Iran đã tàn phá căn cứ hải quân Mỹ ở Bahrain thế nào?

Khói bốc lên sau vụ tấn công bằng tên lửa của Iran nhằm vào trụ sở Hạm đội 5 của hải quân Mỹ ở Manama, Bahrain ngày 28/2/2026. Ảnh: Anadolu Agency/TTXVN

Hình ảnh vệ tinh lần đầu tiên hé lộ mức độ tàn phá mà Iran gây ra tại Căn cứ Hỗ trợ Hải quân Bahrain (NSA Bahrain) - thiệt hại mà Lầu Năm Góc cho đến nay vẫn chưa công khai thừa nhận, đồng thời buộc Mỹ phải tính toán lại toàn bộ chiến lược hiện diện quân sự tại Trung Đông.

Thiệt hại nặng nề bị che giấu

Theo phân tích của tờ Wall Street Journal ngày 26/6 dựa trên hình ảnh vệ tinh, video mạng xã hội và các cuộc phỏng vấn với quân nhân tại ngũ và cựu quân nhân, căn cứ hải quân Mỹ tại Bahrain đã liên tục bị tấn công từ cuối tháng 2 đến tháng 6 năm nay. Các cuộc tấn công trúng đích đã phá hủy hoặc làm hư hại trụ sở chỉ huy, ít nhất một chục tòa nhà và hai thiết bị liên lạc vệ tinh.

Đại úy Tim Hawkins, người phát ngôn của Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM), cho biết trong suốt cuộc chiến, Iran đã phóng hơn 8.000 tên lửa và thiết bị bay không người lái (UAV), nhưng chỉ có hai vụ tấn công gây thương vong cho quân nhân Mỹ. Ông Hawkins nhấn mạnh CENTCOM đã "ưu tiên bảo vệ nhân mạng hơn là các công trình" và cho biết Mỹ đã tấn công hơn 13.500 mục tiêu của Iran - gây thiệt hại cho đối phương nhiều hơn so với những gì Mỹ phải gánh chịu. Quân đội Mỹ đã sơ tán hầu hết nhân viên nhưng vẫn duy trì một số ít người ở lại, đồng thời khẳng định các cuộc tấn công không ảnh hưởng đáng kể đến hoạt động.

Tuy nhiên, thực tế thiệt hại về cơ sở hạ tầng là rất nghiêm trọng. Nằm cách bờ biển phía Nam Iran chưa đầy 240 km, NSA Bahrain là căn cứ hải quân duy nhất của Mỹ tại Trung Đông, hoạt động như điểm tựa chiến lược trong hơn ba thập kỷ, có khả năng chứa mọi loại tàu trong hạm đội hải quân và đóng vai trò quan trọng trong việc chống buôn lậu vũ khí, rải thủy lôi và tấn công tàu thương mại.

Iran đã tấn công cả ba khu vực của căn cứ: khu ven biển, khu hành chính-chỉ huy và khu phức hợp kho chứa. Tổng chi phí xây dựng ước tính tại NSA Bahrain lên tới khoảng 400 triệu USD, theo tính toán của Wall Street Journal dựa trên mô hình chi phí công khai của Lầu Năm Góc.

Cụ thể, trụ sở Hạm đội 5 Hải quân Mỹ - đơn vị phụ trách toàn bộ khu vực Trung Đông - đã bị hư hại nặng và hiện không còn sử dụng được, với chi phí xây dựng ước tính 200 triệu USD. Tòa nhà huấn luyện lực lượng an ninh hải quân bị phá hủy hoàn toàn (ước tính 1 triệu USD). Kho chứa khẩn cấp - nơi chứa xe cứu thương - bị hư hại (14 triệu USD). Bể chứa nước và nhà kho liền kề cũng bị phá hủy (41 triệu USD). Nhà ăn chính và doanh trại có sức chứa khoảng 450 người hư hỏng nặng (24 triệu USD). Khu phức hợp nhà kho thuê từ Tập đoàn Banz của Bahrain - trong đó có kho chứa thiết bị của Lực lượng Đặc nhiệm 59, đơn vị UAV và trí tuệ nhân tạo đầu tiên của Hải quân Mỹ, thành lập năm 2021 - bị thiệt hại ước tính 34 triệu USD. Ít nhất ba nhà kho lân cận cũng hư hại thêm 75 triệu USD.

Đặc biệt, hai trạm thu phát tín hiệu vệ tinh AN/GSC-52B - cho phép liên lạc quân sự gần như thời gian thực - đã bị phá hủy trong những giờ đầu tiên của các cuộc tấn công trả đũa của Iran, cùng với một cơ sở quản lý thông tin liên lạc. Theo Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS), mỗi trạm có giá khoảng 20 triệu USD.

Các quan chức Lầu Năm Góc đã từ chối thảo luận về chi phí thiệt hại với Quốc hội Mỹ. Khi được hỏi tại phiên điều trần hồi tháng 5 vừa qua, Bộ trưởng Chiến tranh Pete Hegseth chỉ đáp lại bằng câu hỏi ngược: "Chi phí để Iran sở hữu vũ khí hạt nhân là bao nhiêu?" Kiểm toán viên Lầu Năm Góc Jay Hurst cũng xác nhận với Quốc hội Mỹ rằng ước tính chi phí chiến tranh 29 tỷ USD của bộ này không bao gồm thiệt hại đối với các căn cứ. CSIS ước tính tổng chi phí cuộc chiến vào khoảng 40 tỷ USD, trong đó thiệt hại căn cứ từ 2,2 đến 5,1 tỷ USD.

Vào tháng 4, chính phủ Mỹ còn gây áp lực lên các nhà cung cấp hình ảnh vệ tinh thương mại để hạn chế quyền truy cập vào các hình ảnh cho thấy sự tàn phá tại các căn cứ Mỹ, với lý do bảo vệ lực lượng.

Ngoài Bahrain, các cuộc tấn công của Iran còn gây thiệt hại đáng kể tại căn cứ không quân Ali Al Salem ở Kuwait, căn cứ không quân Al Dhafra ở Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), và phá hủy máy bay E-3 Sentry tại căn cứ không quân Prince Sultan ở Saudi Arabia. Theo các quan chức Mỹ, tổng cộng ít nhất 20 địa điểm của Mỹ trong khu vực bị tấn công, bao gồm cả cơ sở ngoại giao.

Tính toán lại chiến lược

Những thiệt hại này đang buộc Mỹ phải đánh giá lại toàn bộ sự hiện diện quân sự tại Trung Đông. Các phương án đang được cân nhắc bao gồm: cải tổ căn cứ ở Bahrain, giảm hiện diện tại Kuwait và Saudi Arabia, di dời một số căn cứ về phía Tây - ngoài tầm bắn của tên lửa và UAV Iran - và chuyển các trung tâm chỉ huy xuống dưới lòng đất. Một trong những địa điểm đang được xem xét là Israel, nơi từng đóng quân hàng chục máy bay Mỹ trong thời chiến.

Mackenzie Eaglen, đồng Chủ tịch Ủy ban Quốc gia về Tương lai Hải quân (do Quốc hội Mỹ thành lập để nghiên cứu về chính sách, chiến lược và ngân sách liên quan đến sức mạnh của Hải quân và Thủy quân lục chiến Mỹ), nhận định các thiệt hại "đã phơi bày những điểm yếu và lỗ hổng trên diện rộng". Tiến sĩ Ravi Chaudhary, cựu quan chức Không quân Mỹ, lý giải: "Đây là hệ quả của 10 năm Iran điều chỉnh công nghệ tấn công của mình để đạt tầm bắn và độ chính xác cao hơn".

Phó Đô đốc Kevin Donegan, cựu chỉ huy lực lượng hải quân Mỹ ở Trung Đông, dự đoán Mỹ sẽ duy trì sự hiện diện tại Bahrain nhưng đặt câu hỏi: "Sự hiện diện đó sẽ trông như thế nào khi cuộc chiến này kết thúc?".

Trong khi đó, Ngoại trưởng Marco Rubio đã tới thăm Bahrain, UAE và Kuwait để tái khẳng định cam kết của Washington với an ninh khu vực, nhưng bỏ qua Saudi Arabia, quốc gia đã hạn chế quyền tiếp cận không phận và căn cứ của Mỹ trong suốt cuộc chiến gần đây với Iran, làm sâu sắc thêm rạn nứt khiến Washington phải xem xét lại lập trường của mình tại khu vực này.

Wall Street Journal kết luận: Những quyết định mà Mỹ đưa ra hiện nay - xây dựng lại cái gì, từ bỏ cái gì, rút quân đến mức nào - sẽ định hình sự hiện diện của nước này ở Trung Đông trong cả một thế hệ.