IMF cảnh báo ba rủi ro lớn đe dọa kinh tế toàn cầu

Reuters hôm 7/10 dẫn phát biểu của Tổng Giám đốc IMF Kristalina Georgieva tại Singapore cho biết, kinh tế thế giới đang chịu tác động từ hai lực đẩy trái chiều: cú sốc nguồn cung năng lượng do xung đột Trung Đông và sự gia tăng nhu cầu đầu tư vào AI.

Trong khi yếu tố đầu tiên gây sức ép lên tăng trưởng và lạm phát, yếu tố thứ hai thúc đẩy hoạt động kinh tế nhưng đồng thời làm gia tăng nhu cầu năng lượng và nguy cơ mất cân đối tài chính.

Tổng Giám đốc Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) Kristalina Georgieva. Ảnh: Xinhua

Phát biểu được đưa ra trước thềm Hội nghị thường niên IMF và Ngân hàng Thế giới (WB), dự kiến diễn ra tại Bangkok, Thái Lan, vào tuần tới.

Theo bà Georgieva, tác động kết hợp của hai xu hướng này đang tạo ra sự phân hóa đáng kể giữa các nền kinh tế. Những quốc gia chịu ảnh hưởng trực tiếp từ xung đột, đặc biệt là Ukraine và các nước vùng Vịnh, có nguy cơ chứng kiến mức điều chỉnh giảm dự báo tăng trưởng lớn nhất trong báo cáo triển vọng kinh tế mới của IMF.

Giá năng lượng cao có thể kéo dài

Người đứng đầu IMF đặc biệt lưu ý rằng giá dầu vẫn dao động quanh mức 100 USD/thùng, trong khi những hạn chế về công suất lọc dầu tiếp tục đẩy giá các sản phẩm nhiên liệu, đặc biệt là diesel, lên cao.

Triển vọng nguồn cung khí đốt cũng đối mặt nhiều bất ổn khi hoạt động vận chuyển khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) qua eo biển Hormuz vẫn chịu rủi ro an ninh. Nhu cầu năng lượng dự kiến tiếp tục tăng khi mùa đông đến gần.

Bà Georgieva cảnh báo ngay cả khi xung đột tại vùng Vịnh sớm kết thúc, giá năng lượng cao vẫn có thể kéo dài thêm một thời gian. Thị trường dầu kỳ hạn hiện phản ánh khả năng giá duy trì ở mức cao tới năm 2027.

Giá năng lượng tăng đang kéo theo áp lực lạm phát, khiến các ngân hàng trung ương phải duy trì chính sách tiền tệ thắt chặt, đồng thời đẩy lợi suất trái phiếu chính phủ tại nhiều nền kinh tế lớn lên mức cao nhất trong nhiều năm.

Nợ công và những rủi ro từ làn sóng AI

Bên cạnh năng lượng, IMF cảnh báo gánh nặng nợ công toàn cầu hiện ở mức cao nhất kể từ Chiến tranh thế giới thứ hai và có thể vượt 100% GDP toàn cầu trước năm 2030.

Đáng chú ý, các nền kinh tế phát triển, đặc biệt là Mỹ, đang ghi nhận tỷ lệ nợ công trên GDP cao hơn nhiều nền kinh tế mới nổi và đang phát triển. Theo bà Georgieva, các chính phủ không thể tiếp tục trông chờ tăng trưởng kinh tế để tự giải quyết những mất cân đối tài khóa, mà cần xây dựng kế hoạch củng cố ngân sách đáng tin cậy trong trung hạn.

Một rủi ro khác đến từ làn sóng đầu tư AI đang phát triển nhanh chóng. IMF nhận định quy mô đầu tư vào công nghệ này, xét theo tỷ trọng GDP, có thể vượt các giai đoạn phát triển hạ tầng lớn trước đây như đường sắt, mạng lưới điện và viễn thông.

Dòng vốn khổng lồ đổ vào AI đang thúc đẩy hoạt động đầu tư, lợi nhuận doanh nghiệp và thị trường chứng khoán. Tuy nhiên, việc định giá các công ty công nghệ ở mức cao cũng tạo sức ép buộc những doanh nghiệp này phải chứng minh được hiệu quả kinh tế tương xứng.

Bà Georgieva cảnh báo nếu tăng trưởng lợi nhuận và năng suất không đáp ứng kỳ vọng, sự thất vọng của thị trường có thể dẫn tới một cú sốc tài chính lan rộng.

Dù vậy, IMF cũng nhấn mạnh tiềm năng dài hạn của AI. Theo nghiên cứu của tổ chức này, nếu được triển khai hiệu quả, công nghệ AI có thể đóng góp thêm khoảng 0,5 điểm phần trăm vào tăng trưởng kinh tế toàn cầu mỗi năm.

Trước những thách thức trên, Tổng Giám đốc IMF kêu gọi các chính phủ củng cố nền tảng tài khóa, duy trì tính độc lập của ngân hàng trung ương và kiểm soát lạm phát, đồng thời tăng cường an ninh năng lượng, nâng cao kỹ năng lao động và xây dựng các khuôn khổ quản lý phù hợp đối với AI.

IMF dự kiến công bố dự báo tăng trưởng kinh tế toàn cầu cập nhật tại hội nghị thường niên ở Bangkok. Trong báo cáo tháng 7, tổ chức này dự báo kinh tế thế giới tăng trưởng 3% năm 2026 và 3,4% năm 2027.