Sikorsky SH-3 Sea King - trực thăng săn ngầm Mỹ vẫn phục vụ trong biên chế Iran

Trong số các khí tài có nguồn gốc phương Tây còn hoạt động tại Iran, trực thăng Sikorsky SH-3 Sea King là một trong những biểu tượng đặc biệt.

Được tập đoàn Sikorsky Aircraft của Mỹ phát triển từ cuối thập niên 1950, SH-3 là trực thăng săn ngầm hải quân đầu tiên trên thế giới sử dụng động cơ tuốc bin trục.

Iran tiếp nhận dòng máy bay này trước Cách mạng Hồi giáo năm 1979 và duy trì khai thác cho đến nay trong lực lượng hải quân.

SH-3 Sea King là trực thăng hạng trung, thân kim loại, càng đáp có thể thu gọn và có khả năng hạ cánh trên boong tàu trong điều kiện biển động.

Phiên bản Iran sử dụng chủ yếu tương đương biến thể SH-3D. Máy bay có chiều dài thân khoảng 16,7 m, đường kính rotor chính 18,9 m, chiều cao 5,1 m. Trọng lượng rỗng khoảng 6 tấn, trọng lượng cất cánh tối đa khoảng 9 tấn.

Động lực của SH-3 là 2 động cơ tuốc bin trục General Electric T58-GE-10, mỗi động cơ công suất khoảng 1.400 mã lực, tương đương hơn 1.040 kW.

Nhờ cấu hình này, trực thăng đạt tốc độ tối đa khoảng 270 km/h, tốc độ hành trình khoảng 210 km/h, tầm bay xấp xỉ 1.000 km khi mang thùng nhiên liệu phụ. Trần bay thực tế khoảng 4,5 km.

Vai trò chính của SH-3 trong biên chế Iran là chống ngầm. Máy bay được trang bị sonar nhúng AN-AQS-13 có thể thả xuống mặt nước để dò tìm tàu ngầm.

Hệ thống này hoạt động ở tần số thấp, cho phép phát hiện mục tiêu ở khoảng cách nhiều km tùy điều kiện thủy âm. Ngoài ra, trực thăng còn mang theo phao sonar thả nổi và radar tìm kiếm mặt biển gắn ở mũi hoặc bụng máy bay.

Về vũ khí, SH-3 Sea King có thể mang ngư lôi hạng nhẹ chống ngầm Mark 46 cỡ 324 mm. Loại ngư lôi này dài khoảng 2,6 m, nặng khoảng 230 kg, đầu đạn nặng khoảng 44 kg thuốc nổ mạnh, tầm bắn hiệu quả khoảng 11 km và có thể tấn công mục tiêu ở độ sâu hơn 300 m. Ngoài ngư lôi, trực thăng có thể mang thủy lôi hoặc bom chìm chống ngầm tùy nhiệm vụ.

Trong một số cấu hình, SH-3 còn được lắp súng máy hạng nhẹ 7,62 mm để tự vệ khi làm nhiệm vụ tìm kiếm cứu nạn hoặc vận tải trong khu vực có nguy cơ xung đột.

Khoang cabin đủ chỗ cho 2 phi công và khoảng 10 đến 15 binh sĩ hoặc nhân viên cứu hộ, tùy cấu hình.

Sau năm 1979, Iran gặp nhiều khó khăn trong việc tiếp cận phụ tùng từ Mỹ do lệnh cấm vận. Tuy nhiên, nước này đã phát triển năng lực bảo dưỡng và nội địa hóa linh kiện để duy trì hoạt động đội bay.

Một số nguồn tin cho rằng Iran đã cải tiến hệ thống điện tử hàng không và thay thế một phần thiết bị gốc bằng linh kiện sản xuất trong nước.

Về mặt chiến lược, SH-3 Sea King đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ tuyến hàng hải tại Vịnh Ba Tư và Biển Oman.

Trong môi trường có mật độ tàu thuyền cao và nguy cơ tàu ngầm hoạt động bí mật, trực thăng săn ngầm giúp mở rộng vùng giám sát vượt ra ngoài phạm vi radar mặt nước của tàu chiến.

Với tầm bay khoảng 1.000 km, SH-3 có thể tuần tra xa bờ và nhanh chóng phản ứng khi phát hiện tín hiệu bất thường.

Dù là thiết kế ra đời cách đây hơn 60 năm, SH-3 Sea King vẫn chứng minh giá trị nhờ tính đa nhiệm và độ bền cao.

Trong điều kiện Iran phải tối ưu nguồn lực, việc duy trì một nền tảng trực thăng đã được kiểm chứng giúp tiết kiệm đáng kể chi phí so với đầu tư mới trị giá hàng trăm triệu USD.

Sự hiện diện của Sikorsky SH-3 Sea King trong biên chế Iran là minh chứng cho một giai đoạn hợp tác quân sự trước đây giữa Tehran và Mỹ, đồng thời phản ánh cách Iran thích ứng với môi trường cấm vận kéo dài.

Trên bầu trời và mặt biển khu vực, những chiếc trực thăng 2 động cơ này vẫn tiếp tục thực hiện nhiệm vụ tuần tra, săn ngầm và cứu hộ, giữ vai trò thầm lặng nhưng không thể thiếu trong cấu trúc phòng thủ hải quân Iran.

Việt Hùng