Hút thuốc lá thụ động - hiểm họa thầm lặng

ĐBP - Không cầm trên tay một điếu thuốc, nhưng mỗi ngày vẫn phải hít khói thuốc từ người khác, nhiều người đang trở thành những “nạn nhân thầm lặng” của thuốc lá. Điều đáng lo ngại là hút thuốc lá thụ động gây ra những tác hại đối với sức khỏe gần như không kém người hút trực tiếp, trong khi nhận thức của không ít người về mối nguy này vẫn còn hạn chế.

Hơn 20 năm sống cùng người chồng nghiện thuốc lá, chị Nguyễn Thị Oanh, ở phường Mường Thanh đã quen với cảnh khói thuốc xuất hiện trong ngôi nhà của mình mỗi ngày. Chị Oanh chia sẻ: Chồng tôi hút thuốc từ nhiều năm nay nên trong nhà lúc nào cũng có mùi khói thuốc. Ban đầu chỉ thấy khó chịu, nhưng về sau, tôi thường xuyên bị ho, đau họng, nhiều khi con nhỏ cũng ho theo. Trước đây, tôi nghĩ chỉ người hút thuốc mới bị ảnh hưởng, khi được cán bộ y tế tuyên truyền, mới biết người hít phải khói thuốc cũng có nguy cơ mắc nhiều bệnh nguy hiểm. Từ đó, tôi luôn động viên chồng giảm dần, không hút thuốc trong nhà, rồi bỏ thuốc để bảo vệ sức khỏe cho bản thân và gia đình.

Nhiều người vẫn hút thuốc lá tại nơi công cộng.

Trong thực tế, nhiều người dù không hút thuốc lá trực tiếp những lại đang phải hít khói thuốc mỗi ngày. Theo các chuyên gia y tế, hút thuốc lá thụ động là tình trạng người không hút thuốc nhưng hít phải khói từ đầu điếu thuốc đang cháy và khói do người hút thở ra. Trong khói thuốc có hơn 7.000 hóa chất, trong đó hàng trăm chất độc hại và khoảng 70 chất đã được xác định có khả năng gây ung thư. Việc tiếp xúc thường xuyên với khói thuốc làm tăng nguy cơ mắc các bệnh tim mạch, đột quỵ, ung thư phổi, hen phế quản, viêm phổi, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính và nhiều bệnh lý nguy hiểm khác.

Là nhân viên quán cà phê tại phường Điện Biên Phủ, chị Lò Thu Hiền (xã Thanh An) thường xuyên phải làm việc trong môi trường có nhiều người hút thuốc. Chị Hiền cho biết: Mỗi ngày tôi phải tiếp xúc với khói thuốc trong nhiều giờ. Ban đầu, tôi nghĩ đó là cảm giác khó chịu nhất thời, nhưng sau nhiều lần ho kéo dài phải đi khám, bác sĩ kết luận đường hô hấp bị kích thích do thường xuyên hít phải khói thuốc. Từ đó, tôi luôn nhẹ nhàng nhắc khách không hút thuốc trong khu vực cấm hoặc di chuyển đến nơi quy định để không ảnh hưởng đến nhân viên và những người xung quanh.

Không chỉ người lớn, trẻ em cũng đang phải gánh chịu hậu quả từ thói quen hút thuốc của người thân. Anh Trần Văn Kiên, ở xã Thanh Nưa, có con trai đang điều trị hen phế quản tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh. Chỉ đến khi được bác sĩ hỏi kỹ về môi trường sống, anh mới nhận ra việc hút thuốc trong nhà là một trong những nguyên nhân khiến con thường xuyên lên cơn khó thở.

“...Tôi rất ân hận vì thói quen của mình có thể khiến con phải nhập viện nhiều lần. Từ đó, tôi quyết tâm bỏ thuốc và cũng nhắc người thân, bạn bè không hút thuốc khi có trẻ nhỏ ở bên”, anh Kiên chia sẻ.

Theo thống kê của Sở Y tế giai đoạn 2023 - 2025, tỷ lệ người dân tiếp xúc với khói thuốc tại nhà là 37,7%; tại cơ quan nhà nước 27,3%; tại cơ sở y tế 22% và tại nơi làm việc 9,4%. Đáng chú ý, tỷ lệ tiếp xúc với khói thuốc tại các địa điểm dịch vụ công cộng vẫn ở mức cao, với 67,5% tại nhà hàng; 66,7% tại quán bar, quán cà phê, quán trà và 48,5% tại khách sạn. Trên phương tiện giao thông công cộng, tỷ lệ này là 18,6%; tại các trường học từ mầm non đến THPT là 14,4%; tại các trường cao đẳng là 33,3%.

Những con số này cho thấy việc xây dựng môi trường không khói thuốc tại nhiều địa điểm công cộng vẫn còn nhiều thách thức. Đòi hỏi sự vào cuộc quyết liệt của các cơ quan chức năng trong công tác tuyên truyền, kiểm tra và thực thi pháp luật, cũng như sự thay đổi về nhận thức, hành vi của mỗi người dân trong việc nói không với thuốc lá và không hút thuốc tại những nơi có quy định cấm.

Theo Tiến sĩ, Bác sĩ Phạm Văn Mẫn, Phó Giám đốc Sở Y tế, để bảo vệ sức khỏe cho bản thân và cộng đồng, mỗi người cần chủ động từ bỏ thuốc lá, không hút thuốc tại những nơi có trẻ em, phụ nữ mang thai, người cao tuổi hoặc người mắc bệnh mạn tính. Đồng thời, các cơ quan, đơn vị, cơ sở kinh doanh dịch vụ cần thực hiện nghiêm các quy định về môi trường không khói thuốc, góp phần giảm thiểu tác hại thuốc lá trong cộng đồng.