Iran chuẩn bị ứng phó sau khi Mỹ tái áp đặt phong tỏa hàng hải

Cảng biển Chabahar tại Iran. Ảnh: IRNA/TTXVN

Theo hãng tin AFP, ngày 13/7, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố Washington sẽ khôi phục lệnh phong tỏa đối với các tàu ra vào cảng của Iran. Ban đầu, ông Trump đề xuất thu khoản phí tương đương 20% giá trị đối với toàn bộ hàng hóa được vận chuyển qua eo biển Hormuz, song sau đó đã rút lại đề xuất này.

"Chúng tôi đang tái áp đặt lệnh phong tỏa Iran. Lệnh này chỉ áp dụng đối với tàu thuyền hoặc khách hàng của Iran khi ra vào khu vực. Tất cả các quốc gia khác vẫn được sử dụng eo biển Hormuz một cách công bằng và cởi mở", ông Trump viết trên mạng xã hội.

Thông báo được đưa ra chưa đầy một tháng sau khi Washington và Tehran đạt được thỏa thuận tạm thời, theo đó Mỹ nới lỏng một số hạn chế và dỡ bỏ một phần biện pháp trừng phạt đối với hoạt động xuất khẩu dầu của Iran.

Theo Windward Intelligence, đơn vị chuyên cung cấp thông tin về an ninh hàng hải, Iran dường như đã chuẩn bị sẵn lực lượng tàu có khả năng vượt qua lệnh phong tỏa. Hệ thống theo dõi của Windward ghi nhận 23 tàu hoạt động tại eo biển Hormuz sử dụng cờ giả hoặc tắt thiết bị nhận dạng tự động (AIS) trong quá trình di chuyển nhằm che giấu hành trình.

Dữ liệu của Vortexa cho thấy trong số 23 tàu này có 10 tàu đang chở hàng, trong khi 13 tàu còn lại đang ở trạng thái không tải.

Windward cũng theo dõi một tàu chở dầu của Iran di chuyển theo lộ trình vòng qua nhiều điểm trung chuyển. Tàu nhận dầu tại đảo Kharg - trung tâm xuất khẩu dầu lớn nhất của Iran. sau đó đi qua cơ sở trung chuyển Basrah của Iraq trước khi tiếp tục hành trình tới Trung Quốc. Theo Windward, mô hình này tương đồng với các phương thức mà Iran từng sử dụng nhằm che giấu nguồn gốc dầu xuất khẩu.

Ông Adnan Mazarei, nghiên cứu viên cấp cao tại Viện Kinh tế Quốc tế Peterson và cựu Phó Giám đốc Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), cho rằng Iran có nhiều kinh nghiệm trong việc đối phó các lệnh trừng phạt của Mỹ. Theo ông, trong nhiều năm qua, Tehran bị Washington cáo buộc sử dụng mạng lưới công ty bình phong, các giao dịch hoán đổi dầu bí mật và những kênh thanh toán phức tạp để duy trì xuất khẩu. Các "đội tàu bóng tối" của Iran thường xuyên thay đổi thông tin nhận dạng và phần lớn lượng dầu vẫn được bán sang Trung Quốc - khách hàng lớn nhất, nhập khoảng 80% lượng dầu của Iran bất chấp các lệnh trừng phạt của Washington

Đợt phong tỏa hàng hải đầu tiên của Mỹ, kéo dài từ giữa tháng 4 đến giữa tháng 6, đã làm suy giảm đáng kể hoạt động xuất khẩu dầu của Iran, dù không thể ngăn chặn hoàn toàn. Theo Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA), khoảng một nửa nguồn thu ngân sách của Iran đến từ xuất khẩu dầu.

Trong thời gian Mỹ tạm nới lỏng các biện pháp hạn chế, Iran đã xuất khẩu ít nhất 2,2 triệu thùng dầu mỗi ngày - mức cao so với các tháng gần đây. Theo giới phân tích, con số thực tế có thể còn lớn hơn do một phần hoạt động vận chuyển không được công khai. Lượng dầu này bao gồm các chuyến hàng xuất phát từ các cảng của Iran cũng như từ những tàu chở dầu từng bị giữ lại tại một cảng ở vịnh Oman. Nếu Tehran tiếp tục duy trì được đầu ra, nguồn thu từ xuất khẩu dầu có thể giúp giảm bớt sức ép đối với nền kinh tế trong nước, đồng thời bổ sung nguồn cung cho thị trường dầu mỏ toàn cầu.