IPO kỷ lục của Anthropic trở thành phép thử với thị trường AI
Ngày thứ Tư (18/11), Anthropic huy động 81,3 tỷ USD trong đợt chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) lớn nhất lịch sử, trước phiên giao dịch đầu tiên trên sàn Nasdaq vào ngày thứ Năm (19/11)...

Ảnh minh họa - Ảnh: CNBC/Getty Images
Theo hãng tin CNBC, Anthropic, công ty trí tuệ nhân tạo (AI) đứng sau chatbot Claude, đã chốt giá IPO ở mức 83 USD/cổ phiếu, cao hơn khoảng giá 70-78 USD công bố tuần trước. Cổ phiếu này dự kiến bắt đầu giao dịch trên sàn Nasdaq vào ngày 19/11 với mã “ANT”.
Anthropic và 7 nhà đồng sáng lập đã nâng quy mô đợt chào bán lên khoảng 980 triệu cổ phiếu, thay vì 825 triệu cổ phiếu như kế hoạch ban đầu. Nhờ vậy, tổng số tiền huy động đạt 81,3 tỷ USD, vượt đợt IPO kỷ lục hồi tháng 6 của SpaceX, công ty công nghệ vũ trụ của tỷ phú Elon Musk. Khi đó, SpaceX huy động 75 tỷ USD ở thời điểm đầu và tổng cộng 85,7 tỷ USD sau khi các ngân hàng bảo lãnh phát hành thực hiện quyền chọn bán thêm cổ phiếu.
TỪ KHỞI NGHIỆP ĐẾN CÔNG TY NGHÌN TỶ USD
Với mức giá 83 USD, vốn hóa của Anthropic đạt khoảng 1,5 nghìn tỷ USD nếu tính cả các cổ phiếu có thể phát hành thêm (vốn hóa pha loãng hoàn toàn). Trước khi chốt giá, công ty nhắm tới mức định giá tối đa 1,4 nghìn tỷ USD theo khung giá cũ, đủ để lọt vào nhóm 12 doanh nghiệp niêm yết lớn nhất thế giới.
Ngoài số tiền huy động qua IPO, một nhóm công ty công nghệ gồm Google, Microsoft, Nvidia và AMD đã đồng ý đầu tư tổng cộng 26 tỷ USD vào Anthropic theo giá chào bán. Sau SpaceX và Anthropic, hai đợt IPO lớn nhất lịch sử tiếp theo là của Saudi Aramco, huy động 29,4 tỷ USD năm 2019, và SK Hynix, huy động 26,5 tỷ USD trong năm nay.
“Điều cũng đáng chú ý là Anthropic chưa đầy 6 năm tuổi”, ông Jay Ritter, giáo sư danh dự kiêm giám đốc Sáng kiến IPO của Đại học Florida, nhận định với hãng tin CNN.
Anthropic được thành lập năm 2021, khi ông Dario Amodei, nay là đồng sáng lập kiêm CEO, cùng một nhóm nhân viên rời công ty OpenAI để lập công ty mới với trọng tâm là an toàn AI. Công ty ra mắt công chúng phiên bản Claude đầu tiên vào tháng 3/2023, vài tháng sau khi OpenAI phát hành ChatGPT hồi tháng 11/2022.
Công cụ lập trình AI Claude Code, ra mắt vào đầu năm 2025, nhanh chóng thu hút giới phát triển phần mềm. Doanh thu của Anthropic tiếp tục tăng vọt sau khi Claude Cowork ra mắt đầu năm 2026, khi Anthropic khẳng định vị thế nhà cung cấp quan trọng của các công cụ AI có khả năng tự thực hiện công việc thay người dùng (agentic AI).
Công ty này chủ yếu bán sản phẩm và dịch vụ cho doanh nghiệp, đồng thời chạy đua duy trì lợi thế trước OpenAI và Google ở thị trường này. OpenAI đã nộp hồ sơ IPO bảo mật và cho biết nhiều khả năng sẽ niêm yết vào năm 2027.
Theo bản cáo bạch IPO, trong 9 tháng kết thúc ngày 30/9, Anthropic ghi nhận doanh thu 33,24 tỷ USD, tăng khoảng 1.200% so với cùng kỳ năm ngoái.
Trong hồ sơ sửa đổi, công ty cho biết doanh thu quy đổi theo năm vào cuối tháng 10 đạt khoảng 81 tỷ USD, tăng 10 tỷ USD so với một tháng trước đó. Đây là mức doanh thu cả năm nếu Anthropic giữ nguyên tốc độ hiện tại.
Dù vậy, Anthropic vẫn chưa có lãi do phải đầu tư lớn vào các công cụ AI. Trong 9 tháng kết thúc ngày 30/9, công ty ghi nhận khoản lỗ ròng 104 tỷ USD, phần lớn do thay đổi giá trị hợp lý của trái phiếu chuyển đổi và các khoản nợ phái sinh. Cùng kỳ năm ngoái, công ty lỗ ròng 25,1 tỷ USD.
Ngoài ra, Anthropic có các cam kết chi tiêu khoảng 900 tỷ USD trong những năm tới nhằm mua năng lực tính toán để huấn luyện các mô hình AI tiên tiến và phục vụ người dùng.
PHÉP THỬ VỚI TOÀN NGÀNH
Theo các chiến lược gia thị trường chứng khoán, thị trường giá lên (bull market) gắn với AI bắt đầu từ giữa tháng 10/2022 và tăng tốc sau khi ChatGPT ra mắt ngày 30/11/2022. Kể từ đó, chỉ số Nasdaq Composite đã tăng khoảng 135%, tương ứng thêm 26 nghìn tỷ USD giá trị vốn hóa thị trường.
Khi niêm yết, Anthropic, một trong những công ty AI cốt lõi, phần nào gánh kỳ vọng của cả thị trường giá lên do AI thúc đẩy này.
Tuy nhiên, đợt IPO diễn ra khi ngành AI vừa trải qua một loạt cú sốc, gồm phản ứng dữ dội với ngành này thể hiện qua kết quả bầu cử Quốc hội Mỹ giữa nhiệm kỳ và việc ông Jensen Huang bị buộc rời vị trí CEO công ty chế tạo chip Nvidia vào tuần trước. Thị trường cũng lo ngại lãi suất tăng khiến nhiều nhà phát triển trung tâm dữ liệu và các công ty đám mây thế hệ mới (neocloud) khó gánh nổi nợ vay.
Chỉ số Nasdaq Composite, thiên về cổ phiếu công nghệ, hiện giảm hơn 10% so với mức kỷ lục cách đây 6 tuần, khi sức hấp dẫn của cổ phiếu AI nguội dần và lo ngại ngày một lớn rằng đà xây dựng trung tâm dữ liệu đang chậm lại.
Vì vậy, nhà đầu tư đang chờ xem các công ty phát triển mô hình AI tiên phong sẽ biến sản phẩm thành nguồn lợi nhuận ổn định như thế nào, lý giải ra sao cho các khoản chi khổng lồ xây dựng trung tâm dữ liệu và mang lại lợi nhuận cho cổ đông. Sau khi niêm yết, Anthropic cũng phải công bố hàng quý nhiều thông tin hơn về doanh thu, chi tiêu và lợi nhuận.
Các nhà đầu tư lạc quan cho rằng nhu cầu đối với các công cụ AI sẽ tiếp tục tăng mạnh khi ngày càng nhiều doanh nghiệp áp dụng công nghệ này. Giới phân tích dự báo Anthropic sẽ theo đuổi thêm những hướng tăng trưởng doanh thu khác, trong đó có phát triển các mô hình chuyên biệt cho những ngành như y tế và khoa học.
Ngược lại, những người hoài nghi đặt câu hỏi liệu công ty có thể duy trì tăng trưởng và doanh thu khi cạnh tranh ngày càng gay gắt. Theo quan điểm bi quan, các công cụ AI sẽ dần trở thành hàng hóa thông thường, nơi khách hàng dễ dàng chuyển đổi giữa các nhà cung cấp. Khi đó, Anthropic sẽ khó giữ được sức mạnh định giá và doanh thu có thể bị bào mòn.
Hành trình đi tới đợt IPO lịch sử của Anthropic cũng vấp phải nhiều tranh cãi. Có thời điểm, chính quyền của Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ngăn công ty này phát hành các mô hình tiên tiến ra công chúng.
Trong quá trình phát triển thần tốc, Anthropic gặp không ít thách thức do quan điểm của công ty về an toàn, quy định và an ninh quốc gia, dẫn tới 2 lần bất đồng gây chú ý với Chính phủ Mỹ trong năm nay. Ngoài ra, bản cáo bạch IPO của công ty đã dành hơn 90 trang để nêu các yếu tố rủi ro mà nhà đầu tư cần cân nhắc.
Mối lo ngại về việc các công cụ AI vượt khỏi tầm kiểm soát và công nghệ ngày càng mạnh bị sử dụng vào mục đích gây hại cũng đang gia tăng. Hồi tháng 9, ông Amodei kêu gọi các công ty trong ngành “điều chỉnh nhịp độ phát triển ở tuyến đầu”, sau khi một số cựu nhân viên Anthropic lên tiếng cảnh báo về các vấn đề an toàn tại công ty.
Trong video giới thiệu đợt IPO tới nhà đầu tư, ông Amodei nói: “Tôi nghĩ nếu làm đúng, chúng ta có thể tạo ra một kỷ nguyên của những điều kỳ diệu, khi nhân loại giải quyết được những vấn đề đã làm khó chúng ta suốt hàng thiên niên kỷ”.
“Tâm lý nhà đầu tư đối với AI đang biến động rất mạnh. Một đợt IPO thành công nhiều khả năng sẽ đưa tâm lý theo hướng tích cực trong ngắn hạn, nhưng quỹ đạo dài hạn của hoạt động kinh doanh và kết quả của Anthropic mới là yếu tố thực sự củng cố thêm niềm tin vào xu hướng đầu tư AI”, ông Avery Marquez, giám đốc chiến lược đầu tư của công ty Renaissance Capital, nhận định với CNN.



