Iran đổ lỗi cho Mỹ trong căng thẳng eo biển Hormuz

Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi phát biểu tại Tehran. Ảnh: THX/TTXVN

Tuy nhiên, trong bối cảnh căng thẳng chưa hạ nhiệt, cả hai bên đều xác nhận vẫn đang duy trì các kênh liên lạc nhằm tìm kiếm giải pháp ngoại giao.

Tehran chỉ trích Mỹ vi phạm thỏa thuận

Trong cuộc phỏng vấn được truyền thông Iran đăng tải ngày 25/7, Ngoại trưởng Abbas Araghchi cho rằng Mỹ đã vi phạm Bản ghi nhớ (MoU) được hai nước ký kết hồi tháng 6 khi tự ý thúc đẩy một tuyến lưu thông mới qua eo biển Hormuz mà không tham vấn Tehran.

Theo ông Araghchi, thỏa thuận này trao cho Iran quyền xây dựng các cơ chế và quy định đối với hoạt động quá cảnh qua tuyến hàng hải chiến lược nối Vịnh Ba Tư với biển Arab. Vì vậy, mọi thay đổi liên quan đến luồng di chuyển của tàu thuyền đều phải được thảo luận với Tehran. Ông cũng nhấn mạnh hai bên từng thống nhất thiết lập một đường dây liên lạc trực tiếp để xử lý những bất đồng phát sinh.

Phát biểu của Ngoại trưởng Iran được đưa ra trong bối cảnh những dấu hiệu hạ nhiệt bắt đầu xuất hiện sau nhiều tuần hai nước liên tiếp tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào lợi ích của nhau, khiến thỏa thuận hòa bình tạm thời gần như bị phá vỡ.

Theo kênh Al Jazeera, đây là lần đầu tiên trong gần hai tuần không ghi nhận các cuộc không kích trực tiếp của Mỹ nhằm vào những thành phố lớn của Iran trong đêm. Người phát ngôn Bộ Y tế Iran Hossein Kermanpour cũng xác nhận trên mạng xã hội X rằng nước này đã trải qua một "đêm yên bình".

Mỹ phát tín hiệu mềm mỏng

Trong khi đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump dường như giảm giọng điệu cứng rắn so với các tuyên bố trước đó về khả năng tiến hành các đợt tấn công quy mô lớn mới nhằm vào Iran.

Ông cho biết các quan chức Iran vẫn đang trao đổi với phía Mỹ và bày tỏ mong muốn đạt được một thỏa thuận. Dù cho rằng Tehran có thể chưa sẵn sàng đi đến quyết định cuối cùng, ông khẳng định Washington vẫn sẵn sàng lắng nghe.

Các quan chức Iran cũng xác nhận hai nước đang tiếp tục trao đổi thông điệp thông qua các bên trung gian. Một số đề xuất đã được chuyển tới Tehran và hiện vẫn đang được xem xét.

Tuy nhiên, tiến trình đàm phán chưa đạt bước đột phá khi hai bên vẫn tồn tại những khác biệt cơ bản về quan điểm, trong khi sự thiếu tin tưởng lẫn nhau tiếp tục là rào cản lớn.

Eo biển Hormuz lần nữa trở thành tâm điểm

Eo biển Hormuz tiếp tục là điểm nóng trong quan hệ Mỹ - Iran. Tehran khẳng định bản ghi nhớ ký kết cho phép nước này giám sát hoạt động đi lại qua tuyến hàng hải chiến lược, đồng thời yêu cầu các tàu thuyền phải phối hợp với cơ quan chức năng Iran và tuân thủ các tuyến đường được chỉ định.

Ngược lại, Washington bác bỏ cách diễn giải này và nhiều lần khẳng định Iran không có quyền kiểm soát eo biển Hormuz.

Sau khi Iran triển khai các biện pháp nhằm vào những tàu mà họ cho là vi phạm các quy định mới, quân đội Mỹ đã tái áp đặt phong tỏa đối với các cảng biển của Iran.

Ngày 25/7, người phát ngôn Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) Tim Hawkins cho biết lực lượng Mỹ đã vô hiệu hóa một tàu chở dầu nhiều lần tìm cách vượt qua lệnh phong tỏa và phớt lờ các cảnh báo của Washington. Trước đó một ngày, quân đội Mỹ thông báo đã chuyển hướng 12 tàu và vô hiệu hóa thêm một tàu khác kể từ khi nối lại hoạt động phong tỏa hôm 14/7.

Theo cựu tùy viên quốc phòng Áo Wolfgang Pusztai, Mỹ đang triển khai đồng thời nhiều công cụ gây sức ép với Iran, từ ngoại giao, các biện pháp kinh tế thông qua phong tỏa cho đến hành động quân sự.

Ông nhận định Washington đang phối hợp linh hoạt các biện pháp này nhằm đạt mục tiêu chiến lược, trước mắt là mở lại hoạt động lưu thông tại eo biển Hormuz. Theo ông, chiến lược "lúc cứng, lúc mềm" của Mỹ vừa tạo áp lực quân sự, vừa để ngỏ cánh cửa đàm phán, qua đó thúc đẩy Iran hướng tới việc chấm dứt xung đột.

Xung đột lan rộng sang Biển Đỏ

Căng thẳng cũng có dấu hiệu lan rộng khi lực lượng Houthi tại Yemen, đồng minh của Iran, tiếp tục làm gián đoạn hoạt động hàng hải tại eo biển Bab al-Mandeb - tuyến vận tải quan trọng nối Biển Đỏ với Ấn Độ Dương.

Liên quân do Saudi Arabia dẫn đầu cho biết đã tiến hành không kích thành phố cảng Hodeidah do Houthi kiểm soát, khẳng định các mục tiêu bị tấn công đều liên quan đến các mối đe dọa đối với hoạt động vận tải thương mại trên Biển Đỏ.

Trong khi đó, Cơ quan Phòng vệ Dân sự Saudi Arabia thông báo còi báo động đã nhiều lần vang lên tại hai tỉnh Yanbu và Jizan, nơi tập trung nhiều cơ sở dầu khí quan trọng ven Biển Đỏ. Người phát ngôn Houthi Yahya Saree tuyên bố lực lượng này đã tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào những cơ sở có liên quan đến tập đoàn dầu khí quốc gia Aramco trong khu vực.

Phía Saudi Arabia sau đó cho biết cảnh báo được ban bố do xuất hiện “nguy cơ tiềm tàng”, song tình hình đã trở lại bình thường và không công bố thêm chi tiết.