Hướng tới đô thị thông minh: Nên thí điểm AI Agent ở những lĩnh vực nào?

Diễn đàn Đô thị Thông minh tương lai 2026 thu hút đông đảo diễn giả, đại biểu tham gia

Ngày 10-10, Cục Chuyển đổi số quốc gia (Bộ KH&CN), Viện Sáng tạo và Chuyển đổi số (VIDTI) phối hợp với Stamford Global Leadership Center (SGLC) tổ chức diễn đàn Đô thị thông minh tương lai 2026, dưới sự chỉ đạo và bảo trợ của Bộ Khoa học và Công nghệ, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam và UBND TP Hà Nội.

Tại tham luận “Agent City – Đô thị thông minh thế hệ AI-Native: Xu thế, đề xuất ý tưởng thí điểm”, TS. Bangdao Chen – Đồng sáng lập Tyr; Đồng sáng lập Trung tâm Nghiên cứu Blockchain, Đại học Oxford, đồng thời là thành viên Hội đồng Cố vấn Stamford Global Leadership Center – đã giới thiệu tầm nhìn Agent City trong bối cảnh AI đang chuyển dịch từ những ứng dụng riêng lẻ sang hệ sinh thái các tác nhân có khả năng phối hợp thực hiện nhiệm vụ trong đời sống, doanh nghiệp và quản trị đô thị.

Cũng như một thành phố kết nối con người, tổ chức và dịch vụ thông qua những quy tắc chung, sự phát triển của các tác nhân AI đặt ra nhu cầu về một môi trường vận hành thống nhất. Khi AI ngày càng có thể thay mặt cá nhân xử lý công việc, hỗ trợ doanh nghiệp và tương tác với hệ thống của các tổ chức khác, những quy tắc về quyền hạn, trách nhiệm và an toàn trở nên thiết yếu.

Từ nhu cầu đó, Agent City mở ra một hướng tiếp cận mới cho đô thị thông minh: vượt ra ngoài việc sử dụng AI để phân tích dữ liệu hay hỗ trợ ra quyết định, tiến tới cho phép các tác nhân AI thực hiện công việc và phối hợp xuyên hệ thống một cách an toàn, minh bạch và có trách nhiệm.

Theo TS. Bangdao Chen, vấn đề không chỉ nằm ở những gì AI có thể làm, mà còn ở cách con người trao quyền và kiểm soát tác nhân AI khi chúng tham gia vào các hoạt động thực tế.

Sáng kiến Agent City xác định ba ưu tiên cốt lõi: bảo đảm chủ quyền dữ liệu và quyền tự chủ; an ninh trong vận hành tác nhân AI; và thu hẹp khoảng cách số. Xuyên suốt các ưu tiên này là nguyên tắc: AI không quản trị con người – con người quản lý và kiểm soát AI.

Theo đó, mỗi cá nhân và tổ chức giữ quyền kiểm soát đối với dữ liệu, quy tắc nội bộ và các tác nhân AI đại diện cho mình. Tác nhân có thể bị dừng lại trước khi thực hiện hành động vượt quá phạm vi được cho phép.

Khi cần truy cập hệ thống của một tổ chức khác, tác nhân phải đi qua cổng kiểm soát để xác minh danh tính, xác định chủ thể mà nó đại diện và chỉ được cấp những quyền cần thiết cho nhiệm vụ. Các quy tắc được thực thi trước khi hành động diễn ra.

Tại diễn đàn, các diễn giả cũng thảo luận về “Agent City – Năng lực, Thể chế và Sandbox” tiếp tục đi sâu vào những điều kiện cần thiết để chuyển tầm nhìn thành các thử nghiệm khả thi tại Việt Nam.

Cuộc thảo luận đặt ra câu hỏi trọng tâm: Việt Nam cần chuẩn bị gì về công nghệ, quản trị và hợp tác để có thể từng bước thí điểm Agent City?

Các diễn giả xem xét hành trình từ đô thị số, đô thị thông minh đến đô thị AI-Native, nơi tác nhân AI có thể phối hợp xử lý những nhiệm vụ cụ thể trong dịch vụ công, hoạt động doanh nghiệp và đời sống người dân.

Thảo luận tập trung vào hạ tầng công nghệ và bảo mật, quản lý dữ liệu, xác thực danh tính, phân quyền và kiểm soát hành động của tác nhân AI. Bên cạnh đó là vai trò của thể chế và cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox), nhằm tạo không gian kiểm chứng ứng dụng mới mà vẫn bảo đảm an toàn và trách nhiệm giải trình.

Các lĩnh vực có tiềm năng thí điểm được đề cập gồm: tài chính, du lịch, bán lẻ, dịch vụ ăn uống, y tế và dịch vụ công đô thị. Để hiện thực hóa những ứng dụng này, các chuyên gia cũng nhấn mạnh nhu cầu về nguồn lực đầu tư, nhân lực và sự phối hợp giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp công nghệ, tổ chức nghiên cứu và cộng đồng.

Những trao đổi tại phiên thảo luận góp phần làm rõ các vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu, những điều kiện cần đáp ứng và các hướng hợp tác có thể xem xét cho giai đoạn thí điểm.

Các diễn giả kêu gọi sự tham gia của các cơ quan nhà nước, doanh nghiệp, tổ chức nghiên cứu và cộng đồng nhằm tiếp tục hoàn thiện mô hình, thúc đẩy hợp tác và từng bước triển khai các chương trình thí điểm tại Việt Nam.