Iran đã chọn được tân Lãnh tụ Tối cao kế nhiệm ông Ali Khamenei nhưng vẫn giữ bí mật danh tính

Sau khi Lãnh tụ Tối cao Iran Ali Khamenei thiệt mạng trong cuộc tập kích của Mỹ và Israel ngày 28/2, hệ thống chính trị tại Tehran nhanh chóng kích hoạt cơ chế chuyển giao quyền lực được quy định trong hiến pháp.

Chỉ trong vài ngày sau sự kiện này, Hội đồng Chuyên gia - cơ quan tôn giáo và chính trị có quyền lực đặc biệt tại Iran - đã tiến hành quá trình lựa chọn lãnh đạo mới cho quốc gia.

Theo truyền thông Iran, Hội đồng Chuyên gia gồm 88 thành viên đã hoàn tất bỏ phiếu và đạt được sự đồng thuận về người kế nhiệm.

Một số thành viên hội đồng cho biết, ứng viên được lựa chọn đã nhận được sự ủng hộ của đa số và được đánh giá là “phù hợp nhất” để đảm nhiệm cương vị quyền lực cao nhất đất nước. Tuy nhiên, danh tính của người này vẫn chưa được công bố chính thức.

Việc trì hoãn công bố được cho là xuất phát từ lo ngại an ninh. Các quan chức Iran cho rằng lãnh đạo mới có thể trở thành mục tiêu tấn công nếu danh tính bị lộ sớm trong bối cảnh căng thẳng quân sự với Mỹ và Israel đang ở mức cao.

Theo giới phân tích, quá trình lựa chọn lãnh tụ tối cao tại Iran mang tính đặc thù vì không phải là một cuộc bầu cử phổ thông.

Quyền quyết định hoàn toàn thuộc về Hội đồng Chuyên gia, cơ quan tôn giáo gồm 88 giáo sĩ Hồi giáo dòng Shiite.

Các thành viên của hội đồng này được người dân Iran bầu ra với nhiệm kỳ 8 năm, nhưng ứng viên phải được Hội đồng Giám hộ phê chuẩn tư cách trước khi tham gia tranh cử.

Khi vị trí lãnh tụ tối cao bị khuyết, Hội đồng Chuyên gia sẽ tổ chức họp kín để thảo luận và bỏ phiếu chọn người kế nhiệm.

Theo quy định hiến pháp, ứng viên phải đáp ứng nhiều tiêu chuẩn nghiêm ngặt như có kiến thức sâu rộng về luật Hồi giáo, có uy tín tôn giáo, phẩm chất đạo đức cao và năng lực lãnh đạo chính trị.

Trong trường hợp không có ứng viên nào đáp ứng đầy đủ mọi tiêu chí, hội đồng vẫn có thể lựa chọn người được đánh giá có năng lực lãnh đạo nổi trội.

Lãnh tụ tối cao là vị trí quyền lực nhất trong hệ thống chính trị Iran. Người giữ cương vị này không chỉ là lãnh đạo tôn giáo mà còn là tổng tư lệnh lực lượng vũ trang, người quyết định cuối cùng về chính sách đối ngoại, quốc phòng và nhiều vấn đề chiến lược của đất nước.

Lãnh tụ tối cao cũng có quyền bổ nhiệm nhiều chức vụ quan trọng như tư lệnh quân đội, lãnh đạo Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran và chánh án tư pháp.

Kể từ sau Cách mạng Hồi giáo năm 1979, Iran chỉ trải qua một lần chuyển giao vị trí lãnh tụ tối cao. Năm 1989, đại giáo chủ Ruhollah Khomeini qua đời và ông Ali Khamenei được Hội đồng Chuyên gia bầu làm người kế nhiệm.

Ông Khamenei sau đó giữ cương vị này suốt hơn 3 thập kỷ cho đến khi thiệt mạng trong cuộc tập kích ngày 28/2/2026.

Trong các cuộc thảo luận về người kế nhiệm, một số cái tên được nhắc tới, trong đó có giáo sĩ Mojtaba Khamenei, 56 tuổi, con trai của cố lãnh tụ Ali Khamenei.

Ông được cho là có ảnh hưởng lớn trong giới chính trị và có quan hệ chặt chẽ với lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran cũng như lực lượng dân quân Basij.

Tuy nhiên, khả năng chuyển giao quyền lực theo kiểu cha truyền con nối vẫn gây tranh cãi trong giới giáo sĩ Iran.

Việc Iran nhanh chóng hoàn tất quá trình bỏ phiếu cho thấy hệ thống chính trị nước này vẫn vận hành theo đúng cơ chế hiến pháp dù đang đối mặt với khủng hoảng an ninh.

Tuy nhiên, quyết định giữ bí mật danh tính tân lãnh tụ cho thấy Tehran đang đặc biệt thận trọng trước nguy cơ các lãnh đạo cấp cao tiếp tục trở thành mục tiêu trong cuộc đối đầu quân sự đang leo thang tại Trung Đông.

Việt Hùng