Indonesia chủ trương tận dụng cao tốc làm 'tàu sân bay trên cạn'

Máy bay F-16 cất cánh và hạ cánh thành công trên cao tốc Terpeka Simpang Pematang ở Lampung. Ảnh: Không quân Indonesia

Thay vì đầu tư hàng tỷ USD để sở hữu tàu sân bay, Indonesia chọn cách tận dụng hạ tầng dân sự sẵn có để tạo mạng lưới “tàu sân bay trên cạn” trải khắp 38 tỉnh thành.

Cao tốc hóa… đường băng

Theo CNN, trong cuộc trình diễn mới đây tại tỉnh Lampung, nằm ở cực nam đảo Sumatra (Indonesia), các máy bay F-16 và Super Tucano của không quân Indonesia thực hiện thành công cất, hạ cánh trên đoạn cao tốc Terpeka Simpang Pematang. Đây không chỉ là màn thử nghiệm kỹ thuật mà còn là tuyên bố rõ ràng về hướng đi chiến lược mới.

Theo quan chức thuộc lực lượng không quân Indonesia, mục tiêu dài hạn là mỗi tỉnh trong số 38 tỉnh của nước này sẽ có ít nhất một đoạn cao tốc có thể sử dụng làm đường băng cho máy bay quân sự.

Giới chức quốc phòng Indonesia gọi đây là cột mốc quan trọng trong nỗ lực củng cố năng lực phòng thủ toàn diện, đặc biệt sử dụng cơ sở hạ tầng dân sự trong trường hợp khẩn cấp; đồng thời không làm ảnh hưởng đến chức năng chính của đường cao tốc như cơ sở hạ tầng giao thông công cộng.

Thực tế, việc sử dụng đường cao tốc làm đường băng quân sự không phải là điều chưa từng có tiền lệ. Mỹ, Phần Lan và Thụy Điển từng triển khai mô hình tương tự.

Máy bay EMB-314 Super Tucano thử nghiệm trên cao tốc Terpeka Simpang Pematang ở Lampung. Ảnh: Không quân Indonesia

Bài toán tối ưu nguồn lực

Địa lý là yếu tố then chốt định hình lựa chọn này. Với hơn 6.000 hòn đảo có người sinh sống, trải dài 5.000km theo trục Đông - Tây, việc bao phủ không phận rộng lớn như vậy bằng một hoặc vài tàu sân bay là điều gần như bất khả thi về chi phí lẫn hiệu quả. Hải quân Indonesia hiện không sở hữu tàu sân bay và việc mua sắm, vận hành loại khí tài này đòi hỏi nguồn ngân sách khổng lồ.

CNN dẫn lời chuyên gia Collin Koh tại Trường Nghiên cứu Quốc tế S. Rajaratnam (Singapore) rằng, một tàu sân bay có thể tiêu tốn hàng tỷ USD để đóng mới và vận hành.

Tuy nhiên, do toàn bộ năng lực được tập trung trên một nền tảng duy nhất, nếu con tàu gặp sự cố nghiêm trọng hoặc không thể hoạt động, phần lớn khả năng triển khai đi kèm cũng sẽ bị ảnh hưởng. Ngược lại, việc có hàng loạt cao tốc được quy hoạch làm đường băng dự phòng giúp giảm đáng kể rủi ro.

Một lợi thế khác là tính linh hoạt về chủng loại máy bay. Các tiêm kích F-16 và Super Tucano vốn không thể hoạt động trên tàu sân bay lại có thể cất hạ cánh trên đường băng dài 3.000m mà Indonesia dự kiến quy hoạch trên cao tốc.

Điều này cho phép nước này tận dụng tối đa đội bay hiện có mà không phải đầu tư vào loại máy bay chuyên dụng cho tàu sân bay, vốn đắt đỏ và yêu cầu công nghệ phức tạp.

Dĩ nhiên, việc hạ cánh trên cao tốc tiềm ẩn nhiều rủi ro. Theo Antara, cao tốc hiện chỉ rộng khoảng 24m trong khi đường băng sân bay thường rộng 45 - 60m. Điều đó đòi hỏi kỹ năng cao từ phi công. Tuy nhiên, phía Indonesia khẳng định lực lượng không quân đã được huấn luyện cho các điều kiện như vậy.

Xét tổng thể, mô hình “cao tốc - đường băng” cho thấy cách tiếp cận linh hoạt, phù hợp với đặc thù địa lý trải rộng và điều kiện ngân sách của Indonesia. Thay vì đầu tư vào những nền tảng quy mô lớn, quốc gia Đông Nam Á này lựa chọn tận dụng hạ tầng hiện hữu để hình thành mạng lưới điểm cất hạ cánh phân tán trên khắp quần đảo. Cách làm này thể hiện sự tính toán cân bằng giữa chi phí và hiệu quả vận hành.

THƯ LÊ