Ít ai ngờ loại củ làm nên món miến quen thuộc của người Việt lại được ví như 'nhân sâm bình dân' nhờ loạt công dụng đáng chú ý này

Loại củ quen thuộc, giàu dưỡng chất

Củ dong, hay củ dong riềng, là phần rễ phình to của cây dong riềng (Canna edulis Ker), thuộc họ Dong riềng (Cannaceae). Cây cao khoảng 1,5-2 m, có lá to bản và hoa màu đỏ hoặc cam. Phần củ mọc thành cụm dưới đất, có vỏ màu nâu sẫm, ruột trắng ngà và chứa lượng tinh bột dồi dào.

Có nguồn gốc từ Nam Mỹ, dong riềng sau đó được trồng ở nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam. Cây thích hợp với vùng đất đồi, đất tơi xốp, giàu mùn và khí hậu mát mẻ. Tại nước ta, dong riềng thường được trồng vào đầu xuân và thu hoạch sau khoảng 7-9 tháng, chủ yếu từ tháng 8 đến tháng 11.

Củ dong, hay củ dong riềng, là phần rễ phình to của cây dong riềng (Canna edulis Ker), thuộc họ Dong riềng (Cannaceae). Ảnh minh họa

Theo các chuyên gia dinh dưỡng, khoảng 120 g củ dong tươi cung cấp 78 kcal, 16 g carbohydrate, 2 g chất xơ, 5 g protein cùng nhiều vi chất như vitamin B9, phốt pho, sắt và kali.

Trao đổi với VietNamNet, TS Ngô Đức Phương, Viện trưởng Viện Khoa học thuốc nam, cho biết củ dong từ lâu đã được sử dụng như một loại thực phẩm và nguyên liệu trong y học cổ truyền. Tinh bột dong thường được dùng để nấu cháo hoặc pha nước uống cho người bị tiêu chảy nhẹ, nóng trong, sốt nhẹ, đồng thời là món ăn bồi dưỡng cho trẻ nhỏ, phụ nữ sau sinh và người suy nhược.

Theo chuyên gia, tinh bột dong có đặc tính dễ tiêu, chỉ số đường huyết thấp, phù hợp với người có hệ tiêu hóa yếu hoặc rối loạn tiêu hóa. Nếu sử dụng đúng cách, người mắc đái tháo đường mức độ nhẹ cũng có thể dùng với lượng phù hợp.

Tinh bột dong có đặc tính dễ tiêu, chỉ số đường huyết thấp, phù hợp với người có hệ tiêu hóa yếu hoặc rối loạn tiêu hóa. Ảnh minh họa

Ngoài ra, nhiều nghiên cứu tiền lâm sàng cho thấy tinh bột dong giúp làm dịu niêm mạc dạ dày, ruột, hỗ trợ phục hồi các tổn thương nhẹ ở đường tiêu hóa. Củ dong còn chứa polyphenol và flavonoid với tác dụng chống oxy hóa ở mức độ nhất định, góp phần bảo vệ tế bào và hỗ trợ sức khỏe tổng thể.

Một lợi ích khác được ghi nhận là khả năng tạo môi trường thuận lợi cho vi khuẩn có lợi phát triển, từ đó góp phần cải thiện hệ vi sinh đường ruột và hỗ trợ chức năng tiêu hóa.

Từ món ăn dân dã đến nguyên liệu trong mỹ phẩm

Từ củ dong, người Việt chế biến thành nhiều món ăn quen thuộc, nổi bật nhất là miến dong. Sau khi nghiền và lọc lấy tinh bột, nguyên liệu được phơi khô để tạo thành những sợi miến có màu xám trong tự nhiên, dai và ít bị nát khi nấu.

Miến dong được sử dụng trong nhiều món như miến xào thịt bò, miến xào lòng gà, miến cua, miến lươn hay miến nấu măng. Bên cạnh đó, củ dong còn có thể luộc, hấp, làm bánh dong, chè hoặc chế biến thành bột.

Từ củ dong, người Việt chế biến thành nhiều món ăn quen thuộc. Ảnh minh họa

Theo ghi nhận, củ dong hiện được bán trên thị trường với giá khoảng 15.000-30.000 đồng/kg, tùy loại và vùng trồng. Mùa thu hoạch từ tháng 8 đến tháng 11 là thời điểm sản phẩm dồi dào và có giá tốt hơn.

Ngoài thực phẩm, bột củ dong còn được dùng để tạo độ đặc cho nước sốt, bánh pudding, bánh quy, bánh ngọt hoặc thay thế bột mì trong các sản phẩm không chứa gluten. Nhờ khả năng hút dầu, nguyên liệu này còn được ứng dụng trong một số sản phẩm như dầu gội khô, chất khử mùi và bột chăm sóc da.

Các chuyên gia lưu ý chỉ nên sử dụng tinh bột dong đã được chế biến và lọc kỹ, không dùng củ sống vì có thể gây khó tiêu. Người ít vận động không nên dùng quá nhiều trong thời gian dài để tránh dư thừa năng lượng. Riêng người mắc bệnh tiểu đường cần kiểm soát khẩu phần và theo dõi đường huyết khi sử dụng.

(T/h theo Vietnamnet, Đời sống & Sức khỏe, Người Đưa Tin)