Iran sắp hoàn tất thỏa thuận mua tên lửa chống hạm siêu thanh của Trung Quốc

Thỏa thuận mua CM 302

Tên lửa CM 302 của Trung Quốc. Ảnh: Truyền thông Trung Quốc

Theo hãng tin Reuters ngày 24/2, thỏa thuận mua các tên lửa CM 302 do Trung Quốc sản xuất đã gần hoàn tất, dù hai bên chưa thống nhất ngày bàn giao. Các tên lửa siêu thanh này có tầm bắn khoảng 290 km và có thể né tránh hệ thống phòng thủ trên tàu bằng cách bay thấp và nhanh. Hai chuyên gia vũ khí cho rằng nếu Iran triển khai các tên lửa này, năng lực tấn công của Iran sẽ tăng đáng kể và gây ra mối đe dọa đối với lực lượng hải quân Mỹ trong khu vực.

Theo các nguồn tin, các cuộc đàm phán với Trung Quốc về việc mua hệ thống vũ khí tên lửa này bắt đầu từ ít nhất hai năm trước và tăng tốc sau cuộc chiến kéo dài 12 ngày giữa Israel và Iran hồi tháng 6/2025. Khi các cuộc thảo luận bước vào giai đoạn cuối vào mùa hè năm 2025, các quan chức quân sự và chính phủ cấp cao của Iran đã tới Trung Quốc, trong đó có Thứ trưởng Quốc phòng Iran Massoud Oraei. Chưa từng có tin tức về chuyến thăm của ông Oraei trước đây.

Ông Danny Citrinowicz, cựu sĩ quan tình báo Israel và hiện là nhà nghiên cứu cấp cao về Iran tại Viện Nghiên cứu An ninh Quốc gia Israel, bình luận: “Đây sẽ là yếu tố thay đổi hoàn toàn cục diện nếu Iran có năng lực siêu thanh để tấn công tàu trong khu vực. Những tên lửa này rất khó bị đánh chặn”.

Hiện chưa thể xác định có bao nhiêu tên lửa nằm trong thỏa thuận giữa hai bên, Iran đã đồng ý trả bao nhiêu tiền hoặc liệu Trung Quốc có tiếp tục thực hiện thỏa thuận trong bối cảnh căng thẳng gia tăng trong khu vực hay không.

Một quan chức Bộ Ngoại giao Iran cho biết: “Iran có các thỏa thuận quân sự và an ninh với các đồng minh và hiện là thời điểm thích hợp để sử dụng các thỏa thuận này”.

Trong bình luận gửi sau khi bài viết được đăng, Bộ Ngoại giao Trung Quốc nói họ không biết về các cuộc thảo luận liên quan đến khả năng bán tên lửa mà Reuters đã đưa tin. Bộ Quốc phòng Trung Quốc không phản hồi yêu cầu bình luận.

Khi được hỏi, Nhà Trắng không trực tiếp đề cập đến các cuộc đàm phán giữa Iran và Trung Quốc về hệ thống tên lửa. Một quan chức Nhà Trắng cho biết Tổng thống Mỹ Donald Trump đã nói rõ rằng: “Hoặc chúng ta sẽ đạt được một thỏa thuận hoặc chúng ta sẽ phải làm điều gì đó rất cứng rắn như lần trước”, đề cập đến tình trạng đối đầu hiện nay với Iran.

Các tên lửa này sẽ là một trong những trang thiết bị quân sự tiên tiến nhất mà Trung Quốc chuyển giao cho Iran và đi ngược lại lệnh cấm vận vũ khí của Liên hợp quốc được áp đặt lần đầu vào năm 2006. Các biện pháp trừng phạt được đình chỉ năm 2015 theo khuôn khổ của thỏa thuận hạt nhân với Mỹ và các đồng minh, sau đó được tái áp đặt vào tháng 9/2025.

Thương vụ tiềm năng này cho thấy quan hệ quân sự ngày càng sâu sắc giữa Trung Quốc và Iran trong bối cảnh căng thẳng khu vực gia tăng làm phức tạp nỗ lực của Mỹ nhằm kiềm chế chương trình tên lửa của Iran và hạn chế các hoạt động hạt nhân của nước này. Điều này cũng cho thấy Trung Quốc ngày càng sẵn sàng khẳng định vai trò tại một khu vực vốn lâu nay do sức mạnh quân sự Mỹ chi phối.

Trung Quốc, Iran và Nga tổ chức tập trận hải quân chung thường niên. Năm 2025, Bộ Tài chính Mỹ áp đặt trừng phạt đối với một số thực thể Trung Quốc vì cung cấp tiền chất hóa học cho Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran để sử dụng trong chương trình tên lửa đạn đạo. Trung Quốc bác bỏ các cáo buộc này và cho biết họ không biết về các vụ việc được nêu trong lệnh trừng phạt và thực thi nghiêm ngặt kiểm soát xuất khẩu đối với các sản phẩm lưỡng dụng.

Trong khi đón tiếp Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian dự lễ duyệt binh quân sự tại Bắc Kinh hồi tháng 9/2025, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình nói với nhà lãnh đạo Iran rằng: “Trung Quốc ủng hộ Iran trong việc bảo vệ chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ và phẩm giá quốc gia”.

Ngày 18/10/2025, Trung Quốc cùng Nga và Iran ký thư chung cho rằng quyết định tái áp đặt trừng phạt là thiếu sót.

Mỹ gia tăng sức ép

Theo kênh BBC, ngày 20/2, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố đang cân nhắc khả năng tiến hành các cuộc tấn công quân sự hạn chế nhằm vào Iran, trong bối cảnh hai nước vẫn đang duy trì các cuộc đàm phán về chương trình hạt nhân của Iran. Phát biểu trước báo giới, ông Trump nhấn mạnh Iran cần đạt được một thỏa thuận công bằng, đồng thời để ngỏ phương án sử dụng vũ lực nếu tiến trình ngoại giao thất bại.

Tàu sân bay USS Gerald R. Ford của hải quân Mỹ. Ảnh: Reuters/TTXVN

Theo truyền thông quốc tế, chính quyền Mỹ đã tăng cường hiện diện quân sự tại Trung Đông, bao gồm điều động nhóm tác chiến tàu sân bay USS Gerald R. Ford tới khu vực Địa Trung Hải để răn đe.

Nguồn tin mới nhất từ New York Times dẫn các hình ảnh vệ tinh và dữ liệu theo dõi chuyến bay mới nhất cho thấy có hơn 60 máy bay tấn công đang đậu tại căn cứ không quân Muwaffaq Salti ở miền Trung Jordan, gấp 3 lần số lượng máy bay thường trực tại đây. Ngoài ra, ít nhất 68 máy bay vận tải cũng đã hạ cánh xuống căn cứ này kể từ ngày 15/2, trong khi một số lượng lớn máy bay tiêm kích có thể đang được cất giấu trong các hầm trú ẩn kiên cố.

Các bức ảnh vệ tinh còn tiết lộ có cả sự hiện diện của nhiều loại máy bay hiện đại hơn so với các phi đội thông thường, bao gồm tiêm kích tàng hình F-35 cùng nhiều thiết bị bay không người lái và trực thăng quân sự. Bên cạnh đó, các hệ thống phòng không mới cũng đã được lắp đặt để bảo vệ căn cứ.

Các động thái trên diễn ra trong bối cảnh căng thẳng giữa Mỹ và Iran chưa thực sự hạ nhiệt, dù đã có một số dấu hiệu cho thấy có tiến triển trong đàm phán hạt nhân giữa hai nước.

Trong cuộc trả lời phỏng vấn trên kênh MS NOW, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi khẳng định trong vòng đàm phán đang diễn ra, Washington không yêu cầu Tehran phải chấm dứt vĩnh viễn hoạt động làm giàu urani. Ông Araghchi nêu rõ các cuộc thảo luận tập trung vào việc bảo đảm chương trình hạt nhân của Iran mang tính hòa bình, thay vì đặt điều kiện “làm giàu bằng 0” như lập trường công khai trước đây của Mỹ. Người đứng đầu ngành ngoại giao Iran cũng nhấn mạnh Tehran sẵn sàng triển khai các biện pháp xây dựng lòng tin nhằm bảo đảm chương trình của Iran không thể bị chuyển hướng sang các mục đích phi hòa bình, bao gồm khả năng chế tạo vũ khí hạt nhân.

Theo người đứng đầu ngành ngoại giao Iran, các biện pháp này bao gồm những cam kết kỹ thuật và cơ chế kiểm soát quốc tế. Ông cũng cho biết Tổng Giám đốc Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) Rafael Grossi có tham gia các cuộc đàm phán hạt nhân gần đây giữa Mỹ và Iran.

Cho đến nay, cả Mỹ và Iran đều thực thi chiến lược vừa đàm phán, vừa gia tăng đe dọa về quân sự. Cả hai bên đều thúc đẩy đàm phán dưới vai trò trung gian của Oman, nhưng bên cạnh đó cũng phát tín hiệu sẵn sàng cho kịch bản xung đột nếu như đàm phán hạt nhân thất bại. Ngoại trưởng Araghchi nhấn mạnh Iran sẵn sàng cho ngoại giao và đàm phán, cũng như sẵn sàng cho chiến tranh.

Kho vũ khí suy giảm

Ông Pieter Wezeman, nhà nghiên cứu cấp cao tại Viện Nghiên cứu Hòa bình Quốc tế Stockholm, cho biết Iran mua CM 302 sẽ cải thiện đáng kể kho vũ khí vốn bị suy giảm sau cuộc chiến năm 2025.

Tập đoàn Khoa học và Công nghiệp Hàng không Vũ trụ Trung Quốc (CASIC) quảng bá CM 302 là tên lửa chống hạm tốt nhất thế giới, có khả năng đánh chìm tàu sân bay hoặc tàu khu trục. Hệ thống vũ khí này có thể được lắp đặt trên tàu, máy bay hoặc phương tiện cơ động mặt đất và cũng có thể tấn công mục tiêu trên bộ.

Các nguồn tin cho biết Iran cũng đang thảo luận để mua các hệ thống tên lửa đất đối không của Trung Quốc, các vũ khí phòng không vác vai, vũ khí chống tên lửa đạn đạo và vũ khí chống vệ tinh.

Trung Quốc là nhà cung cấp vũ khí lớn cho Iran trong những năm 1980, nhưng việc chuyển giao vũ khí quy mô lớn giảm dần vào cuối những năm 1990 dưới áp lực quốc tế. Những năm gần đây, các quan chức Mỹ cáo buộc các công ty Trung Quốc cung cấp vật liệu liên quan đến tên lửa cho Iran nhưng chưa công khai cáo buộc Trung Quốc cung cấp các hệ thống tên lửa hoàn chỉnh.

Thùy Dương/Báo Tin tức và Dân tộc