hành.

Chính quyền số và dịch vụ công trực tuyến mức độ cao mang lại nhiều tiện ích cho người dân và doanh nghiệp. Thủ tục hành chính được xử lý nhanh hơn, minh bạch hơn, giúp tiết kiệm thời gian và chi phí. Các nền tảng số dùng chung cho phép kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan, đơn vị, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý.

Tại phường Phan Đình Phùng - khu vực trung tâm của tỉnh, nhiều mô hình đô thị thông minh đã được triển khai thí điểm. Hệ thống giám sát an ninh, quản lý trật tự đô thị, các tuyến phố văn minh, không gian đi bộ… dần hình thành, tạo diện mạo đô thị hiện đại, thân thiện và an toàn. Người dân được xác định là trung tâm của quá trình này. Các ứng dụng công nghệ hướng tới nâng cao trải nghiệm trong đời sống hằng ngày, bên cạnh phục vụ công tác quản lý.

Anh Nguyễn Văn Long, tổ 61, phường Phan Đình Phùng, chia sẻ: Diện mạo đô thị những năm gần đây có nhiều thay đổi tích cực. Công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức cộng đồng được đẩy mạnh. Việc xây dựng nếp sống văn minh, ý thức bảo vệ môi trường, chấp hành pháp luật được gắn với quá trình phát triển đô thị thông minh, tạo sự đồng thuận trong xã hội.

Các địa phương trong tỉnh cũng triển khai những giải pháp phù hợp với điều kiện thực tế. Những khu vực có lợi thế về cảnh quan được định hướng phát triển đô thị sinh thái, kết hợp ứng dụng công nghệ để quản lý và khai thác hiệu quả tài nguyên.

Thời gian tới, Thái Nguyên tiếp tục đẩy mạnh chuyển đổi số toàn diện; hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng số; xây dựng nền tảng dữ liệu đô thị dùng chung. Các lĩnh vực như giao thông, y tế, giáo dục, môi trường sẽ tiếp tục được tích hợp công nghệ, hướng tới quản lý thông minh, hiệu quả.

Xây dựng đô thị thông minh là quá trình dài hạn, đòi hỏi sự kiên trì, đồng bộ và quyết tâm cao của cả hệ thống và toàn xã hội. Với những nền tảng đã được tạo dựng cùng định hướng phù hợp, Thái Nguyên đang từng bước tiến tới mục tiêu trở thành đô thị thông minh, hiện đại, xanh và đáng sống trong tương lai gần.