[Interactive] ACB: Khi ngân hàng phòng thủ bước vào bài toán tăng tốc

* Bài viết thuộc Chuyên đề "Toàn cảnh ngân hàng Việt Nam: Từ báo cáo tài chính đến mạch nhịp kinh tế"

ACB không phải câu chuyện xử lý khủng hoảng

Bức tranh quý I/2026 của ACB có màu sắc rất riêng trong nhóm ngân hàng thương mại cổ phần. Đây không phải câu chuyện về một ngân hàng đang phải “dọn dẹp” bảng cân đối, cũng không phải câu chuyện lợi nhuận bật mạnh nhờ nền thấp bất thường. ACB bước vào năm 2026 với hình ảnh của một ngân hàng đã có nền tảng phòng thủ tốt, nhưng đang đứng trước yêu cầu phải tăng trưởng nhanh hơn.

Theo báo cáo tài chính của ACB, lợi nhuận trước thuế quý I/2026 của ngân hàng này đạt khoảng 5.368 tỷ đồng, tăng gần 17% so với cùng kỳ và tăng hơn 54% so với quý IV/2025. Sự phục hồi này một phần đến từ việc chi phí dự phòng hạ nhiệt sau quý cuối năm 2025, thời điểm ngân hàng chủ động tăng trích lập để củng cố bộ đệm.

Nhưng điểm đáng chú ý nhất của ACB không nằm ở cú bật lợi nhuận theo quý. Điểm cốt lõi là ngân hàng vẫn duy trì tỷ lệ nợ xấu dưới 1%, tỷ lệ bao phủ nợ xấu trên 100% và hệ số an toàn vốn ở vùng tương đối thoải mái. Trong bối cảnh nhiều ngân hàng phải đánh đổi giữa tăng trưởng tín dụng, lợi nhuận và chất lượng tài sản, ACB vẫn là một trường hợp thiên về kỷ luật.

>> Ba lát cắt cho thấy sức khỏe thật của hệ thống ngân hàng

Vì vậy, câu hỏi lớn với ACB trong năm 2026 không phải là ngân hàng có “qua đáy” hay chưa. Câu hỏi đúng hơn là: một ngân hàng vốn thận trọng có thể tăng tốc đến đâu mà không làm mỏng đi những lợi thế phòng thủ đã tạo dựng trong nhiều năm?

ACB: Tín dụng tăng, nguồn vốn đổi cấu trúc

Cho vay khách hàng tiếp tục tăng, trong khi tiền gửi khách hàng giảm và giấy tờ có giá tăng mạnh trong quý I/2026.

Nguồn: Tổng hợp từ BCTC ACB và dữ liệu BCTC 27 ngân hàng.

Bảng cân đối vượt 1 triệu tỷ đồng, nhưng nguồn vốn đang đổi cấu trúc

Tại cuối quý I/2026, tổng tài sản hợp nhất của ACB đạt hơn 1,03 triệu tỷ đồng, gần như đi ngang so với cuối năm 2025 nhưng tăng hơn 15% so với cùng kỳ. Quy mô này đưa ACB vào nhóm ngân hàng thương mại cổ phần tư nhân lớn nhất hệ thống.

Cho vay khách hàng đạt hơn 709.000 tỷ đồng, tăng khoảng 3,2% so với cuối năm 2025 và tăng hơn 18% so với cùng kỳ. Đây là tốc độ mở rộng không nhỏ với một ngân hàng đã có quy mô lớn, nhất là khi ACB vẫn giữ được tỷ lệ nợ xấu dưới 1%.

Tuy nhiên, phía nguồn vốn lại cho thấy một chuyển động đáng chú ý. Tiền gửi khách hàng giảm từ hơn 585.000 tỷ đồng cuối năm 2025 xuống khoảng 569.000 tỷ đồng cuối quý I/2026. Ngược lại, phát hành giấy tờ có giá tăng mạnh lên gần 156.000 tỷ đồng, cao hơn khoảng 17% so với cuối năm trước.

Sự dịch chuyển này cho thấy ACB đang sử dụng nhiều hơn các nguồn vốn có kỳ hạn và chi phí cao hơn để bù đắp sự suy giảm của tiền gửi khách hàng. Nếu chỉ nhìn tỷ lệ cho vay trên tiền gửi khách hàng, con số đã lên khoảng 125%. Nhưng nếu cộng cả giấy tờ có giá vào nguồn vốn khách hàng rộng hơn, tỷ lệ này giảm về khoảng 98%.

Điều đó nói lên hai mặt của cùng một vấn đề. ACB chưa rơi vào trạng thái căng thẳng thanh khoản, nhưng ngân hàng đang phải quản lý một cơ cấu nguồn vốn đắt hơn. Với một ngân hàng lấy hiệu quả và kỷ luật làm lợi thế, chi phí vốn sẽ là biến số rất quan trọng trong các quý tới.

Áp lực không nằm ở nợ xấu, mà ở biên lãi

Thu nhập lãi thuần quý I/2026 của ACB đạt gần 6.989 tỷ đồng, tăng khoảng 10% so với cùng kỳ nhưng giảm nhẹ so với quý IV/2025. Nhìn sâu hơn, thu nhập lãi và các khoản tương tự tăng hơn 29% so với cùng kỳ, trong khi chi phí lãi tăng gần 47%.

Đây là tín hiệu quan trọng. ACB vẫn tăng được quy mô tài sản sinh lãi, nhưng chi phí vốn tăng nhanh hơn thu nhập lãi. Do đó, dù tín dụng tăng tốt, biên lãi chưa tạo ra lực đẩy rõ rệt cho lợi nhuận.

Điểm này cũng phù hợp với bức tranh năm 2025. Báo cáo thường niên của ACB cho biết NIM giảm về khoảng 3%, chủ yếu do mặt bằng lãi suất cho vay duy trì ở mức thấp để hỗ trợ tăng trưởng và cạnh tranh thị phần. Sang quý I/2026, bài toán này chưa biến mất.

Nếu ACB muốn đạt mục tiêu tăng trưởng tín dụng và lợi nhuận năm 2026, ngân hàng cần nhiều hơn một động lực tín dụng thuần túy. Việc cải thiện CASA, tăng thu ngoài lãi và kiểm soát chi phí vốn sẽ quyết định chất lượng tăng trưởng lợi nhuận.

ACB: Chi phí lãi tăng nhanh hơn thu nhập lãi

Thu nhập lãi vẫn tăng, nhưng chi phí lãi tăng nhanh hơn khiến thu nhập lãi thuần chưa bứt phá tương ứng.

Nguồn: Tổng hợp từ BCTC ACB và dữ liệu BCTC 27 ngân hàng.

Bộ máy vận hành hiệu quả là vùng đệm lợi nhuận

Một trong những điểm mạnh bền vững của ACB là hiệu quả vận hành. Quý I/2026, chi phí hoạt động của ngân hàng ở mức khoảng 2.851 tỷ đồng, trong khi tổng thu nhập hoạt động đạt khoảng 8.905 tỷ đồng. Tỷ lệ chi phí trên thu nhập theo quý vào khoảng 32%, tương đương mức rất tốt so với mặt bằng ngành.

Nhờ vậy, lợi nhuận thuần từ hoạt động kinh doanh trước dự phòng (PPOP) đạt hơn 6.054 tỷ đồng, tăng gần 16% so với cùng kỳ. Đây là nền lợi nhuận vận hành quan trọng, bởi nó cho thấy ACB có khả năng hấp thụ chi phí rủi ro mà không làm lợi nhuận biến động quá mạnh.

Chi phí dự phòng rủi ro tín dụng quý I/2026 là khoảng 686 tỷ đồng, giảm mạnh so với mức gần 1.957 tỷ đồng trong quý IV/2025. Tỷ lệ dự phòng trên lợi nhuận trước dự phòng vì vậy giảm từ hơn 36% trong quý IV/2025 xuống chỉ hơn 11% trong quý I/2026.

Đây là lý do lợi nhuận trước thuế bật lại mạnh trong quý đầu năm. Nhưng khác với một số ngân hàng phục hồi nhờ hoàn nhập hoặc nền lợi nhuận thấp, ACB phục hồi trên nền PPOP vẫn vững. Điều này làm cho chất lượng lợi nhuận của ACB đáng tin cậy hơn.

>> Sacombank: Liệu lợi nhuận đã vào đà hồi phục?

ACB: Dự phòng hạ nhiệt, lợi nhuận bật lại

Quý I/2026, chi phí dự phòng giảm mạnh so với quý IV/2025, giúp lợi nhuận trước thuế phục hồi rõ rệt.

Nguồn: Tổng hợp từ BCTC ACB và dữ liệu BCTC 27 ngân hàng.

Tài sản sạch, nhưng nợ nhóm 2 là tín hiệu cần theo dõi

Chất lượng tài sản vẫn là lợi thế nổi bật nhất của ACB. Cuối quý I/2026, nợ xấu nhóm 3 đến nhóm 5 của ngân hàng đạt khoảng 6.857 tỷ đồng, tương đương tỷ lệ nợ xấu 0,97%. Đây là một trong những mức thấp nhất trong rổ 27 ngân hàng được khảo sát.

Không chỉ thấp về tỷ lệ, cơ cấu nợ xấu cũng cho thấy sự cải thiện so với cùng kỳ. Nợ có khả năng mất vốn giảm từ khoảng 6.595 tỷ đồng trong quý I/2025 xuống dưới 4.987 tỷ đồng tại cuối quý I/2026. Đây là dấu hiệu cho thấy ACB đã xử lý tốt phần nợ rủi ro cao trong năm trước.

Tỷ lệ bao phủ nợ xấu đạt khoảng 114%, duy trì trên ngưỡng 100%. Nghĩa là về mặt kế toán, dự phòng cho vay khách hàng hiện lớn hơn tổng nợ xấu nội bảng. Trong bối cảnh không ít ngân hàng có bao phủ nợ xấu dưới 60%, đây là một lợi thế phòng thủ rất rõ.

Tuy nhiên, bức tranh không hoàn toàn một màu xanh. Nợ cần chú ý tăng từ khoảng 2.493 tỷ đồng cuối năm 2025 lên gần 4.999 tỷ đồng cuối quý I/2026, tức gần gấp đôi chỉ sau một quý. Nợ nhóm 2 chưa phải nợ xấu, nhưng là chỉ báo sớm về sức khỏe danh mục tín dụng.

Với ACB, điểm cần theo dõi trong các quý tới không phải là tỷ lệ nợ xấu hiện tại, mà là nợ nhóm 2 có tiếp tục phình lên và chuyển hóa thành nợ xấu hay không. Nếu ngân hàng giữ được dòng nợ mới trong tầm kiểm soát, lợi thế chất lượng tài sản sẽ tiếp tục là nền tảng cho định giá.

ACB: Nợ xấu thấp, nhưng nợ nhóm 2 nhô lên

Nợ xấu nội bảng vẫn quanh 1%, bộ đệm dự phòng trên 100%, song nợ cần chú ý tăng mạnh trong quý I/2026.

Nguồn: Tổng hợp từ BCTC ACB và dữ liệu BCTC 27 ngân hàng.

Nợ khó đòi đã xử lý: phần bóng nhỏ nhưng vẫn đáng nhìn

Bên cạnh nợ xấu nội bảng, ACB còn có số dư ngoại bảng “nợ khó đòi đã xử lý” hơn 9.224 tỷ đồng tại cuối quý I/2026, tăng so với mức 8.618 tỷ đồng cuối năm 2025. Khoản mục này tương đương khoảng 1,3% tổng dư nợ cho vay khách hàng.

Con số này không làm xấu tỷ lệ nợ xấu nội bảng, bởi đây là các khoản đã được xử lý bằng dự phòng và đưa ra ngoại bảng. Nhưng xét về bản chất kinh tế, nó vẫn là phần “bóng” của rủi ro tín dụng quá khứ.

Điểm đáng chú ý là quy mô nợ khó đòi đã xử lý của ACB lớn hơn số dư nợ xấu nội bảng hiện tại. Điều này không phải bất thường với ngân hàng có lịch sử hoạt động dài và quản trị rủi ro chủ động, nhưng nó nhắc rằng việc đánh giá chất lượng tài sản nên nhìn cả nội bảng lẫn ngoại bảng.

>> Khi nợ xấu ngân hàng không chỉ nằm trên bảng cân đối

Ở chiều tích cực, các khoản đã xử lý nếu thu hồi được sẽ tạo thu nhập bất thường. Nhưng trong quý I/2026, tiền thu từ các khoản nợ đã xử lý chỉ hơn 66 tỷ đồng, tương đối nhỏ so với số dư ngoại bảng hơn 9.000 tỷ đồng. Vì vậy, đây là nguồn lợi nhuận tiềm năng dài hạn hơn là động lực ngắn hạn.

Vị thế ngành: ACB là cổ phiếu của sự chắc chắn

Trong rổ 27 ngân hàng, ACB không phải ngân hàng có NIM cao nhất, cũng không phải ngân hàng có ROE cao nhất. Nhưng ACB nổi bật ở sự cân bằng: quy mô lớn, nợ xấu thấp, bao phủ nợ xấu trên 100%, CIR thấp và hệ số an toàn vốn ở vùng tương đối tốt.

Dữ liệu ngành cho thấy ACB có ROE TTM khoảng 17,5%, ROA TTM khoảng 1,69%, NIM TTM khoảng 2,92%, tỷ lệ nợ xấu 0,97%, bao phủ nợ xấu khoảng 114% và CASA khoảng 21,8%. Những chỉ số này đặt ACB vào nhóm ngân hàng có chất lượng tài sản tốt và hiệu quả sinh lời khá, dù chưa phải nhóm có câu chuyện tăng trưởng mạnh nhất.

So với Vietcombank, ACB có định giá P/B thấp hơn đáng kể nhưng cũng không có lợi thế thương hiệu phòng thủ ở cấp độ ngân hàng quốc doanh đầu ngành. So với Techcombank hay MBBank, ACB chưa có CASA vượt trội. So với VPBank hay HDBank, ACB không theo đuổi khẩu vị lợi nhuận cao bằng cách chấp nhận rủi ro tín dụng cao hơn.

Nói cách khác, ACB không phải cổ phiếu ngân hàng của sự kịch tính. ACB là cổ phiếu của sự chắc chắn tương đối. Thị trường thường không trả mức premium quá cao cho sự đều đặn, trừ khi sự đều đặn đó đi kèm một chất xúc tác mới.

Mục tiêu tăng trưởng 16% ở cả tín dụng và huy động trong năm 2026 là thử thách thực sự với ACB. Ảnh: BCTN ACB 2025

Kế hoạch 2026: tăng trưởng 16% là bài kiểm tra kỷ luật

Tài liệu kế hoạch năm 2026 của ACB đặt mục tiêu tăng 16% đối với tổng tài sản, dư nợ tín dụng và huy động, lợi nhuận trước thuế tăng 14%, đồng thời kiểm soát tỷ lệ nợ xấu dưới 2%.

Nếu nhìn vào quý I, mục tiêu lợi nhuận có vẻ khả thi. Với lợi nhuận trước thuế hơn 5.368 tỷ đồng, ACB đã hoàn thành khoảng một phần tư kế hoạch ước tính cả năm. Nếu chi phí dự phòng không tăng đột biến như quý IV/2025, ngân hàng có nền tảng tốt để đi theo kế hoạch.

Tuy nhiên, mục tiêu tăng trưởng 16% ở cả tín dụng và huy động mới là thử thách thực sự. Tăng tín dụng mạnh hơn trong bối cảnh ACB vốn thận trọng đòi hỏi ngân hàng phải tìm đủ khách hàng tốt, giữ biên lãi hợp lý và không nới lỏng khẩu vị rủi ro quá mức.

Mục tiêu huy động cũng không dễ. Quý I/2026, tiền gửi khách hàng đã giảm, trong khi giấy tờ có giá tăng mạnh. Nếu xu hướng này kéo dài, ACB vẫn có thể tăng quy mô nguồn vốn, nhưng chi phí vốn có thể tiếp tục là sức ép lên NIM.

Vì vậy, năm 2026 sẽ kiểm nghiệm khả năng “tăng trưởng có kỷ luật” của ACB. Ngân hàng có nền tảng tốt, nhưng để biến nền tảng đó thành tăng trưởng lợi nhuận cao hơn, ACB cần cải thiện CASA, mở rộng thu ngoài lãi và kiểm soát nợ nhóm 2.

Định giá cổ phiếu ACB: không rẻ sâu, nhưng hợp lý với chất lượng

Theo dữ liệu thị trường cuối tháng 6/2026, ACB đang giao dịch quanh P/E 8 lần và P/B khoảng 1,35 lần. Với ROE TTM khoảng 17,5%, định giá này không phải đắt nếu so với chất lượng tài sản và hiệu quả vận hành của ngân hàng.

>> Thị trường đang định giá các ngân hàng thế nào?

Nếu đặt ACB trên mặt phẳng P/B và ROE, ngân hàng nằm ở vùng khá cân bằng: P/B thấp hơn nhóm được thị trường trả premium cao, nhưng ROE vẫn cao hơn trung bình ngành. Điều này phản ánh cách thị trường nhìn ACB như một ngân hàng tốt, nhưng chưa có câu chuyện tăng trưởng đủ mạnh để được định giá lại lên vùng cao hơn.

Yếu tố có thể giúp cổ phiếu ACB được nhìn nhận tích cực hơn là khả năng chứng minh ba điều trong năm 2026: CASA cải thiện, lợi nhuận tăng đúng kế hoạch mà không phải giảm chuẩn tín dụng, và nợ nhóm 2 không chuyển hóa thành nợ xấu.

Ngược lại, nếu tăng trưởng tín dụng phải đi kèm chi phí vốn cao hơn và nợ nhóm 2 tiếp tục tăng, định giá ACB có thể vẫn bị neo ở vùng hợp lý, thay vì mở rộng mạnh.

Định giá ACB: P/B không cao so với ROE

ACB nằm ở vùng định giá khá cân bằng: ROE cao hơn trung bình ngành, trong khi P/B không quá đắt so với nhóm ngân hàng chất lượng.

Nguồn: Tổng hợp từ dữ liệu thị trường và dữ liệu BCTC 27 ngân hàng.

ACB đang có lợi thế, nhưng bài thi mới vừa bắt đầu

Quý I/2026 cho thấy ACB vẫn là một trong những ngân hàng có nền tảng phòng thủ tốt nhất trong hệ thống. Tỷ lệ nợ xấu dưới 1%, bao phủ nợ xấu trên 100%, CIR thấp và lợi nhuận phục hồi là những điểm sáng rõ ràng.

Nhưng chính vì nền tảng đã tương đối sạch, kỳ vọng với ACB sẽ chuyển sang một câu hỏi khác: ngân hàng có thể tăng trưởng nhanh hơn mà vẫn giữ được bản sắc thận trọng hay không?

Năm 2026, ACB không cần chứng minh rằng mình an toàn. Điều ngân hàng cần chứng minh là sự an toàn đó có thể chuyển hóa thành tăng trưởng lợi nhuận bền vững. Đây mới là điểm sẽ quyết định ánh sáng của bức tranh ACB trong những quý tới.

* Bài viết thuộc Chuyên đề "Toàn cảnh ngân hàng Việt Nam: Từ báo cáo tài chính đến mạch nhịp kinh tế"