Hưởng trợ cấp thất nghiệp: Những điều người lao động cần biết
Khi mất việc làm, trợ cấp thất nghiệp (TCTN) là nguồn hỗ trợ quan trọng giúp người lao động (NLĐ) trang trải cuộc sống trong thời gian tìm công việc mới. Tuy nhiên, không phải cứ nghỉ việc và có thời gian đóng bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) là đương nhiên được hưởng chế độ. NLĐ cần đáp ứng đầy đủ điều kiện, nộp hồ sơ đúng thời hạn và thực hiện các nghĩa vụ trong suốt thời gian nhận trợ cấp.
Người lao động đăng ký nhận bảo hiểm thất nghiệp tại Trung tâm Dịch vụ việc làm thành phố.
Nắm rõ điều kiện, mức hưởng
Sau nhiều năm làm việc tại một doanh nghiệp, chị H. ở Đồng Nai phải nghỉ việc do đơn vị thu hẹp hoạt động. Có thời gian tham gia BHTN, chị H. muốn làm thủ tục hưởng trợ cấp để trang trải chi phí sinh hoạt trong lúc tìm việc mới. Tuy nhiên, chị băn khoăn liệu chỉ cần có thời gian đóng BHTN là đủ điều kiện nhận trợ cấp hay còn phải đáp ứng những yêu cầu nào khác.
Theo Bảo hiểm xã hội (BHXH) Đồng Nai, Điều 38 Luật Việc làm năm 2025 quy định: NLĐ đang đóng BHTN được hưởng TCTN khi đáp ứng đủ 4 điều kiện. Thứ nhất, NLĐ phải chấm dứt hợp đồng lao động, hợp đồng làm việc hoặc chấm dứt làm việc theo quy định của pháp luật. Những trường hợp đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động trái pháp luật hoặc nghỉ việc khi đã đủ điều kiện hưởng lương hưu không thuộc diện được hưởng TCTN theo điều kiện này.
Thứ hai, NLĐ phải có thời gian đóng BHTN từ đủ 12 tháng trở lên trong 24 tháng trước khi chấm dứt hợp đồng lao động, hợp đồng làm việc hoặc chấm dứt làm việc theo quy định. Riêng NLĐ làm việc theo hợp đồng lao động có thời hạn từ đủ 1 tháng đến dưới 12 tháng phải có thời gian đóng BHTN từ đủ 12 tháng trở lên trong 36 tháng trước khi chấm dứt hợp đồng.
Thứ ba, NLĐ phải nộp đủ hồ sơ hưởng TCTN trong thời hạn 3 tháng kể từ ngày chấm dứt hợp đồng lao động, hợp đồng làm việc hoặc chấm dứt làm việc.
Thứ tư, trong thời hạn 10 ngày làm việc kể từ ngày nộp đủ hồ sơ, NLĐ không thuộc các trường hợp loại trừ theo quy định. Những trường hợp này gồm: có việc làm và thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc; thực hiện nghĩa vụ quân sự, nghĩa vụ tham gia Công an nhân dân hoặc dân quân thường trực; đi học tập có thời hạn trên 12 tháng; chấp hành quyết định áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc, cơ sở cai nghiện bắt buộc; bị tạm giam, chấp hành hình phạt tù; ra nước ngoài định cư hoặc chết.
Một vấn đề khác được nhiều người quan tâm là mức TCTN hằng tháng được tính như thế nào và có thể nhận trong bao lâu. Đại diện BHXH Đồng Nai cho biết: Mức hưởng TCTN hằng tháng bằng 60% mức bình quân tiền lương tháng đóng BHTN của 6 tháng đã đóng BHTN gần nhất trước khi chấm dứt hợp đồng lao động, hợp đồng làm việc hoặc chấm dứt làm việc. Mức hưởng tối đa không quá 5 lần mức lương tối thiểu tháng theo vùng.
Về thời gian hưởng, NLĐ đóng BHTN đủ 12 tháng đến đủ 36 tháng được hưởng 3 tháng TCTN. Sau đó, cứ đóng đủ thêm 12 tháng thì được hưởng thêm 1 tháng trợ cấp, nhưng tổng thời gian hưởng không quá 12 tháng. Thời điểm bắt đầu hưởng TCTN là ngày làm việc thứ 11 kể từ ngày NLĐ nộp đủ hồ sơ theo quy định.
Có việc làm mới, phải thông báo để chấm dứt hưởng trợ cấp
Trong thời gian nhận TCTN, nếu tìm được công việc mới, NLĐ cần làm gì để không ảnh hưởng đến quyền lợi? Đây là vấn đề cần được lưu ý, nhất là khi NLĐ đã được doanh nghiệp tuyển dụng nhưng chưa nắm rõ thời điểm phải thông báo chấm dứt hưởng trợ cấp.
Khoản 1, Điều 19 Nghị định số 374/2025/NĐ-CP, ngày 31-12-2025 của Chính phủ quy định: NLĐ được xác định là có việc làm khi giao kết hợp đồng lao động hoặc hợp đồng làm việc có thời hạn từ đủ 1 tháng trở lên. Ngày được xác định có việc làm là ngày hợp đồng có hiệu lực pháp luật ghi trong hợp đồng.
Theo quy định này, trong thời hạn 3 ngày làm việc kể từ ngày hợp đồng lao động có hiệu lực, NLĐ có trách nhiệm thông báo với tổ chức dịch vụ việc làm công nơi đang hưởng TCTN. Hồ sơ thông báo sử dụng Mẫu số 17, được nộp trực tiếp hoặc qua Cổng Dịch vụ công quốc gia, kèm theo bản sao hợp đồng lao động đã giao kết.
Trường hợp chưa nhận được bản sao hợp đồng lao động, NLĐ phải lập bản cam kết, nêu rõ ngày hợp đồng có hiệu lực và lý do chưa thể cung cấp bản sao. Sau đó, NLĐ có trách nhiệm nộp bổ sung bản sao hợp đồng trong thời hạn 3 ngày làm việc kể từ ngày nhận được hợp đồng.
Một điểm đáng chú ý là việc thông báo chấm dứt hưởng TCTN đúng quy định có liên quan trực tiếp đến quyền lợi BHTN về sau. Nếu thực hiện đúng thủ tục, thời gian đóng BHTN mà chưa hưởng trợ cấp sẽ được bảo lưu để làm căn cứ tính hưởng cho lần tiếp theo.
Ngược lại, nếu không thực hiện thông báo theo quy định, NLĐ sẽ không được bảo lưu thời gian đóng BHTN, đồng thời có thể bị xử phạt vi phạm hành chính và buộc nộp lại cho cơ quan BHXH số tiền trợ cấp thất nghiệp đã nhận không đúng quy định.
Bên cạnh trách nhiệm của NLĐ, doanh nghiệp tuyển dụng cũng có những nghĩa vụ liên quan. Theo quy định được cung cấp, doanh nghiệp có trách nhiệm giao hợp đồng lao động cho NLĐ trong thời hạn 2 ngày làm việc để NLĐ làm thủ tục thông báo với tổ chức dịch vụ việc làm công. Đồng thời, doanh nghiệp phải lập và nộp hồ sơ đăng ký tham gia hoặc báo tăng BHXH bắt buộc cho NLĐ, gồm: BHXH, bảo hiểm y tế, BHTN và bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày NLĐ thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc, tính từ ngày hợp đồng lao động có hiệu lực theo thông tin được cung cấp.
