Iran triển khai hệ thống tên lửa phòng không S-300 quanh Tehran trước nguy cơ Mỹ không kích

Những hình ảnh vệ tinh thương mại được công bố gần đây cho thấy Iran đã tái bố trí các tổ hợp tên lửa phòng không tầm xa S-300 quanh thủ đô Tehran và một số khu vực chiến lược khác.

Động thái này diễn ra trong bối cảnh căng thẳng quân sự giữa Tehran và Mỹ gia tăng, làm dấy lên lo ngại về khả năng xảy ra các đòn không kích phủ đầu nhằm vào cơ sở hạ tầng quân sự của Iran.

Hệ thống được Iran triển khai là biến thể xuất khẩu S-300PMU-2 Favorit do Nga sản xuất, thuộc nhóm tên lửa phòng không tầm xa đất đối không.

Mỗi tổ hợp tiêu chuẩn gồm xe radar điều khiển hỏa lực 30N6E2, radar cảnh giới 64N6E2 và từ 4 đến 8 bệ phóng tự hành, mỗi bệ mang 4 đạn tên lửa.

Tên lửa sử dụng nhiên liệu rắn, có tầm bắn tối đa khoảng 200 km, trần bắn lên tới 27 km và có khả năng đánh chặn mục tiêu bay với tốc độ trên 2 km/s. Đầu đạn nặng khoảng 150 kg, kích nổ bằng ngòi cận đích vô tuyến.

Theo phân tích hình ảnh, các bệ phóng đã được di chuyển khỏi vị trí quen thuộc và bố trí lại tại những điểm có khả năng bảo vệ tốt hơn cho trung tâm chính trị, quân sự của Iran.

Tuy nhiên, một số báo cáo cho biết chưa quan sát thấy đầy đủ các thành phần radar đi kèm tại tất cả các vị trí mới. Điều này đặt ra câu hỏi liệu các tổ hợp đã đạt trạng thái sẵn sàng chiến đấu hoàn chỉnh hay mới chỉ là bước cơ động chiến thuật ban đầu.

Về mặt chiến lược, Tehran có lý do để củng cố phòng không khu vực thủ đô. Trong các kịch bản tác chiến hiện đại, Mỹ thường ưu tiên vô hiệu hóa hệ thống phòng không đối phương ngay từ đầu bằng tên lửa hành trình và bom dẫn đường chính xác cao.

Các phương tiện có thể được sử dụng bao gồm tên lửa hành trình phóng từ tàu chiến, tàu ngầm hoặc máy bay ném bom chiến lược, với tầm bắn hàng nghìn km và sai số mục tiêu chỉ vài m.

Nếu xảy ra xung đột, các tổ hợp S-300 sẽ đóng vai trò lớp phòng thủ tầm xa, phối hợp cùng các hệ thống tầm trung và tầm ngắn do Iran tự phát triển như Khordad-3 hay Tor-M1.

Sự kết hợp này tạo thành mạng lưới phòng không nhiều tầng, nhằm tăng xác suất đánh chặn trước các đòn tấn công ồ ạt. Tuy nhiên, S-300PMU-2 không được thiết kế chuyên biệt để đối phó mục tiêu tàng hình thế hệ mới.

Trong trường hợp Mỹ sử dụng tiêm kích tàng hình F-35 hoặc F-22, khả năng phát hiện và bám bắt mục tiêu sẽ phụ thuộc lớn vào cấu hình radar và môi trường tác chiến điện tử.

Một yếu tố đáng chú ý là việc tái bố trí có thể nhằm tránh nguy cơ bị định vị chính xác từ vệ tinh do thám.

Khi các bệ phóng liên tục thay đổi vị trí, đối phương sẽ khó xây dựng bản đồ mục tiêu cố định.

Chiến thuật cơ động này từng được nhiều quốc gia áp dụng để tăng khả năng sống sót trước đòn tấn công phủ đầu.

Giới phân tích nhận định động thái của Iran mang tính phòng ngừa rõ rệt. Việc đưa các tổ hợp phòng không tầm xa áp sát khu vực trọng yếu cho thấy Tehran muốn phát đi thông điệp răn đe, đồng thời chuẩn bị cho kịch bản xấu nhất.

Tuy nhiên, hiệu quả thực tế của hệ thống sẽ phụ thuộc vào khả năng tích hợp mạng lưới radar cảnh giới, chỉ huy kiểm soát và phối hợp tác chiến điện tử.

Trong bối cảnh cán cân sức mạnh nghiêng đáng kể về phía Mỹ về không quân và vũ khí chính xác cao, việc Iran tăng cường S-300 quanh Tehran là bước đi hợp lý về mặt phòng thủ.

Song điều đó cũng phản ánh mức độ căng thẳng đang gia tăng và nguy cơ tính toán sai lầm có thể đẩy khu vực vào một vòng xoáy đối đầu mới.

Việt Hùng