Israel đẩy mạnh trục xuất tại Bờ Tây để củng cố quyền kiểm soát

Ngôi nhà tại thị trấn Beit Awa, thành phố Hebron, Bờ Tây bị phía Israel phá dỡ. Ảnh: THX/TTXVN

Các chuyên gia nhân quyền cảnh báo những biện pháp này có thể khiến tình trạng di dời kéo dài, làm thay đổi cấu trúc dân cư và cản trở người Palestine trở về nơi sinh sống.

Hàng nghìn người phải rời bỏ nhà cửa

Quân đội Israel đã phong tỏa Hebron từ ngày 23/10, sau vụ nổ súng gần thành phố khiến hai binh sĩ Israel thiệt mạng. Thủ tướng Benjamin Netanyahu tuyên bố chiến dịch sẽ có quy mô chưa từng thấy kể từ cuộc chiến năm 1967.

Theo Hội Tù nhân Palestine, ít nhất 71 người đã bị bắt giữ trong bốn ngày đầu chiến dịch.

Theo Al Jazeera, Thống đốc Hebron Khaled Dudin ngày 26/10 cho biết 488 gia đình, gồm 3.171 người, đã phải rời bỏ nhà cửa trên toàn khu vực. Thị trưởng Hebron Yousef al-Jabari nói rằng riêng trong phạm vi thành phố có 3.043 người bị buộc phải sơ tán.

Phần lớn những người phải di dời là phụ nữ, trẻ em và người cao tuổi. Bên cạnh các cuộc đột kích, quân đội Israel tiếp tục phá hủy nhà ở, nhà máy và đường sá, đồng thời chặn các tuyến giao thông và tiến hành khám xét nhà dân.

Theo Noman Amr, giáo sư lịch sử đương đại tại Đại học Mở al-Quds, cơ sở Dura ở Hebron, việc sơ tán không chỉ phục vụ phá dỡ công trình mà còn nhằm trừng phạt tập thể và sử dụng nhà dân cho mục đích quân sự. Ông cho biết binh sĩ Israel đã biến hàng chục ngôi nhà bị bỏ trống thành doanh trại và địa điểm thẩm vấn.

Ông Amr nhận định các biện pháp này tạo ra bầu không khí sợ hãi, bất ổn trong cộng đồng Palestine, đồng thời hướng đến việc thiết lập một thực tế mới trên thực địa, với phạm vi kiểm soát của Israel được mở rộng và không gian sinh sống của người Palestine bị thu hẹp.

Áp dụng mô hình truy quét cũ

Chiến dịch ở Hebron diễn ra sau khi Thủ tướng Netanyahu và Bộ trưởng Quốc phòng Israel Katz công khai ý định áp dụng mô hình truy quét từng được triển khai tại trại tị nạn Jenin.

Phương thức này bao gồm buộc người dân sơ tán, kiểm tra nhà cửa, thu giữ vũ khí và dùng máy ủi phá hủy đường sá.

Các tổ chức nhân quyền so sánh chiến dịch hiện nay với chiến dịch “Bức tường Sắt” đầu năm 2025 tại các trại tị nạn Jenin, Nur Shams và Tulkarem. Chiến dịch này khiến ít nhất 102 người thiệt mạng, hơn 33.000 người phải di dời và phá hủy hơn một nửa số công trình nhà ở tại các khu vực bị ảnh hưởng.

Cơ quan Cứu trợ và Việc làm của Liên hợp quốc dành cho người tị nạn Palestine (UNRWA) đánh giá mức độ tàn phá đã khiến trại tị nạn Jenin gần như không thể sinh sống.

Trong báo cáo công bố tháng trước, Văn phòng Cao ủy Nhân quyền Liên hợp quốc (OHCHR) cảnh báo các hoạt động quân sự tại ba trại tị nạn có dấu hiệu cấu thành hình phạt tập thể, đồng thời làm dấy lên lo ngại về nguy cơ thanh lọc sắc tộc.

Người Palestine phải rời khỏi các trại tị nạn cho biết một số sĩ quan Israel nói rằng những khu trại này sẽ không còn tồn tại và họ nên chuyển sang Jordan. Trong chiến dịch, ít nhất 21 trẻ em Palestine đã thiệt mạng.

Phá hủy hạ tầng, siết chặt kiểm soát

Giới phân tích cho rằng việc phá hủy cơ sở hạ tầng thiết yếu tại Hebron có thể khiến người dân khó trở về, qua đó biến tình trạng di dời tạm thời thành lâu dài.

Ông Amr nhận định việc nhắm vào các công trình trọng yếu, đặc biệt là giếng nước, không chỉ gây thiệt hại vật chất mà còn đe dọa khả năng duy trì cuộc sống và bám trụ của người Palestine.

Ông cũng cáo buộc các nhóm người định cư Israel có vũ trang phối hợp với quân đội trong quá trình siết chặt kiểm soát. Theo ông, trong khi quân đội phong tỏa khu vực, giải tỏa nhà cửa và chặn đường, người định cư tiếp tục bị cáo buộc tấn công cư dân Palestine và các cơ sở kinh doanh.

Ủy ban Chống Bức tường và Định cư Palestine (CRRC) ngày 25/10 cho biết quân đội Israel đã thiết lập 220 chốt chặn tại Hebron. Các chốt này hạn chế khả năng tiếp cận đất đai của cộng đồng Palestine, trong khi duy trì kết nối giữa những khu định cư Israel mà phần lớn cộng đồng quốc tế coi là bất hợp pháp theo luật pháp quốc tế.

Quân đội Israel cũng thông báo hạn chế lao động Palestine tiếp cận phần lớn khu vực Bờ Tây đến hết ngày 26/10 và đóng toàn bộ cửa khẩu ra vào lãnh thổ này trong ngày 27/10, thời điểm Israel tổ chức bầu cử quốc hội.

Căng thẳng gia tăng trước bầu cử

Binh sĩ Israel gác tại một điểm kiểm soát ở thành phố Hebron, Bờ Tây ngày 23/10/2026. Ảnh: THX/TTXVN

Chiến dịch tại Hebron diễn ra trong bối cảnh bạo lực ở Bờ Tây leo thang, với các vụ tấn công nhằm vào người Palestine do người định cư và binh sĩ Israel thực hiện. Những người tham gia thu hoạch ô liu cũng liên tục trở thành mục tiêu trong thời gian gần đây.

Thị trưởng al-Jabari cáo buộc Thủ tướng Netanyahu và chính phủ cánh hữu tận dụng chiến dịch quân sự để tranh thủ sự ủng hộ của cử tri trước bầu cử.

Ông Amr cũng cho rằng người Palestine đang phải gánh chịu hậu quả từ những tính toán chính trị trong nước Israel. Theo ông, các biện pháp quân sự được sử dụng như công cụ tuyên truyền cho phe cánh hữu, đồng thời thúc đẩy mục tiêu thu hẹp sự hiện diện của người Palestine tại những vùng lãnh thổ bị chiếm đóng.

Nakba, trong tiếng Arab có nghĩa là “thảm họa”, là thuật ngữ người Palestine sử dụng để chỉ cuộc di dời và mất nhà cửa trên quy mô lớn trong quá trình thành lập nhà nước Israel năm 1948.

Theo các nhà phân tích, sự kết hợp giữa cưỡng chế di dời, phá hủy hạ tầng và hạn chế đi lại có thể làm thay đổi lâu dài cấu trúc dân cư tại Bờ Tây, đồng thời gia tăng nguy cơ người Palestine mất khả năng trở về nơi sinh sống.