Israel đẩy mạnh triển khai hệ thống phòng thủ laser Iron Beam

Ảnh: Hệ thống Iron Beam được bàn giao cho Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) vào cuối năm 2025. Ảnh: Bộ Quốc phòng Israel

Israel đã đạt tiến triển đáng kể trong việc chế tạo và bổ sung các tổ hợp Iron Beam so với thời điểm hệ thống này lần đầu được triển khai vào tháng 12/2025. Điều này có thể giúp Iron Beam đóng vai trò tích cực hơn trong các kịch bản xung đột tương lai, song vẫn hoạt động song song với hệ thống phòng thủ tên lửa Vòm Sắt (Iron Dome).

Trước đó, nhiều người dân Israel đặt câu hỏi vì sao Iron Beam không được sử dụng rộng rãi hơn trong cuộc xung đột với Iran hồi đầu năm 2026. Ngày 12/3, Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) thừa nhận hệ thống này chưa được sử dụng thường xuyên trong cuộc chiến. Đến ngày 1/5, Không quân Israel giải thích rằng Iron Beam chưa phát huy được tác dụng đáng kể do quân đội cần triển khai ít nhất 14 tổ hợp để tạo ra hiệu quả phòng thủ trên diện rộng.

Mặc dù vậy, các phiên bản khác nhau của công nghệ phòng thủ laser này từng được sử dụng để bắn hạ khoảng 40 UAV của Hezbollah vào mùa Thu năm 2024.

Tổng Vụ trưởng (cấp Thứ trưởng) Bộ Quốc phòng Israel Amir Baram năm 2025 đánh giá việc triển khai Iron Beam đánh dấu bước hoàn tất quá trình phát triển hệ thống laser công suất cao, là cột mốc lịch sử đối với ngành công nghiệp quốc phòng Israel. Theo ông, đây là lần đầu tiên trên thế giới một hệ thống đánh chặn bằng laser công suất cao đạt mức độ hoàn thiện để đưa vào hoạt động, sau khi thực hiện thành công nhiều cuộc đánh chặn trong các tình huống mô phỏng tác chiến.

Trong khi đó, ông Danny Gold, người đứng đầu Cơ quan Nghiên cứu và Phát triển Quốc phòng thuộc Bộ Quốc phòng Israel, cho rằng Iron Beam có khả năng thay đổi căn bản phương thức tác chiến trên chiến trường. Israel đồng thời đang thúc đẩy phát triển các thế hệ hệ thống laser tiếp theo.

Bộ Quốc phòng Israel và Tập đoàn Rafael, đơn vị chủ trì phát triển hệ thống cùng một số doanh nghiệp quốc phòng khác như Elbit Systems, đã công bố phiên bản Lite Beam có kích thước nhỏ hơn Iron Beam và bắt đầu hoạt động từ tháng 6/2025. Đến giữa tháng 9/2025, Bộ Quốc phòng Israel thông báo Iron Beam đã sẵn sàng hoạt động, đồng thời cho biết một loạt tổ hợp sẽ được triển khai trên khắp cả nước trong những tháng tiếp theo.

So với Lite Beam, Iron Beam có công suất lớn hơn, tầm bắn xa hơn và khả năng đối phó với nhiều loại mục tiêu hơn. Hệ thống này không chỉ có thể đánh chặn UAV mà còn được thiết kế để tiêu diệt tên lửa, rocket và đạn súng cối.

Một trong những ưu điểm nổi bật của Iron Beam là chi phí đánh chặn rất thấp. Theo các đánh giá được công bố, việc sử dụng tên lửa đánh chặn thuộc hệ thống Arrow có thể tiêu tốn hàng triệu shekel, trong khi mỗi quả đạn đánh chặn của Iron Dome có giá hàng chục nghìn shekel. Ngược lại, chi phí vận hành Iron Beam được đánh giá rất thấp, gần như chỉ tương đương chi phí điện năng để duy trì hoạt động của hệ thống laser. Đây là lợi thế đáng kể đối với Israel trong bối cảnh phải đối phó với hàng chục nghìn mối đe dọa trên không từ nhiều hướng trong các cuộc xung đột gần đây.

Tuy nhiên, các nguồn tin quốc phòng cho rằng sẽ cần thêm vài năm nữa để Iron Beam có thể thay thế Iron Dome trở thành hệ thống phòng thủ tầm ngắn chủ lực. Khả năng sử dụng laser để đánh chặn các mối đe dọa tầm xa, đặc biệt là tên lửa đạn đạo, còn xa hơn, có thể cần từ 5-10 năm hoặc lâu hơn do đòi hỏi các hệ thống laser triển khai trên máy bay hoặc trong không gian.