Ít ứng dụng trùng lặp trên điện thoại thì người dân sẽ đỡ vất vả

Kẻ lừa đảo đọc đúng cả họ tên, số căn cước, khuôn mặt người thân

Đại biểu Lê Thị Thanh Lam (Cần Thơ) cho biết, Chính phủ xác định nhiệm vụ năm 2027 là liên thông các cơ sở dữ liệu, không yêu cầu người dân cung cấp lại thông tin đã có.

Dẫn báo cáo thẩm tra của Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại, bà Lam nêu năm 2025 ghi nhận khoảng 552.000 cuộc tấn công mạng, khoảng 300 vụ rao bán với hơn 1,7 triệu bản ghi dữ liệu....

Đại biểu Lê Thị Thanh Lam 

Bà cũng nêu tình trạng một chiếc điện thoại thường có dung lượng bộ nhớ nhỏ mà người dùng phải cài đặt nhiều ứng dụng như định danh điện tử VNeID, bảo hiểm xã hội, ứng dụng thuế, ứng dụng giao thông, quản lý giấy tờ, điện, điện nước... Máy thì đầy, chạy chậm, thông báo đến liên tục... Khi có nhiều thông tin thì dễ dẫn đến tình trạng người dân sẽ không đọc và bỏ sót những thông tin quan trọng nhất. "Điều đó cho thấy càng nhiều hệ thống trùng lặp cùng kết nối vào dữ liệu của người dân thì càng nhiều điểm phải bảo vệ", bà nhận định.

Về trách nhiệm báo cáo sự cố, nữ đại biểu đề nghị bổ sung quy định khi dữ liệu cá nhân bị lộ lọt, chủ quản dữ liệu phải thông báo kịp thời cho người bị ảnh hưởng kèm hướng dẫn phòng tránh lừa đảo. Người dân cần biết dữ liệu của mình bị lộ để tự bảo vệ.

Thực tế, theo bà, không ít người nhận cuộc gọi, tin nhắn lừa đảo đọc đúng họ tên, số căn cước, đúng giọng nói và cả hình ảnh khuôn mặt của người thân. Do đó, bà đề nghị Chính phủ chỉ đạo rà soát các ứng dụng phục vụ người dân. Dịch vụ nào tích hợp lên nền tảng dùng chung, dịch vụ nào chỉ cần kết nối, chia sẻ dữ liệu, tránh đầu tư trùng lặp, tốn kém chi phí vận hành.

Theo bà, các cơ quan cần thực hiện nghiêm việc không yêu cầu người dân nộp lại thông tin đã có. Các bên phối hợp phân loại thông báo, ưu tiên gửi qua VNeID những thông tin về hồ sơ hành chính, thời hạn giải quyết và quyền lợi của người dân.

Đại biểu nhấn mạnh mục đích của việc bảo vệ dữ liệu là để người dân thuận tiện hơn, ít ứng dụng trùng lặp. Khi ít đầu mối nắm dữ liệu thì dữ liệu an toàn hơn và người dân cũng đỡ vất vả hơn.

Con người là vấn đề then chốt trong an ninh dữ liệu

Đại biểu Đoàn Hùng Vũ (Đồng Tháp) đánh giá cao cách tiếp cận của dự thảo Luật An ninh dữ liệu là quản lý theo cấp độ rủi ro và các biện pháp phòng ngừa. Tuy nhiên, ông cho rằng cần quy định rõ hơn một số vấn đề then chốt trong an ninh dữ liệu, đó là yếu tố con người.

Thực tiễn, nhiều sự cố về an ninh thông tin không bắt đầu từ giải pháp kỹ thuật yếu kém mà có thể bắt đầu từ một tài khoản bị lừa mất mật khẩu, một tài khoản có mật khẩu đơn giản bị dò quét, một quản trị viên được cấp quyền quá rộng, một cán bộ sao chép dữ liệu ra ngoài hay một nhân viên của bên thứ ba không người giám sát.

Đại biểu Đoàn Hùng Vũ

Dự thảo luật quy định lực lượng bảo vệ an ninh dữ liệu trong cơ quan nhà nước được bố trí theo chế độ kiêm nhiệm hoặc chuyên trách để không làm phát sinh tổ chức, biên chế mới. Đánh giá điều này phù hợp với chủ trương tinh gọn biên chế, giảm đầu mối nhưng ông lưu ý cần xem xét lại trường hợp dữ liệu cấp độ 5.

Dữ liệu cấp độ 5 không nhiều, lại liên quan trực tiếp đến vấn đề sống còn của đất nước, nên cần phải được quan tâm đặc biệt. Vì vậy, đại biểu Quốc hội đề nghị bổ sung quy định: riêng nhân sự phụ trách an ninh dữ liệu tại hệ thống rủi ro cấp độ 5 phải là nhân sự chuyên trách và có trình độ, chứng chỉ chuyên môn phù hợp về an ninh thông tin.

"Công nghệ có thể thay đổi liên tục nhưng con người vẫn luôn là mắt xích đầu tiên và cuối cùng trong vấn đề an ninh dữ liệu. Vì vậy, việc bổ sung các quy định trên có liên quan đến con người trong việc bảo vệ an ninh dữ liệu là hết sức quan trọng", ông bày tỏ.

Đại biểu Phạm Thu Xanh (Hải Phòng) thì cho rằng, y tế, ngân hàng, bảo hiểm là những lĩnh vực tiềm ẩn nguy cơ cao về lộ, lọt, mua bán dữ liệu. Cơ quan chức năng đã phát hiện khoảng 300 vụ rao bán dữ liệu với hơn 1,7 triệu bản ghi thuộc nhiều lĩnh vực, trong đó có dữ liệu y tế. Đây cũng là những lĩnh vực chịu tác động trực tiếp của các quy định về an ninh dữ liệu.

Với y tế, theo bà, việc bảo vệ an ninh dữ liệu phải gắn với bảo đảm an toàn người bệnh và tính liên tục của hoạt động khám, chữa bệnh.

Đại biểu Phạm Thu Xanh

Luật Khám bệnh, chữa bệnh quy định hồ sơ bệnh án phải được lưu giữ, bảo mật; nhiều loại hồ sơ có thời hạn lưu trữ từ 10 đến 30 năm, 70 năm hoặc vĩnh viễn. Bà Xanh nhấn mạnh đây không chỉ là dữ liệu chuyên môn mà còn là lịch sử sức khỏe và bí mật riêng tư của mỗi người.

Tuy nhiên, bảo vệ dữ liệu không có nghĩa là hạn chế việc khai thác dữ liệu hợp pháp phục vụ điều trị. Vì vậy, đại biểu đề nghị rà soát dự thảo luật theo hướng quy định rõ cơ chế chuyển, chia sẻ dữ liệu phục vụ hội chẩn, chẩn đoán, điều trị và thanh toán theo yêu cầu hợp pháp hoặc có sự đồng ý của người bệnh. Với dữ liệu đã mã hóa, có kiểm soát truy cập và lưu vết thì cần có quy trình, thời hạn xử lý phù hợp, tránh phát sinh thủ tục không cần thiết.

Khi áp dụng biện pháp kỹ thuật khẩn cấp, cần có cơ chế bảo đảm không làm gián đoạn hoạt động cấp cứu, điều trị nội trú và các dịch vụ y tế thiết yếu, bởi sự cố an ninh dữ liệu trong bệnh viện có thể trực tiếp ảnh hưởng đến an toàn của người bệnh.