Israel bị cáo buộc dùng nền tảng AI của Amazon để theo dõi người Palestine
Quân đội Israel được cho là đã tải hàng triệu hình ảnh người Palestine lên nền tảng điện toán đám mây trong bối cảnh Tel Aviv mở rộng sử dụng công nghệ Mỹ nhằm giám sát dân cư tại Gaza và Bờ Tây.

Người tị nạn Palestine trở về nhà tại miền Bắc Dải Gaza. Ảnh: THX/TTXVN
Theo tờ The Guardian, quân đội Israel đã chuyển khoảng 3,5 triệu bức ảnh người Palestine lên hệ thống đám mây của Amazon để sử dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) nhận diện khuôn mặt. Thông tin được tiết lộ từ các tài liệu rò rỉ mà truyền thông thu thập trong cuộc điều tra về mối quan hệ giữa quân đội Israel và tập đoàn công nghệ Mỹ.
Tài liệu cho thấy số hình ảnh được tải lên trong những tháng đầu chiến dịch không kích và tấn công trên bộ của Israel tại Gaza. Dữ liệu thuộc quyền quản lý của một bộ phận quân đội Israel có tên Rolling Stone, chuyên lưu trữ thông tin về người Palestine tại Gaza và Bờ Tây.
Đầu năm 2024, đơn vị này thông báo với Amazon về việc sử dụng Rekognition, nền tảng phân tích hình ảnh ứng dụng AI của công ty, cho một dự án nhận diện khuôn mặt.
Thu thập hình ảnh tại các trạm kiểm soát
Rolling Stone quản lý hệ thống dữ liệu được quân đội Israel sử dụng trong nhiều thập kỷ để tập hợp thông tin về người Palestine, bao gồm hồ sơ cá nhân, quan hệ gia đình, tài sản, giấy phép lao động và lịch sử qua các trạm kiểm soát.
Do Israel kiểm soát các cơ quan đăng ký dân cư tại Gaza và Bờ Tây, đơn vị này sở hữu hàng triệu bức ảnh người Palestine được chụp để làm thẻ căn cước khi họ đủ 16 tuổi.
Theo các nguồn tin am hiểu hoạt động của đơn vị, hình ảnh được sử dụng thường xuyên trong những chương trình nhận diện khuôn mặt. Một ví dụ là Blue Wolf, ứng dụng điện thoại cho phép binh sĩ Israel quét khuôn mặt người Palestine tại Bờ Tây và truy xuất thông tin, bao gồm cả việc họ có thuộc diện nghi vấn hoặc bị truy tìm hay không.
Sau khi mở chiến dịch tấn công trên bộ tại Gaza vào tháng 10/2023, quân đội Israel cũng tăng cường thu thập hình ảnh người Palestine tại các trạm kiểm soát tạm thời. Nhiều người phải đi qua những địa điểm này sau khi buộc rời bỏ nhà cửa vì các đợt không kích.
Hiện chưa rõ toàn bộ 3,5 triệu hình ảnh tải lên Amazon có được thu thập tại các trạm kiểm soát hay không. Tuy nhiên, một nguồn tin quân sự cho biết hạ tầng đám mây của Amazon được sử dụng do số lượng hình ảnh thu thập tại đây rất lớn.
Các trạm kiểm soát trở thành địa điểm gây tranh cãi khi nhiều người Palestine bị giữ lại, thẩm vấn và đưa vào cơ sở giam giữ mà không được liên lạc với gia đình. Một số cơ quan Liên hợp quốc và tổ chức nhân quyền cho rằng những trường hợp này có dấu hiệu cưỡng bức mất tích.
Trước đó, Israel từng sử dụng Rekognition để xác định danh tính con tin bị bắt trong cuộc tấn công do Hamas dẫn đầu ngày 7/10/2023. Công nghệ này cũng được triển khai để nhận diện những người bị nghi là thành viên các nhóm vũ trang. Tuy nhiên, tờ The New York Times hồi tháng 3/2024 đưa tin hệ thống từng nhận diện nhầm dân thường thành tay súng khi phân tích hình ảnh đám đông và video từ thiết bị bay không người lái.
Amazon mở rộng hợp tác với quân đội Israel
Việc tải hàng triệu hình ảnh lên Rekognition là một phần trong quá trình quân đội Israel mở rộng sử dụng dịch vụ điện toán đám mây Amazon Web Services (AWS).
Tài liệu cho thấy trong năm 2023, bộ phận Rolling Stone đã chuyển lượng lớn dữ liệu, bao gồm hình ảnh, video và thông tin tình báo mật, sang hệ thống máy chủ AWS.
Một nguồn tin quân sự từng tham gia quá trình này nói rằng kế hoạch của đơn vị là chuyển toàn bộ cơ sở dữ liệu từ máy chủ quân đội sang hệ thống đám mây của Amazon, bao gồm hình ảnh, video và các thông tin tình báo mật.
Đầu năm 2024, một nhóm binh sĩ Israel làm việc tại văn phòng AWS ở Tel Aviv để tìm cách khai thác hạ tầng của công ty phục vụ chương trình nhận diện khuôn mặt tại Gaza. Chưa rõ hoạt động của nhóm có được đưa vào vận hành thực tế hay liên quan trực tiếp đến việc tải 3,5 triệu hình ảnh hay không.
Mối quan hệ giữa hai bên được củng cố thông qua Project Nimbus, hợp đồng trị giá hàng tỷ USD ký năm 2021, theo đó Amazon và Google cung cấp dịch vụ điện toán đám mây cho các cơ quan chính phủ và quân đội Israel.
Trong khuôn khổ thỏa thuận, AWS mở các trung tâm dữ liệu tại Israel từ đầu năm 2023, đồng thời cung cấp cho quân đội một khu vực lưu trữ riêng biệt tại Tel Aviv với các biện pháp bảo vệ an ninh vật lý và kỹ thuật số tăng cường. Khu vực này được sử dụng để lưu trữ thông tin nhạy cảm liên quan đến hoạt động quân sự và tình báo.
Trước đó, tờ The Guardian tiết lộ hợp đồng Nimbus có những điều khoản hạn chế khả năng các công ty Mỹ đơn phương đình chỉ dịch vụ điện toán đám mây dành cho chính phủ và quân đội Israel, kể cả khi khách hàng vi phạm điều khoản sử dụng.
Lo ngại về quyền riêng tư và giám sát
Việc quân đội Israel đưa hàng triệu hình ảnh và dữ liệu cá nhân của người Palestine lên hệ thống đám mây thương mại làm dấy lên lo ngại về vai trò của các tập đoàn công nghệ trong hoạt động giám sát tại những vùng lãnh thổ bị chiếm đóng.
Các tài liệu cho thấy AWS không chỉ cung cấp không gian lưu trữ mà còn hỗ trợ hạ tầng xử lý lượng lớn dữ liệu phục vụ hoạt động thu thập và phân tích thông tin cá nhân.
Người phát ngôn AWS cho biết công ty không có khả năng theo dõi cụ thể các hoạt động xử lý dữ liệu bên trong hệ thống đám mây của khách hàng. “Chúng tôi tôn trọng quyền riêng tư của khách hàng và không thảo luận về mối quan hệ với họ khi chưa được cho phép”, đại diện công ty nói.
Trong khi đó, đại diện Lực lượng Phòng vệ Israel tuyên bố không bình luận về các thỏa thuận hoặc dịch vụ liên quan đến nhu cầu tác chiến.
Những tiết lộ mới tiếp tục đặt ra câu hỏi về trách nhiệm của các doanh nghiệp công nghệ khi cung cấp hạ tầng phục vụ hoạt động quân sự, trong bối cảnh AI và điện toán đám mây ngày càng đóng vai trò quan trọng trong thu thập tình báo, nhận diện mục tiêu và giám sát dân cư.



