Liên minh trạm sạc 'ngoài VinFast' ngày càng đông, liệu có nên chuyện?

Thị trường xe điện tại Việt Nam đang trở nên sôi động hơn bao giờ hết trước sự tham gia của hàng loạt thương hiệu. Trước đó ngoài VinFast, các hãng xe còn lại như BYD, Omoda & Jaecoo hay Geely, Lynk & Co vẫn khá dè dặt trong việc xây dựng hệ thống trạm sạc rộng rãi.

Khi đó, các hãng xe điện chọn cách chờ sự phát triển từ các công ty sạc tư nhân thay vì tự xây dựng hạ tầng trạm sạc riêng. Giải pháp này dễ hiểu để tiết kiệm chi phí với các thương hiệu mới.

Tuy nhiên như đã nói, trạm sạc và xe điện là 2 yếu tố luôn đi cùng nhau với người dùng Việt. Đây cũng là câu chuyện "con gà và quả trứng" quen thuộc mà các hãng xe điện phải đối mặt khi mong muốn tạo ra doanh số tại Việt Nam.

Đến năm nay khi muốn tìm cái gia tăng thị phần, các hãng xe cần phải thay đổi, và đó là lúc các liên minh trạm sạc "ngoài VinFast" được thành lập.

BYD - Futa EV

Gần nhất vào cuối tháng 6, BYD thông báo hợp tác cùng Futa Group - Tập đoàn Phương Trang nhằm phát triển hạ tầng trạm sạc điện. Một trong những nội dung hợp tác trọng tâm là kết nối và chia sẻ hạ tầng trạm sạc giữa hai bên.

Theo đó, khách hàng của BYD Việt Nam và FUTA có thể sử dụng chung hệ thống trạm sạc trong hệ sinh thái do FUTA/ Kim Long vận hành cũng như mạng lưới trạm sạc của BYD Việt Nam trên toàn quốc, tại các địa điểm kinh doanh hoặc các địa điểm hợp tác được 2 bên thống nhất, mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ sạc điện trên phạm vi rộng hơn.

Hiện tại, BYD đang có khoảng 30 trạm sạc được đặt phía trước các đại lý của hãng, mỗi trạm có khoảng 2 trụ sạc. Trong khi đó theo thông tin được cung cấp từng ứng dụng Futa EV, tập đoàn này hiện có duy nhất trạm sạc nằm tại phường Tân Tạo (TP.HCM) với 20 trụ.

Trên ứng dụng của Futa, hiện chỉ có duy nhất trạm Futa tại phường Tân Tạo. Ảnh: Đan Thanh.

Sự có mặt của liên minh BYD - Futa EV đã tạo thêm cơ hội cho người dùng xe điện giải quyết nỗi lo về việc sạc xe. Đây cũng là một bước tiến mới, vừa giúp BYD thu hút khách, vừa là chiêu bài truyền thông hợp lý ở thời điểm cạnh tranh gắt gao hiện tại.

Tuy nhiên, vấn đề của liên minh lại nằm ở mục tiêu khác nhau giữa BYD và Futa EV.

Hiện tại, trạm của Futa EV vẫn đang được xây dựng ở rìa thành phố, tập trung phục vụ các mẫu xe bus điện Kim Long. Trong khi đó, người dùng ôtô điện BYD cần những trụ sạc trong trung tâm thành phố với mật độ dày đặc hơn.

Tuy nhiên ta có quyền kỳ vọng khi liên minh được thành lập và hoạt động đường dài, Futa EV và BYD có thể sẽ cùng nhau phát triển, xây dựng thêm các trạm sạc nội đô, đảm bảo phục vụ cho cả chủ xe BYD lẫn các mẫu xe vận tải hành khách từ Futa/Kim Long.

"VETC Trạm Sạc"

Trước BYD-Futa, VETC - công ty thành viên của Tasco - cũng đã ra mắt VETC Trạm sạc tại Việt Nam. Đây là liên minh hạ tầng sạc có quy mô lớn nhất tại Việt Nam ở thời điểm hiện tại.

Nếu BYD-Futa là liên minh được thành lập từ 2 thương hiệu xe khác nhau, "VETC Trạm Sạc" là liên minh kết nối các công ty sạc tư nhân và một số hãng xe như Ford, Tasco Smart Charge, ESKY và Rabbit EV. Tổng số trạm sạc của liên minh này hiện gần 200 trạm, dự kiến nâng lên đến 250 trạm đến hết quý II năm nay.

VETC Trạm sạc hiện là liên minh trụ sạc lớn nhất ngoài VinFast. Ảnh: Đan Thanh.

Sự xuất hiện của VETC Trạm Sạc có thể xem là tin vui của nhiều người dùng xe điện từ Ford, Geely hay Lynk & Co. Về phía thương hiệu, việc liên minh trụ sạc có thể giúp các hãng này tạo dựng thêm lòng tin, mở ra nhiều cơ hội doanh số hơn.

Vẫn còn nhiều thử thách

Tuy nhiên như đã phân tích ở các bài viết trước, nếu các liên minh không được phát triển một cách nghiêm túc mà chỉ là cái bắt tay trên truyền thông, việc trở thành "bệ đỡ tâm lý" hay giấc mơ "phá vỡ gian nan" cho người dùng xe điện chỉ còn là bánh vẽ.

Hiện tại dù đã bắt tay nhau, số lượng trạm sạc từ các liên minh vẫn chưa đủ để phủ rộng cả nước hay đặt lên bàn cân với hãng xe điện nội địa. Chưa kể mặc dù đứng cùng vị trí "cửa dưới" ở đường đua xây dựng trạm sạc tại Việt Nam, các hãng xe điện mới, đặc biệt là những thương hiệu Trung Quốc, lại không bắt tay nhau mà thành lập những liên minh nhỏ lẻ. Khi đó, số lượng trạm sạc mà người dùng thật sự được hưởng lợi ngày càng bị chia nhỏ.

Các liên minh này đến với nhau vì sự khác biệt, chênh lệch phân khúc, tệp khách hàng nhằm tránh cạnh tranh. Tuy nhiên điều này lại dẫn đến một vấn đề khác. Khi các hãng đầu tư số lượng trụ sạc đồng đều, nhưng doanh số bán lại chênh lệch, sự mất cân đối của liên minh sẽ xuất hiện.

Liên minh trạm sạc vẫn còn nhiều trở ngại về sự lâu dài. Ảnh: Phúc Hậu.

Ví dụ dù đứng cùng liên minh, các hãng xe điện phổ thông có thể tận dùng nguồn lực trạm sạc để tìm kiếm thêm doanh số, trong khi các thương hiệu cao cấp hơn lại khó tăng trưởng lượng xe bán ra do giá cao. Khi kết quả doanh số không đạt như kỳ vọng, liệu các thành viên của liên minh, đặc biệt là các hãng xe cao cấp hay các công ty vận tải có còn mặn mà "bắt tay nhau"?

Nhìn chung, các liên minh trạm sạc là một chiến lược tất yếu và là tin vui cho thị trường xe điện.

Sự hình thành của các liên minh hạ tầng năng lượng như VETC Trạm Sạc hay BYD và Futa EV đánh dấu bước chuyển mình quan trọng của thị trường xe điện Việt Nam trong năm 2026 khi cuộc đua không còn gói gọn ở cấu hình hay giá bán sản phẩm.

Việc các hãng xe chấp nhận phá bỏ rào cản độc quyền để chia sẻ nguồn lực chung không chỉ giúp giải tỏa áp lực tài chính khổng lồ trong bài toán xây dựng trạm sạc nội đô mà còn mang lại lợi ích sát sườn cho người tiêu dùng.

Dù chặng đường đồng bộ hóa mục tiêu kinh doanh giữa các thành viên vẫn còn nhiều thách thức, những cái bắt tay này giúp thúc đẩy nhu cầu chuyển đổi xe điện của người Việt, đặc biệt ở thời điểm thị trường đang có nhiều sự lựa chọn đa dạng như hiện tại.