IEA đề xuất xả lượng dầu dự trữ kỷ lục

Các bể chứa dầu thô tại trung tâm lưu trữ dầu Cushing ở Cushing, bang Oklahoma, Mỹ. Ảnh: Reuters

Tờ Wall Street Journal hôm 10-3 dẫn các nguồn thạo tin cho biết, đại diện năng lượng của 32 nước thành viên IEA đã thảo luận đề xuất trên trong cuộc họp khẩn hôm thứ Ba. Nếu được thông qua, lượng dầu tung ra thị trường sẽ vượt mức trích xuất dầu dự trữ 182 triệu thùng của IEA vào năm 2022, thời điểm cuộc chiến tại Ukraine gây ra khủng hoảng năng lượng toàn cầu.

Các nước thành viên IEA dự kiến bỏ phiếu vào ngày thứ Tư để quyết định liệu có phê duyệt việc xả kho khẩn cấp này hay không. Theo quy trình của IEA, kế hoạch sẽ được triển khai nếu không có nước thành viên nào phản đối và dù chỉ một ý kiến bất đồng cũng có thể làm trì hoãn việc thực hiện. Đợt xả kho dự trữ dự kiến này nhằm bù đắp sự thiếu hụt nguồn cung khi xung đột liên quan tới Iran leo thang, khiến tàu chở dầu gần như ngừng lưu thông qua eo biển Hormuz.

Tuyến hàng hải hẹp nối Vịnh Ba Tư với các tuyến vận tải toàn cầu này bình thường vận chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu của thế giới, khiến đây trở thành một trong những “điểm nghẽn” năng lượng nghiêm trọng nhất của kinh tế toàn cầu. Các cuộc tấn công của Iran vào tàu chở dầu đã khiến lưu lượng vận chuyển qua eo biển Hormuz giảm mạnh, làm dấy lên lo ngại về một cú sốc nguồn cung kéo dài trên thị trường dầu thô toàn cầu.

Kể từ cuối tháng Hai, khi Mỹ và Israel bắt đầu các cuộc không kích nhằm vào Iran, giá dầu đã tăng tới 40%, có lúc vượt mốc 100 đô la Mỹ/thùng trước khi hạ nhiệt xuống trong tuần này. Hiện giá dầu chuẩn quốc tế Brent giảm xuống dưới 88 đô la/thùng nhưng các thị trường nhiên liệu tinh chế như diesel vẫn chịu áp lực lớn.

IEA được thành lập vào năm 1974, sau lệnh cấm vận dầu mỏ của các nước Arab, với mục tiêu chính là điều phối phản ứng khẩn cấp trước các cú sốc nguồn cung năng lượng. Các nước thành viên phải duy trì dự trữ dầu chiến lược tương đương ít nhất 90 ngày nhập khẩu ròng, cho phép chính phủ xả dầu ra thị trường khi xảy ra biến động lớn.

Giám đốc điều hành IEA, Fatih Birol, cho biết các nước thành viên hiện nắm giữ khoảng 1,2 tỉ thùng dầu dự trữ do chính phủ quản lý, cùng với khoảng 600 triệu thùng tồn kho thương mại bắt buộc.

Trong lịch sử, các đợt xả kho dầu dự trữ phối hợp không phải lúc nào cũng mang lại kết quả giống nhau. Sau cuộc chiến Ukraine, việc giải phóng dự trữ ban đầu lại khiến giá tăng vì các nhà giao dịch coi đó là dấu hiệu xác nhận mức độ nghiêm trọng của cú sốc nguồn cung. Tuy vậy, các nhà phân tích cho rằng nguồn cung bổ sung rốt cục vẫn giúp ổn định thị trường.

Một trong những lần can thiệp hiệu quả nhất diễn ra vào năm 1991 trong Chiến tranh Vùng Vịnh, khi việc xả kho dự trữ chiến lược trùng với chiến dịch quân sự Bão táp Sa mạc của Mỹ và các đồng minh ở Iraq. Khi thị trường kỳ vọng nguồn dầu bổ sung sắp được bơm ra, giá dầu đã giảm mạnh.

Đề xuất hiện tại của IEA phản ánh mối lo ngày càng tăng của các chính phủ rằng nếu xuất khẩu dầu từ khu vực Vùng Vịnh tiếp tục bị gián đoạn trong thời gian dài, điều này có thể thổi bùng lạm phát trở lại và tạo thêm áp lực lên nền kinh tế toàn cầu.

Theo Reuters, WSJ

Lê Linh