Iran thay tướng giữ 'chìa khóa' an ninh, cựu Tư lệnh Vệ binh cách mạng tái xuất

Quyết định được công bố sau khi ông Mohammad Baqer Zolghadr từ chức Thư ký Hội đồng An ninh quốc gia tối cao để đảm nhận một nhiệm vụ mới. Theo Văn phòng Tổng thống Iran, quyết định lựa chọn ông Rezaee được thực hiện trong bối cảnh Tehran cần tăng cường kinh nghiệm và năng lực điều hành ở cấp chiến lược.

Đáng chú ý, ngay trước khi được bổ nhiệm vào vị trí này, cựu Tư lệnh IRGC đã được Lãnh tụ tối cao Iran Mojtaba Khamenei chỉ định làm đại diện của mình tại Hội đồng An ninh quốc gia tối cao. Quyết định cho thấy, nhân vật từng đứng đầu IRGC trong giai đoạn 1981-1997 tiếp tục giữ vai trò đáng kể trong cấu trúc an ninh của nước Cộng hòa Hồi giáo.

Ông Mohsen Rezaee là một trong những nhân vật quân sự có thâm niên nhất của Iran, từng chỉ huy IRGC trong phần lớn thời kỳ xung đột Iran-Iraq 1980-1988. Sau khi rời vị trí này, ông tiếp tục đảm nhiệm nhiều chức vụ trong hệ thống chính trị, hiện là thành viên Hội đồng Phân xử tính cấp thiết của hệ thống, cơ quan có nhiệm vụ xử lý những bất đồng giữa Quốc hội và Hội đồng bảo hiến.

Tháng 3/2026, ông Rezaee được bổ nhiệm làm cố vấn quân sự cho Lãnh tụ Tối cao Iran, trước khi tiếp tục được trao thêm vai trò tại cơ quan an ninh tối cao. Việc một nhân vật có nền tảng quân sự sâu rộng cùng kinh nghiệm trực tiếp trong các cuộc xung đột được đưa vào vị trí then chốt vì thế thu hút sự chú ý trong bối cảnh môi trường an ninh của Tehran đang biến động mạnh.

Cùng thời điểm, Lãnh tụ tối cao Mojtaba Khamenei bổ nhiệm ông Zolghadr làm cố vấn chính trị. Trong quyết định này, Lãnh tụ tối cao Iran đánh giá cao kinh nghiệm của cựu Thư ký Hội đồng An ninh quốc gia tối cao và giao nhiệm vụ mới cho nhân vật từng giữ vị trí quan trọng trong hoạch định chính sách an ninh của Iran.

Những thay đổi nhân sự diễn ra trong lúc Iran vẫn chịu tác động từ cuộc đối đầu quân sự với Mỹ. Xung đột bùng phát sau chiến dịch tấn công phối hợp giữa Mỹ và Israel nhằm vào Iran hồi tháng 2/2026, sau đó hai bên đạt lệnh ngừng bắn vào tháng 4 và ký biên bản ghi nhớ hồi tháng 6 với mục tiêu hướng tới chấm dứt xung đột, thiết lập nền tảng cho một thỏa thuận hòa bình lâu dài.

Tuy nhiên, tiến trình này đổ vỡ vào tháng trước khi Tehran và Washington lại tiến hành các cuộc tấn công qua lại trong gần hai tuần. Tổng thống Mỹ Donald Trump sau đó bất ngờ ra lệnh dừng chiến dịch không kích trong bối cảnh xuất hiện thông tin về khả năng nối lại đàm phán.

Trong bối cảnh đó, việc Tehran đồng thời điều chỉnh các vị trí chủ chốt trong bộ máy an ninh và cố vấn cấp cao có thể được xem là bước đi nhằm củng cố năng lực hoạch định chính sách trước một môi trường đối ngoại khó lường. Sự trở lại nổi bật của ông Rezaee cũng cho thấy, kinh nghiệm an ninh và quốc phòng tiếp tục giữ vai trò đáng kể trong tính toán chiến lược của Tehran.

Triển vọng quan hệ Iran-Mỹ vì vậy vẫn phụ thuộc vào khả năng hai bên khôi phục đối thoại sau nhiều vòng đối đầu. Trong khi Washington tiếp tục gây sức ép để Tehran chấp nhận những điều kiện an ninh mới, Iran phải cân bằng giữa yêu cầu bảo vệ năng lực răn đe, duy trì ổn định trong nước và tìm kiếm một lối thoát ngoại giao cho cuộc khủng hoảng kéo dài.