Hương vị núi rừng trong mâm cơm ngày Tết của người Jrai

Những món ăn ấy không chỉ đậm hương vị dân dã, mộc mạc của núi rừng mà còn chứa đựng tình cảm gắn bó giữa các thế hệ.

Bà Siu H'Vil (bìa phải) cùng con cháu, sui gia thưởng thức món ăn ngày Tết. Ảnh: R'Ô HOK

Tết này, nhà bà Siu H’Vil (làng Breng 1, xã Ia Hrung) chuẩn bị mâm cơm và đón họ hàng và sui gia đến thăm, chúc Tết trong không khí rộn ràng. Theo bà H’Vil, bữa cơm Tết truyền thống được gia đình duy trì suốt nhiều năm. Dù cuộc sống có nhiều đổi thay, mỗi dịp năm mới, mọi người vẫn cố gắng thu xếp thời gian trở về đoàn tụ để chúc nhau những lời tốt đẹp.

Để thết đãi mọi người, bà H’Vil tất bật chuẩn bị và bày biện nhiều món ăn. Bên cạnh bánh tét, bánh chưng, cơm lam quen thuộc, mâm cỗ còn có những món đặc trưng của người Jrai như: grên toi, bung pó, gỏi lõi chuối trộn kiến vàng… Trong đó, các món được chế biến từ cây chuối luôn được thành viên trong gia đình ưa chuộng, ai cũng háo hức chờ đợi để thưởng thức.

Grên toi là món ăn có dạng sệt, được chế biến từ những nguyên liệu quen thuộc trong vườn nhà. Thành phần chính là lõi cây chuối hương kết hợp với mè rang. Lõi chuối được thái mỏng, giã nhuyễn cùng mè, lá é, cua khô, bột gạo và lá hyao, sau đó trộn đều các hỗn hợp và gói bằng lá chuối rồi đem hấp chín. Khi thưởng thức, grên toi mềm, dẻo, béo nhẹ nhưng không ngấy, hài hòa giữa vị bùi của mè, vị ngọt tự nhiên của lõi chuối và hương thơm đặc trưng của lá hyao.

Gỏi lõi chuối trộn kiến vàng cũng là món ăn mang đậm hương vị dân dã. Lõi chuối non được thái mỏng, vắt ráo để giảm vị chát, sau đó trộn cùng kiến vàng và thêm chút muối ớt, rau thơm và trộn chung. Món này có vị chua dịu, cay nhẹ.

Bà H’Vil chia sẻ: Mâm cơm ngày Tết là dịp để con cháu, họ hàng, người thân cùng trở về sum họp, quây quần sẻ chia niềm vui, hỏi han chuyện làm ăn sau một năm lao động vất vả, đồng thời động viên nhau trong cuộc sống. Thông qua việc chế biến các món ăn truyền thống, con cháu thêm hiểu, thêm tự hào và có ý thức gìn giữ những giá trị văn hóa tốt đẹp của dân tộc mình.

Mỗi dịp Tết đến, ai cũng mong được trở về quê hương, đoàn tụ cùng gia đình sau một năm bươn chải. Tết còn là dịp để mỗi người hướng về cội nguồn, tìm lại những giá trị truyền thống thân thuộc.

Sinh sống và làm việc tại TP. Hồ Chí Minh, Tết năm nay, chị Ksor H’Nram (thôn Voòng Bong 1, xã Pờ Tó) trở về quê nhà đón Tết cùng gia đình. Với chị, niềm hạnh phúc trọn vẹn nhất mỗi độ xuân về là được quây quần bên người thân và thưởng thức những món ăn truyền thống của dân tộc mình.

Chị H’Nram chia sẻ: Những năm tháng đi làm ăn xa luôn đi kèm nỗi nhớ da diết về ẩm thực quê nhà, nhất là vào dịp Tết. Ở TP. Hồ Chí Minh, việc tìm đủ nguyên liệu để nấu món ăn truyền thống của người Jrai là không hề dễ dàng. Nhiều khi nhớ món ăn truyền thống, chị phải nhờ gia đình gửi nguyên liệu từ quê vào. Với chị, những món ăn ấy không chỉ đơn thuần là thức ăn mà còn là ký ức về căn bếp nhỏ với ngọn lửa bập bùng, là mùi thơm của lá rừng, của những nguyên liệu tươi ngon vừa hái từ rẫy.

Chính vì thế, ngay từ khi chuẩn bị về quê, chị đã háo hức nghĩ đến hương vị ẩm thực Jrai thân quen. Mỗi lần con cháu trở về, gia đình lại vào rừng, lên rẫy tìm nguyên liệu để chế biến những món ăn truyền thống đãi người thân. Đó không chỉ là sự chuẩn bị cho một bữa ăn ngày Tết, mà còn là cách thể hiện tình cảm, sự yêu thương và trân trọng dành cho nhau.

Tết này, chị cùng gia đình chuẩn bị mâm cơm với nhiều món đậm hương vị núi rừng như: lá sầu đâu trộn muối ớt cá khô, hoa chuối trộn thịt vịt nướng, vịt xào lá chanh, lá mì xào hoa núc nác… Mỗi món ăn đều gắn với những nguyên liệu quen thuộc nơi rẫy vườn. Lá sầu đâu có vị đắng đặc trưng, khi trộn cùng muối ớt và cá khô tạo nên vị bùi, cay, mằn mặn hài hòa. Hoa chuối trộn thịt vịt nướng mang đến vị ngọt, giòn tự nhiên; vịt xào lá chanh dậy mùi thơm hấp dẫn; còn lá mì xào hoa núc nác gây ấn tượng bởi vị bùi và chút đăng đắng đặc trưng.

Chị H’Nram bộc bạch: “Với tôi, mâm cơm ngày Tết với các món ăn dân dã không chỉ làm phong phú thêm bữa cơm đoàn viên mà còn gắn kết các thành viên trong gia đình trong những ngày đầu xuân. Hạnh phúc nhất là được thấy ba mẹ khỏe mạnh, gia đình sum vầy đông đủ. Giữa bộn bề cuộc sống, khoảnh khắc cả nhà quây quần bên mâm cơm, cùng trò chuyện, cười nói rộn ràng chính là niềm vui giản dị nhưng vô cùng quý giá”.

R'Ô HOK