COP31 công bố dự thảo thỏa thuận đầu tiên về chuyển dịch năng lượng và tài chính khí hậu
Với lời kêu gọi tăng tốc chuyển dịch khỏi nhiên liệu hóa thạch và huy động ít nhất 120 tỷ USD cho công tác thích ứng, bản dự thảo văn bản chính trị đầu tiên tại COP31 đang đặt ra những bài toán cân bằng lợi ích lớn cho gần 200 phái đoàn trước thềm phiên bế mạc ngày 20/11...

Australia - nước đồng chủ trì Hội nghị COP31 đã chính thức công bố dự thảo đầu tiên của một thỏa thuận chính trị toàn diện. Ảnh: UN Climate Change
Ngày 16/11, Australia - nước đồng chủ trì Hội nghị Thượng đỉnh về Biến đổi khí hậu của Liên hợp quốc lần thứ 31 (COP31) đã chính thức công bố dự thảo đầu tiên của một thỏa thuận chính trị toàn diện.
Văn bản này cần nhận được sự phê chuẩn đồng thuận của gần 200 quốc gia trước khi hội nghị bế mạc vào thứ Sáu (ngày 20/11). Tuy nhiên, tiến trình đàm phán tại Antalya đang diễn ra trong bối cảnh đầy thách thức khi cuộc khủng hoảng năng lượng do xung đột và những căng thẳng địa chính trị toàn cầu làm giảm bớt kỳ vọng về các đột phá lớn.
Với vai trò điều phối các cuộc đàm phán kéo dài, Australia kỳ vọng bản "quyết định bao trùm" này sẽ tổng hợp những điểm chung đã đạt được và định hình lộ trình hành động khí hậu trong tương lai. Dù vậy, dự thảo hiện tại cho thấy khoảng cách lập trường vẫn còn rất xa giữa các nhóm quốc gia, từ các quốc đảo nhỏ dễ bị tổn thương, các nền kinh tế mới nổi cho tới những cường quốc dầu mỏ.
Tâm điểm gây tranh cãi lớn nhất trong bản dự thảo là liên quan đến tương lai của than đá, dầu mỏ và khí đốt. Một trong những đề xuất được theo dõi sát sao nhất đã kêu gọi các quốc gia "tăng tốc hành động nhằm loại bỏ dần nhiên liệu hóa thạch, bao gồm việc chuyển dịch ngay lập tức khỏi nhiên liệu hóa thạch trong các hệ thống năng lượng".
Nội dung này được dự báo sẽ đối mặt với sự tranh luận trên bàn đàm phán, bởi mọi điều khoản liên quan đến việc hạn chế nhiên liệu hóa thạch — nguyên nhân chính gây nóng lên toàn cầu — luôn là chủ đề nhạy cảm nhất tại các kỳ hội nghị khí hậu của Liên hợp quốc.
Bên cạnh đó, dự thảo cũng kêu gọi các nước tham gia nỗ lực toàn cầu nhằm nâng tỷ trọng điện năng trong tổng nhu cầu năng lượng cuối cùng lên mức 35% vào năm 2035, vốn là sáng kiến trọng tâm do nước chủ nhà Thổ Nhĩ Kỳ thúc đẩy.
Cùng với bài toán năng lượng, vấn đề tài chính khí hậu tiếp tục cho thấy sự khác biệt và khoảng cách giữa các nước giàu và nước nghèo. Dự thảo đã đưa vào đề xuất của các quốc gia đang phát triển yêu cầu nhóm nước giàu tăng gấp ba lần nguồn tài trợ cho công tác thích ứng với biến đổi khí hậu, đạt mức tối thiểu 120 tỷ USD.
Điều khoản này tiếp tục đặt ra vấn đề về trách nhiệm lịch sử của các nước phát triển — nhóm phát thải khí nhà kính lớn nhất — trong việc hỗ trợ các quốc gia nghèo đang phải gánh chịu hậu quả nặng nề nhất từ hiện tượng nóng lên toàn cầu.
Đáng chú ý, văn bản còn ghi nhận một số quan điểm khác biệt mang tính tham vọng cao, chẳng hạn như lời kêu gọi các nước giàu "đạt mức phát thải ròng bằng 0 vào năm 2030" — một mục tiêu mà giới quan sát đánh giá là ít quốc gia có thể đáp ứng trên thực tế.
Về mặt khoa học, bản dự thảo bày tỏ vấn đề trước nguy cơ sắp vượt ngưỡng giới hạn tăng nhiệt 1,5 độ C của Thỏa thuận Paris, đồng thời nhấn mạnh "vai trò trung tâm của cơ sở khoa học tốt nhất hiện có" từ Ủy ban Liên chính phủ về Biến đổi Khí hậu (IPCC).
Nhiều quốc gia, đặc biệt là các nước châu Âu và nhóm quốc đảo nhỏ đang phát triển, đã vận động mạnh mẽ để đưa các tham chiếu từ IPCC cũng như phản ứng quyết liệt trước kịch bản vượt ngưỡng 1,5 độ C mà giới khoa học cảnh báo là khó tránh khỏi.
