Hy Lạp: Bùng nổ du lịch, hệ thống hàng không căng mình mùa cao điểm

Du lịch tăng trưởng mạnh khiến bài toán đầu tư trở nên cấp thiết. Ảnh: AI

Tại Athens, các kiểm soát viên không lưu phải căng mình xử lý lượng chuyến bay tăng vọt trong mùa du lịch cao điểm, trong bối cảnh nhân lực thiếu hụt và hạ tầng cần được nâng cấp.

Trên màn hình radar tại cơ quan kiểm soát không lưu Athens, những mũi tên màu xanh đại diện cho các máy bay chở khách liên tục xuất hiện, tạo nên một bài toán phức tạp đối với đội ngũ kiểm soát viên.

Olga Toki, Phó Chủ tịch Hiệp hội Kiểm soát viên Không lưu Hy Lạp cho biết: “Nhìn bầu trời này, gần như không còn chỗ cho bất kỳ máy bay nào nữa”.

Theo Cơ quan Hàng không Dân dụng Hy Lạp, trong mùa thấp điểm, các sân bay nước này thường xử lý khoảng 1.000 - 1.500 chuyến bay mỗi ngày. Tuy nhiên, trong tuần đầu tháng 7, con số này tăng lên khoảng 2.700 chuyến/ngày.

Số liệu của Eurocontrol (Tổ chức an toàn hàng không châu Âu) cho thấy, tổng lưu lượng hàng không tại khu vực Đông Nam châu Âu, bao gồm không phận Hy Lạp, hiện cao hơn khoảng 40% so với năm 2019. Sự gia tăng này phản ánh đà phục hồi và bùng nổ của ngành du lịch Hy Lạp sau đại dịch.

Năm ngoái, Hy Lạp đón khoảng 38 triệu lượt khách quốc tế, cao hơn 23% so với mức đỉnh trước đại dịch năm 2019, trong khi dân số nước này chỉ khoảng 10 triệu người. Quy mô dòng khách khổng lồ đang tạo áp lực lớn lên sân bay, hệ thống kiểm soát không lưu và các dịch vụ liên quan.

Sức ép đối với hệ thống hàng không Hy Lạp đã bộc lộ từ đầu năm. Đầu năm 2026, một sự cố trong hệ thống liên lạc giữa kiểm soát viên không lưu và phi công khiến nhân viên vẫn có thể quan sát máy bay trên màn hình nhưng không thể nghe hoặc trao đổi với phi công.

Sự cố buộc nhà chức trách phải đóng cửa không phận Hy Lạp trong nhiều giờ, kéo theo hàng loạt chuyến bay bị hủy hoặc chuyển hướng sang các quốc gia lân cận.

Sau sự cố, Hy Lạp công bố chương trình hiện đại hóa hệ thống kiểm soát không lưu trị giá khoảng 300 triệu euro, trong đó có việc thay thế hệ thống liên lạc bằng công nghệ kỹ thuật số mới. Công tác lắp đặt bắt đầu từ giữa tháng 8, trong khi toàn bộ dự án, bao gồm thay thế hệ thống radar cũ, dự kiến hoàn thành vào năm 2028.

Bên cạnh hạ tầng, thiếu nhân lực đang là một trong những vấn đề đáng lo ngại nhất. Giorgos Stamoulakatos, một giám sát viên ca trực, cho biết hiện Hy Lạp chỉ có khoảng 154 kiểm soát viên không lưu, trong khi cần tới 250 người để đáp ứng nhu cầu.

Hy Lạp đã tuyển thêm 92 kiểm soát viên trong năm 2025 và 77 người trong năm 2026. Tuy nhiên, những nhân sự mới cần trải qua quá trình đào tạo kéo dài khoảng 5 năm trước khi có thể đảm nhiệm đầy đủ công việc.

Trong phòng điều khiển, bản đồ không phận Hy Lạp được chia thành 10 khu vực, mỗi khu vực do một kiểm soát viên phụ trách cùng sự hỗ trợ của một trợ lý. Vào mùa cao điểm, khối lượng công việc tăng mạnh khiến đội ngũ kiểm soát viên phải hoạt động gần như hết công suất.

Areti Anastopoulos, một kiểm soát viên có hơn 30 năm kinh nghiệm cho biết, trong một giờ đã có 33 máy bay hạ cánh, trong khi giới hạn đáng lẽ chỉ là 28, do vậy tình trạng chậm chuyến là khó tránh khỏi khi lưu lượng vượt quá năng lực khai thác.

Các kiểm soát viên nhiều lần phải yêu cầu phi công giảm tốc độ hoặc thay đổi đường bay nhằm duy trì khoảng cách an toàn giữa các máy bay.

Theo Eurocontrol, xung đột trong khu vực đã khiến khoảng 300 chuyến bay bổ sung đi qua không phận Hy Lạp mỗi ngày, tương đương gần 6% tổng lưu lượng hàng không hằng ngày.

Với vị trí địa lý nằm trên nhiều tuyến hàng không kết nối châu Âu với Trung Đông, Hy Lạp đang phải đối mặt với khối lượng công việc ngày càng gia tăng.

Áp lực trên không phận nhanh chóng tác động tới hành khách và hoạt động dịch vụ tại Athens. Một hành khách vừa tới từ Barcelona cho biết chuyến bay bị chậm khoảng 30 phút, song hành khách này cho rằng tình trạng này không quá bất ngờ trong mùa cao điểm tháng 8.

Trong khi đó, Christos, nhân viên tại một khách sạn lớn ở Athens, cho biết tình trạng chậm chuyến xảy ra thường xuyên hơn năm trước. Có những thời điểm ông phải chờ tới 7 giờ để đón khách Mỹ.

Du lịch đang trở thành một trong những động lực quan trọng của nền kinh tế Hy Lạp. Tuy nhiên, tốc độ tăng trưởng nhanh của lượng khách cũng cho thấy khoảng cách giữa nhu cầu thực tế và năng lực hạ tầng.

Một lãnh đạo ngành hàng không nhận định: “Du lịch là giá trị gia tăng của Hy Lạp. Nhưng việc tăng thêm máy bay mà không đầu tư thêm là điều không thể”.

Sự bùng nổ du lịch đang đem lại cơ hội kinh tế lớn cho Hy Lạp, nhưng đồng thời cũng đặt ra yêu cầu cấp thiết về nâng cấp hạ tầng và bổ sung nhân lực. Khi lượng khách tiếp tục tăng, bài toán của Athens không đơn thuần là đón thêm du khách, mà còn là làm thế nào để hệ thống hàng không đủ năng lực phục vụ dòng khách ngày càng lớn mà vẫn bảo đảm an toàn, thông suốt.